Амазонка (юханшыв)

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

}}

Амазонка (юханшыв)
порт. Amazonas, исп. Amazonas
Amazon river basin.png
Пахалăх
Тăршшĕ 6992[1] км
Бассейн  лаптăкĕ  7 180 000 км²
Шыв системи Атлантика океанĕ
Шыв тăкакĕ 220 000 м³/ç
Шыв юххи
Шыв пуçламăшĕ Мараньон (юханшыв)
 • Çӳллĕшĕ 110 м
 • Координатсем 16°04′57″ ю. ш. 73°26′50″ з. д. / 16.0825° ю. ш. 73.447222° з. д. (G)
Шыв вăрри Атлантика океанĕ
 • Çӳллĕшĕ 0 м
 • Координатсем Координатсем: 0°35′35.94″ ю. ш. 49°57′22.59″ з. д. / 0.593317° ю. ш. 49.956275° з. д. (G)0°35′35.94″ ю. ш. 49°57′22.59″ з. д. / 0.593317° ю. ш. 49.956275° з. д. (G)
Юханшыв тайлăмĕ 0,016 м/км
Вырнаçу
Amazonrivermap.png
Патшалăхсем Flag of Brazil.svg Бразили, Шаблон:Ялавлани/Боливи, Шаблон:Ялавлани/Перу, Шаблон:Ялавлани/Колумби
Колумби
 [[Шаблон:ПозКартти Колумби
Позици картти]] халлĕхе çук.


Амазонка' (порт. Amazonas) — Кăнтăр Америкăри юханшыв. Бассейн лаитăкĕпе Çер çинче чи пысăкки. Мараньон тата Укаяли пĕрлешнинчен пуçланать. Мараньонăн тĕп пуçламăшĕнчен тăршшĕ - 6437 çх, 20-мĕш ĕмĕр вĕçĕнче тупнă Апачет юппиинчен 7000 çх яхăн, Укаяли пуçламăшĕнчен пуçласа 7000 çх ытла.

Амазонкăн юпписем нумай, 20 яхăн юппин тăршшĕ 1500 çх нумайрах.

Пысăкрах юпписем: сылтăмра — Журуа, Пурус, Мадейра, Тапажос, Шингу, Токантинс; сулахайра — Иса, Жапура, Риу-Негру. Аялти юххинче шыв тăкакĕ 220 тысяч м³/с (сезонсемпе 70-тен 300 пин таран ылмашăнать). Çулталăкне вăтамран 7000 км³ (Çĕр çинчи пĕтĕм юханшывсен юххин 15 % ) шыв юхать. Çав шутра 1 миллиардя тонна яхăн хытă япаласем. Амазонка тăрăх 4300 çх карапсем çӳреççĕ, океан карапĕсем Мануас хули таран (вăрринчен 1690 çх) хăпараççĕ. Главные порты (снизу вверх): Белен, Сантарен, Обидус, Манаус (Бразилия), Икитос (Перу). Амазонка çинчи тĕп портсем, аялтан çӳлелле: Белен, Сантарен, Обидус, Манаус (Бразилия), Икитос (Перу).


Асăрхавсем[тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

  • Географический энциклопедический словарь, М., 1986.
  • Открытие великой реки амазонок. М.: Географгиз, 1963