Вырăс литератури

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Вырăс литерату́ривырăсла е вырăс авторĕсем хайланă литература.

Авалхи вырăс литератури[тӳрлет]

Вырăс çырулăхĕ Руçре христос тĕнне кĕрсе кириллицăна йышăннă хыççăн хăвăрт аталанма тытăнать. Кĕнеке тĕнпе паллашмалли тата Турра кĕл тунă чухнехи хатĕр пулса тăрать.

Висантирен христианлăха илсе, Руç унăн чун-чĕмлĕх сĕмне керсе ӳкет, мĕншĕн тесен чиркĕвĕн пĕрремĕш ĕçченĕсемпе пĕрремĕш кĕнекеçĕсем Руçре грексем пулнă. Малтанах мĕнпур литература йышĕнче грек чĕлхинчен куçарнă (тс. Çырăвăн кĕнекисем, тс. Аттесем тунисем, таса çынсен ĕçĕ-хĕлĕ, ăсчахсен пуххисем тата çавăн евĕррисем) кĕнекесем çех пулнă. Пĕрремĕш тăван пултаруллă ĕçсем — вĕрентсе каланисем, таса çынсен ĕçĕ-хĕлĕсем, послания, çул çӳревсем (таса вырăнсем патне) — тĕн кĕнекисем шутланнă.

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет]

Ӗçсем[тӳрлет]

Вăтам ĕмĕрсенчи литература[тӳрлет]

XVIII ĕмĕр[тӳрлет]

XIX ĕмĕр[тӳрлет]

Вырăс çыравçисен ушкăнлă портречĕ — «Современник журнал редколлегин пайташĕсем». Иван Гончаров, Иван Тургенев, Лев Толстой, Дмитрий Григорович, Александр Дружинин тата Александр Островский. Сергей Левицкин фотоӳкерчĕкĕ

Кĕмĕл самана[тӳрлет]

поэзи

символизм умĕнхисем

аслă символистсем

кĕçĕн символистсем

акмеистсем

урăххисем

футуристсем

имажинистсем

çĕр ĕçчен сăвăçĕсем

обэриутсем

проза

реалистсем

символистсем

Совет тапхăрĕ[тӳрлет]

20—30-мĕш çулсем[тӳрлет]

Эмиграцири çыравçăсем — Иван Бунин, Куприн, Шмелёв, Цветаева, Георгий Адамович, Ходасевич, Георгий Иванов

Раççейре юлнă çыравçăсем:

Çĕнĕ ăру

40—50-мĕш çулсем[тӳрлет]

60—80-мĕш çулсем[тӳрлет]

Вăрттăн е çурма вăрттăн литература

Эмиграцин виççĕмĕш хумĕ

поэзи

таврăннă литература: Михаил Булгаков («Собачье сердце», «Мастер и Маргарита»), Евгений Замятин («Мы»), Борис Пастернак («Доктор Живаго»), Солженицын («Один день Ивана Денисовича», «Архипелаг ГУЛАГ»), Варлам Шаламов («Колымские рассказы»), Георгий Владимов («Верный Руслан»), Даниил Андреев («Роза Мира»), Василий Гроссман («Жизнь и судьба»), Анатолий Рыбаков («Дети Арбата»), Андрей Синявский («Прогулки с Пушкиным»), Венедикт Ерофеев («Москва — Петушки»)

Раççейри литература[тӳрлет]

90-мĕш çулсем[тӳрлет]

Поэзи[тӳрлет]

сăвăçсем-утмăлмĕшсем

70-80-мĕш çулсенчи самиздат тата унăн еткерĕсем

Проза[тӳрлет]

Беллетристика[тӳрлет]

XXI ĕмĕр пуçламăшĕнчи литература (беллетристика)[тӳрлет]

Фантастика[тӳрлет]

Детектив[тӳрлет]

Авантюра романĕ[тӳрлет]

Постмодернизм[тӳрлет]

Ача-пăча литератури[тӳрлет]

XX ĕмĕрте чылай енĕпе политика сăлтавĕсене пула[1] вырăсла ача-пăча литератури чечекленсе каять. Пĕрремĕш çакнашкал ача-пăчана килĕшекен сăвăсене Корней Иванович Чуковский сăвăç çырма пуçланă. Унăн хыççăнах нумай поэтсем: Агния Барто, Самуил Маршак, Сергей Михалков, Григорий Остер, Генрих Сапгир, Ирина Токмакова, куçаруçă Борис Заходер ачалăха хăйсен пултарулăхне парнелеççĕ.

Прозаиксем — Лев Кассиль, Николай Носов, Виктор Драгунский, Виктор Голявкин, сочинявшие рассказы, в которых повествование идёт от лица непосредственного и озорного мальчика, Аркадий Гайдар, Владимир Сутеев, сочинитель сказок, иллюстратор и аниматор, Вильям Козлов, Виталий Губарев, Анатолий Алексин, Анатолий Рыбаков, Всеволод Нестайко, Софья Прокофьева, Эдуард Шим, Эдуард Успенский.

Асăрхавсем[тӳрлет]

Ят-йышсем[тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет]

Шаблон:Вырăссем Шаблон:Раçсей Федерацийĕ