Коньяк

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Коньяк бокалра

Конья́к — хаяр алкоголь ĕçми.

Кун çулĕ[тӳрлет]

Тăватăмĕш ĕмĕрте галл йăхĕсем римлянсенчен иçĕм ӳстерме, эрех тăвас ĕçпе паллашаççĕ.

1909 çулта Коньяк тăвакан енĕн чикисене палăртса саккунла йышăнаççĕ.

1938 çулта Коньяк енĕ АОС (Appellation dOrigine Controlee) статусне илет. Пысăк Коньяк енĕ улттă тăрăха пайланнă.

Тăрăх ячĕ Текст заголовка Тăрăх лаптăкĕ, га Иçĕм лаптăкĕ, га Статуса панă çул
Cognac пĕтĕм Коньяк тăрăхĕнче тунă коньяксем 1 095 119 78 179 1938
Grande Champagne чи чаплă коньяксем 34 703 13 159 1854
Petite Champagne "пĕчĕк шур тăмлă хир" 65 603 15 246 1854
Borderies "Бордери" 12 540 3 987  ?
Fin Bois "çӳхе вăрманĕсем" 349 803 31 001 1870
Bons Bois "паха вăрманĕсем" 372 053 9 308 1870
Bois Ordineries "вăрманĕсем" 260 417 1 101 1938

Паянкун (2010 çулта) Коньяк тăрăхĕнче 80 пин гектар çĕр çинче иçĕм çырли ӳстереççĕ. Коньяк ĕç-пуçĕнче 40 пине яхăн çын вăй хурать: 30 пин — ял хуçалăхĕнче, 6 пин - юхтарса илекенсем, 900- кĕленче тата пăкă тăвакансем, 700- шĕвеке уйăрса кăлармалли ĕçре, 600- пичкеленĕ çĕрте.

Иçĕм сорчĕсем[тӳрлет]

Коньяк шурă иçĕм сорчĕсемчен тăваççĕ. 1938 çулта ку сорчĕсене усă курма саккунпа ирĕк панă: Ugni Blanc( Юни блан ), Folle Blanche(Фоль Бланш), Colombard ( Коломбар ), Blanc Rame e Meslier Saint-Francois ( Мелье Сен-Франсуа ) ,Jurancon ( Жюрансон ) ,Montils( Мăнтиль ),Semillon ( Семильон ), Selekt ( Селект ), Folignan ( Фолиньян ) (2005 çултан ).Cĕнекен сорчĕсем : Юни блан,Фоль Бланш тата Коломбар.Паян 90 % коньяктăвакансем Юни блан сорчĕ усă кураççĕ.Уньи Блан - сиввĕ тӳсекен,пысăк тухăçлă сорчĕ.Иçĕм çырлисене юпа уйăхра пуçтарма тытăнаççĕ (чилайăш- машинăсемпе).

Коньяк тăвакансем[тӳрлет]

Курвуазье ХО

2001 çулта 707 коньяк тăвакан пулнă: 475 - пĕчĕк хуçалăх тата 228 усламçă(негоциант). Паянкун Коньяк тăрăхĕнче çирĕм пиллĕк чи пысăк хуçалăх коньякăн 88 % кăлараççĕ. Çак шутра "Тăваттă Пысăк Ушкăн": Hennessy,Remy Martin,Martell тата Courvoisier.

