Амазонка (юханшыв)
| Амазонка (юханшыв) | |
|---|---|
 |
|
| Пахалăхĕ | |
| Вăрăммăш | 6992.06 [1] çм |
| Бассейн лаптăкĕ | 7180 пин çм² |
| Шыв тăкакĕ | 220 пин м³/с |
| Шыв пуçламăшĕ | Мараньон тата Укаяли пĕрлешни |
| Шыв вăрри | Атлантика океанĕ |
| Вырнаçăвĕ | |
| Юхав территори | Бразили, Боливи, Перу, Колумби |
Амазонка' (порт. Amazonas) — Кăнтăр Америкăри юханшыв. Бассейн лаитăкĕпе Çер çинче чи пысăкки. Мараньон тата Укаяли пĕрлешнинчен пуçланать. Мараньонăн тĕп пуçламăшĕнчен тăршшĕ - 6437 çх, 20-мĕш ĕмĕр вĕçĕнче тупнă Апачет юппиинчен 7000 çх яхăн, Укаяли пуçламăшĕнчен пуçласа 7000 çх ытла.
Амазонкăн юпписем нумай, 20 яхăн юппин тăршшĕ 1500 çх нумайрах.
Пысăкрах юпписем: сылтăмра — Журуа, Пурус, Мадейра, Тапажос, Шингу, Токантинс; сулахайра — Иса, Жапура, Риу-Негру. Аялти юххинче шыв тăкакĕ 220 тысяч м³/с (сезонсемпе 70-тен 300 пин таран ылмашăнать). Çулталăкне вăтамран 7000 км³ (Çĕр çинчи пĕтĕм юханшывсен юххин 15 % ) шыв юхать. Çав шутра 1 миллиардя тонна яхăн хытă япаласем. Амазонка тăрăх 4300 çх карапсем çӳреççĕ, океан карапĕсем Мануас хули таран (вăрринчен 1690 çх) хăпараççĕ. Главные порты (снизу вверх): Белен, Сантарен, Обидус, Манаус (Бразилия), Икитос (Перу). Амазонка çинчи тĕп портсем, аялтан çӳлелле: Белен, Сантарен, Обидус, Манаус (Бразилия), Икитос (Перу).
-
Амазонка çинчи ейӳ спутникран
-
Амазонка вăрри спутник çинчен
-
thumb| Генри Уолтер Бейтсăн «Натуралист Амазонка çинче» (1958) кĕнекери Амазонка картти.]]
[тӳрлет] Асăрхавсем
 |
«Кăнтăр Америка» порталĕ |
|---|
[тӳрлет] Каçăсем
- Шаблон:ВТ-ЭСБЕ
- Amazon River (river, South America) — Britannica Online Encyclopedia (акăлч.)
- Амазонка (юханшыв) — БСЭ
- Амазонка — Словарь современных географических названий
- Sean Markey Amazon River Once Flowed Other Way, Study Says (акăлч.). National Geographic (25 октября 2006). Тĕрĕсленĕ 3 пуш уйăхĕн 2009.
- Хищные рыбы Амазонки — Ресурс о пресноводных хищных рыбах Амазонки
[тӳрлет] Вуламалли
- Географический энциклопедический словарь, М., 1986.
- Открытие великой реки амазонок. М.: Географгиз, 1963
