Амазонка (юханшыв)

}}

Пахалăх
Бассейн  лаптăкĕ	7 180 пин км²
Шыв тăкакĕ	220 пин м³/ç
Шыв юххи
Шыв пуçламăшĕ	Мараньон тата Укаяли пĕрлешни
Шыв вăрри	Атлантика океанĕ
Вырнаçу
Патшалăх	Шаблон:Ялавлани/

<!—Кивелнĕ параметрсем

-->ытларахюханшывсемытларахюханшывсем<!—Тĕрĕс мар тултарнă --> Амазонка' (порт. Amazonas) — Кăнтăр Америкăри юханшыв. Бассейн лаитăкĕпе Çер çинче чи пысăкки. Мараньон тата Укаяли пĕрлешнинчен пуçланать. Мараньонăн тĕп пуçламăшĕнчен тăршшĕ - 6437 çх, 20-мĕш ĕмĕр вĕçĕнче тупнă Апачет юппиинчен 7000 çх яхăн, Укаяли пуçламăшĕнчен пуçласа 7000 çх ытла.

Амазонкăн юпписем нумай, 20 яхăн юппин тăршшĕ 1500 çх нумайрах.

Пысăкрах юпписем: сылтăмра — Журуа, Пурус, Мадейра, Тапажос, Шингу, Токантинс; сулахайра — Иса, Жапура, Риу-Негру. Аялти юххинче шыв тăкакĕ 220 тысяч м³/с (сезонсемпе 70-тен 300 пин таран ылмашăнать). Çулталăкне вăтамран 7000 км³ (Çĕр çинчи пĕтĕм юханшывсен юххин 15 % ) шыв юхать. Çав шутра 1 миллиардя тонна яхăн хытă япаласем. Амазонка тăрăх 4300 çх карапсем çӳреççĕ, океан карапĕсем Мануас хули таран (вăрринчен 1690 çх) хăпараççĕ. Главные порты (снизу вверх): Белен, Сантарен, Обидус, Манаус (Бразилия), Икитос (Перу). Амазонка çинчи тĕп портсем, аялтан çӳлелле: Белен, Сантарен, Обидус, Манаус (Бразилия), Икитос (Перу).

• 

  Амазонка çинчи ейӳ спутникран

• 

  Амазонка вăрри спутник çинчен

• 

  thumb| Генри Уолтер Бейтсăн «Натуралист Амазонка çинче» (1958) кĕнекери Амазонка картти.]]

Асăрхавсем

	«Кăнтăр Америка» порталĕ

Каçăсем

• Амазонская река // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб.: 1890—1907.
• Amazon River (river, South America) — Britannica Online Encyclopedia (акăлч.)
• Амазонка (юханшыв) — БСЭ
• Амазонка — Словарь современных географических названий
• Sean Markey Amazon River Once Flowed Other Way, Study Says (акăлч.). National Geographic (25 октября 2006). Тĕрĕсленĕ 3 пуш уйăхĕн 2009.
• Хищные рыбы Амазонки — Ресурс о пресноводных хищных рыбах Амазонки

Вуламалли

• Географический энциклопедический словарь, М., 1986.
• Открытие великой реки амазонок. М.: Географгиз, 1963