  • Коньяк тăвакан чи пысăккисем
коньяк тăвакансем чăвашла никĕсленĕ çул хула иçĕм лаптăкĕ га чи чаплă коньяксем хуçисем
Bisquit Бискит 1819 Rouillac 180 Privilege Grande Champagne Pernod-Ricard
Camus Камю 1863 Cognac 150 Extra, Jubilee Камю çемье
Chabasse & Bowen Шабас тата Бăуэн 1818 Jean d'Angely çук Chabasse Baccarat, Bowen Extra Шабас çемье
Chateau de Montifaud Шатă де Мăнтифă 1830 Jarnac 50 Heritage Maurice Vallet Валле çемье
Courvoisier Курвуазье 1835 Jarnac  ? Succession J.S., Initiale Extra Beam Global Spirits & Wine Inc.
Delamain Дэламэн 1824 Jarnac çук Reserve de la Famille Дэламэн çемье
A.E.Dor Амадей-Эдуард Дăр 1858 Jarnac 20 № № 9,10,11, Soleil dAusterlitz 1805  ?
Frapin Фрапен  ? Segonzac 215 Cuvee Francois Rabelais Куэнтрă çемье
Gautier Гăтье 1755 Aigre çук Tradition Rare-Vieille Reserve Marie-Brizard
Gaston de Lagrange Гастăн де Лагранж  ? 1974 çук XO Grande Champagne Bacardi-Martini
Leopold Gourmel Леăпăльд Гурмель 1979 Gente 44 Quintessense Блан çемье
A.Hardy Антуан Арди 1863 Cognac çук Noces de Diamant, Perfection Арди çемье
Hennessy Хеннесси(Эннесси) 1765 Cognac  ? Richard Hennessy, Timeless LVMH
Hine Хайн(Айн) 1817 Cognac çук Talent de Thomas Hine CL Financial
Guy Lheraud Ги Лерă 1970 Angeac 55 Charles X, An 1934 Лерă çемье
Martell Мартель 1715 Cognac 270 L'Or, Creation, L'Art Seagram's
Meukow Меукăв(Мекăв) 1862 Cognac  ? Nec Plus Ultra, Rarissime CCG
Otard Ăтар 1795 Cognac  ? Extra  ?
Remy Martin Реми Мартэн 1724 Cognac  ? Louis XIII

Францире раççей компанисем те коньяк тăваççĕ :

  • "Русский винный трестъ" "Croizet-Eymard" туянса Раççейра коньяк сутать ;
  • "Московский винный завод" 2007 çулта коньяк тăвакан компани "Cognac Jenssen SA" туянчĕ.

Технологи[тӳрлет]

Иçĕм çырлин сĕтекне пусса ватса юхтараççĕ. Пулнă сĕтĕкрен шурă пылаксăр эрехе тăваççĕ. Хĕлле е çуркунне (ака уйăхне кĕриччен) эрехе аламбик витĕр кăларса иккĕ хутчен юхтарса хаяр спирт хатĕрлеççĕ.

Усрав[тӳрлет]

Пулас коньяк шĕвекне юман пичкинче усраççĕ. Чи чаплă пичкесене (пысăккăшĕ 270-500 л.) Лимузен департаментĕнче юманĕсенчен тăваççĕ. О-де-ви тултарнă пичкесене тĕттĕм пӳлеме (фр. chais - "шэ") вырнаçтараççĕ. Кунта коньяк тăвакан ăста ( фр. maitre de chai - "мэтр де шэ") спирт аталанăвне сăнаса тăрать. Çак ĕнтĕ питĕ кăткăс, чыслă тата пултару ĕçĕ. Çавăнпа та мэтр де шэ Коньяк тăрăхĕнче чи хисеплĕ çын.

Спирт усравĕн саманчĕ кашни çулах улшăнса пырать:

  • спиртăн 2-3 яхăн % ăшăран пăспа тухать ( фр.- la part des angels-"пирĕшти пайĕ" );
  • спирт хăватлăхне чакарать (0,5 % çулсерен);
  • çунтарса илнĕ пичке çутă спиртăн тĕсне улăштарать. Коньяк малтанах шупка сарăх, каярах - сарăх-ылтăн тĕслĕ пулать;
  • спирт аталанать: çамрăк "çивĕч" коньяк "чăмăрланать","çемçелет", кăткăс чипер шăрши тути кĕрет.

Усрав ĕмĕрĕн чи пысăк тăсăлăвĕ - 60-70 çулталăк. Ытларах усравлама тăн çук. Маллашнелле коньяк аталанма пăрахать. Çавăнпа ĕнтĕ коньяк тăвакансем 60-70 çулхи коньяксене пысăк кĕленчесене (30 л.) куçараççĕ те урăх пӳлĕмре ( фр.-paradis-"паради=çăтмах" ) вырнаçтараççĕ. Кĕленчере коньяк аталанмасть.

Хутăшлăх[тӳрлет]

Хутăшлăх (фр. assemblage) - тĕрлĕ коньяк спиртĕнчен (тĕрлĕ çулхи, тĕрлĕ вырăнти) чаплă коньяк тăвас ĕç.

Классификаци[тӳрлет]

Саккунпа (юлашки саккун 23 çурла 1983 çулта çĕнĕлетнĕ) коньяксене усрав вăхăчĕпе классификаци тунă :

  • VS-Very Special- 2 çул юман пичкере усранă ;
  • VSOP-Very Superior Old Pale- чи çамрăк спирчĕ 4 çул усранă;
  • XO-Extra Old- чи çамрăк спирчĕ 6 çул усранă.

Вуламалли[тӳрлет]