Вепссем

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Вепссем
Flag of Vepsia.svg
Вепс наци вулăсĕн ялавĕ
Тăван ячĕ vepsä, vepsläižed, lüdinikad
Хальхи вырнаçăвĕ тата йышĕ

Пурĕпе: 6400

Чĕлхе вепс, вырăс
Тĕн ытларах православи
Кĕрет  Финн-укăр халăхĕсем
Тăванла халăхсем карелсем тата ур. финн-укăрсем
Истори карти

Вепссем, — Карелипе Санкт-Петербургра пурăнан финн-укăр халăхĕ. Вепс чĕлхипе калаçаççĕ. Халăх йышĕ 12 пине яхăн çын. Чи çывăх халăхсем — карелсем, финнсем, эстонсем.

Халăх йышĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

2002 çулхи халăх çыравĕпе Раççейре 8240 вепс пурăнать. 1989 çулта 12 пин, 1959 çулта 16 пин пулнă. Ача сахал çурални çеç халăх çухалса пынин пĕртен-пĕр сăлтавĕ пулма пултараймасть.

Патшалăхĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вепсем паянхи куна та патшалăхăн кирек епле ĕлки те çук. Автономие тăвас шухăшпа, 1920-1930 çулсенче вепс районĕсене йĕркеленĕ (Ленинград облаçĕнчи Винница районĕ, Карели республикинчи Шелтозеро районĕ). Çак районсенче шкулта вепс чĕлхипе вĕрентнĕ. 1994 çулта Карели республикинчи Онега районĕнче Вепс Наци вулăçне туса хунă. Анчах та тепĕртакран ăна та пăрахларĕç.

Вепс чĕлхи[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Тĕпленрех Вепс чĕлхи уйрăм статьине вулăр.

Вепс чĕлхи финн-укăр чĕлхи, балти-финн ушкăнне кĕрет. Алфавичĕ — латиница никĕсĕпе. Статусĕ - хăрушлă. Калаçакансен шучĕ ӳксех пырать, сахал кĕнеке пичетлеççĕ.

Паллă вепссем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Николай Абрамов — сăвăç[4].

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Винокурова И. Ю. Календарные обычаи, обряды и праздники вепсов (конец XIX — начало XX веков). — СПб., 1994. — 122 с.
  • Винокурова И. Ю. Традиционные праздники вепсов Прионежья (конец XIX — начало XX в.). — Петрозаводск: ПетрГУ, 1996. — 139 с.: ил.
  • Королькова Л. В. Люди леса. — СПб.: Любавич, 2013. — 412 с.
  • Косменко А. П. Народное изобразительное искусство вепсов / Отв. ред. И. П. Работнова. — Л.: Наука, 1984. — 200 с.
  • Кочкуркина С. И. Сокровища древних вепсов. — Карелия, 1990. — ISBN 5-7545-0388-1
  • Майнов В. Н. Приоятская чудь. (Весь — Вепсы) // Древняя и новая Россия. 1877, т. 2. № 5, с. 38—53; № 6, с. 133—143.
  • Макарьев С. А. Вепсы. Этнографич. очерк. — Л.: Кирья, тип. «Кирьяпая», 1932. — 40 с.
  • Малиновская 3. П. Из материалов по этнографии вепсов, в кн.: Западнофинский сб. Л., 1930
  • Патрушев В. С. Финно-угры России. Йошкар-Ола, 1992
  • Пименов В. В. Вепсы. Очерк этнич. истории и генезиса культуры. — М.;Л.: Наука, 1965. — 264 с.
  • Проблемы истории и культуры вепсской народности: [Сб. ст. / Отв. ред. В. В. Пименов]. — Петрозаводск, 1989. — 171 с.
  • Рябинин Е. А. Финно-угорские племена в составе Древней Руси. Спб., 1997.
  • Пименов В. В. Вепсы (статья из справочника)
  • Вепсы // Народы России. Атлас культур и религий. — М.: Дизайн. Информация. Картография, 2010. — ISBN 978-5-287-00718-8
  • Макарьев С. А. Вепсский фольклор // АКНЦ. Ф. 26.

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]