Çĕр хăвăлĕ
Википедири материал
Çĕр хăвăлĕ — Çĕр витĕмĕн çӳлти хулăмăшĕнчи çутçанталăк ĕçĕ-пуçĕпе пулса тăнă хăвăлсем,çĕр çийĕпе çын куçмаллăх пĕр е темиçе шăтăкпа çыхăннă. Чи пысăк çĕр хăвăлĕсем — кăткăс йĕркеллĕ иртмеллсемпе залсенчен, сайра мар пĕтĕм тăсăлăвĕпе темиçĕ вунпӳ çухрăма çитет. Çĕр хăвăлĕсене спелеологи ăслăлăхĕ тĕпчет.
Тупмалли |
[тӳрлет] Çĕр хăвăлĕсен тĕсĕсем
[тӳрлет] Пăрлăх çĕр хăвăлĕсем
Пăрлăх кĕлеткинче ирĕлекен юр шывĕ хăвăл туса хурать. Çакăн евĕр çĕр хăвăлĕсем чылай пăрлăхсенче тĕл пулаççĕ.
[тӳрлет] Вулканлă çĕр хăвăлĕсем
[тӳрлет] Тектоникăллă çĕр хăвăлĕсем
[тӳрлет] Эрозиллĕ çĕр хăвăлĕсем
Шывпа ирĕлтереймен тăпрасенче çĕр хăвăлĕ механикăллă эрози ĕçĕпе пулса каять. Часах çак çĕр хăвăлĕсемтинĕс хĕрринче хум çапнипе пулаççĕ. Çаплах, çĕр хăвăлĕсем малтанхи тектоника çурăкĕсемпе пĕчĕк шыв юхнипе пулса тăраççĕ. Хăйăрлăхсенче те, гранитлăхсенче те çĕр м тăсалăвлĕ эрозиллĕ çĕр хăвăлĕсем тĕл пулаççĕ.
[тӳрлет] Карст çĕр хăвăлĕсем
[тӳрлет] Тĕнчери чи тарăн çĕр хăвăлĕсем[1]
| Чул хăвăлĕ | Тарăнăшĕ, м | Тăршши, м | Вырнаçăвĕ | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Крубера-Воронья | -2191[2] | 13 232 | Абхази |
| 2 | Юр | -1753[3] | 24 080 | Абхази |
| 3 | Лампрехтсофен | -1632 | 50 000 | Австри |
| 4 | Мирольда | -1626 | 13 000 | Франци |
| 5 | Жан Бернар | -1602 | 20 536 | Франци |
| 6 | Торка дель Сьерра | -1589 | 7060 | Испани |
| 7 | Сарма | -1543 | 6370 | Абхази |
| 8 | Пантюхинская | -1508 | 5530 | Абхази |
| 9 | Чеки-2 | -1502 | 5291 | Словени |
| 10 | Чеве | -1484 | 26 194 | Мексика |
[тӳрлет] Тĕнчери вăрăм чул хăвăлĕсем[4]
| Çĕр хăвăлĕ | Тăршши, м | Тарăнăше, м | Вырнаçăвĕ | |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Мамонт | 590 629 | -115 | АПШ |
| 2 | Джуэл кэйв | 225 405 | -193 | АПШ |
| 3 | Оптимислăя | 215 000 | -15 | Украина |
| 4 | Уинд кэйв | 202 633 | -197 | АПШ |
| 5 | Лечугия | 196 034 | -489 | АПШ |
| 6 | Хёллох | 194 193 | -939 | Швейцари |
| 7 | Фишер Ридж | 177 314 | -108 | АПШ |
| 8 | Окс Бель Ха | 164 457 | -33 | Мексика |
| 9 | Сак Актун | 157 533 | -72 | Мексика |
| 10 | Зибенхёнгсте-хохгант | 154 000 | -1340 | Швейцари |
[тӳрлет] СССР территоринчи калăплă çĕр хăвăлĕсем
[тӳрлет] Спелеофауна, экологи
[тӳрлет] Археологиллĕ хаклăхĕ
[тӳрлет] Çавăн пекех пăхар
[тӳрлет] Каçăсем
- Уралăн çĕр хăвалĕсем
- Кугитанга (Туркменистан) çĕр хăвăлĕсем.
- çĕр хăвăлĕнчи пăрлăх.
- Пермь енĕн çĕр хăвăлĕсем. Орди çер хăвăлĕ. Кэйв-дайвинг
Цитатăланă чухнехи йăнăш Для существующего тега <ref> не найдено соответствующего тега <references/>
