Зельдович Яков Борисович

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Я́ков Бори́сович Зельдо́вич (пуш, 8 1914, Минскраштав, 2 1987, Мускав) — совет физикĕ, 1946 çултанпа — СССР ĂА пайташ-корреспонденчĕ, СССР ĂА академикĕ (çĕртме, 20 1958).

Экстернлă Ленинград патшалăх университечĕн физика-математика факультетĕнче тата Ленинград политехника институчĕн физика-механика факультетĕнче вĕреннĕ, СССР ĂА Ленинградри химиллĕ физика институчĕн аспирантуринче (1934), физика-математика ăслăлăхĕн кандидачĕ (1936), физика-математика ăслăлăхĕн тухтăрĕ (1939).

Атом бомбине (çурла, 29 1949) тата водород бомбине (1953) СССР тăваканнисенчен пĕри.

Яков Борисовичăн паллăрах ĕçĕсем детонаципе, çуну пулăмне çырса кăтартнипе, тĕшĕллĕ физикăа, астрофизикăпа, гравитаципе çыхăннă. 1939—1941 çулсенче пĕрремĕш Я. Б. Зельдович тата Ю. Б. Харитон уран пайланăвĕн умлă-хыçлă реакцине шутласа хунă.

Зельдович тата Солпитер 1964 çулта тĕнчере пĕрремĕш (пĕр-пĕринчен уйрăмах) йывăр хура çăткăнсен таврашĕнчи аккреци дискĕсем квазарсен хăват çăлкуçĕсем пулаççĕ тесе малтанах сĕнӳ (халĕ ăна пурĕ те йышăннă) панă.

Р. А. Сюняевпа пĕрле ĕçлесе электронсен реликт пайăркисем саланса кайакан теорине тунă тата Сюняев-Зельдович эффекчĕ ятлă физика пулăмне тĕпчес умĕнех палăртса каланă.[1][2][3][4]

Кун-çулĕ[тӳрлет]

Чысĕсем[тӳрлет]

Вĕренекенĕсем[тӳрлет]

Библиографи[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет]

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет]

  1. ^ Sunyaev RA, Zel'dovich YB (1969). «The interaction of matter and radiation in a hot-model universe». Astrophys. Space Sci. 4 (3): 301-16.
  2. ^ Sunyaev RA, Zel'dovich YB (1970). «Small-scale fluctuations of relic radiation». Astrophys. Space Sci. 7 (1): 3-19.
  3. ^ Sunyaev RA, Zel'dovich YB (1972). «The observations of relic radiation as a test of the nature of X-ray radiation from the clusters of galaxies». Comm. Astrophys. Space Phys. 4: 173.
  4. ^ Sunyaev RA, Zel'dovich YB (1980). «Microwave background radiation as a probe of the contemporary structure and history of the universe». Ann. Rev. Astron. Astrophys. 18: 537-60.