Мордва Республики

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Мордва Республики
Республика Мордовия  
Flag of Mordovia.svg Mordovia RU COA.gif
Мордва Республикин ялавĕ Мордва Республикин гербĕ
Мордва Республики Раççей карти çинче
Тĕп хули Саранск
Лаптăкĕ

- Пĕтĕмпе
- шыв пайĕн %.

72

26 200 км²
кăштах кăна

Халăх йышĕ

- Пĕтĕмпе
- Йышлăх

62

888 766 патнелле(2002)
33,9/км² патнелле

Федераци тăрăхĕ Атăлçи федераллă округĕ
Экономика регионĕ Атăл-Вятка районĕ
Регион номерĕ 13, 113
Патшалăх чĕлхисем вырăс, ирçĕ, мăкшă
Президент Николай Меркушкин
Председатель кабинета министров
'
Гимн Мордва Республикин гимнĕ
Вăхăт тăрăхĕ ГВ +0300
Mordovia03.png

Мордва Республики, — Раççей патшалăхӗн Атăлçи федераллă округне кĕрекен Республика. Тĕп хули — Саранск. Республикăн патшалăх чĕлхисем: ирçĕпе мăкшă чĕлхисем, вырăс чĕлхи.

1930 çулхи нарăсăн 10 Мордови автономи облаçне йĕркеленĕ, 1934 çулхи раштавăн 20 Мордови АССР ятне панă, 1990 çултанпа вара Мордови Республики ятлă.

Мордва Республики Чулхула, Ульяновск, Пенза, Рязань облаçĕсемпе тата Чăваш Ен Республикипе юнашар вырнаçнă.

Административлă пайĕсем[тӳрлет]

Культура, çутĕç[тӳрлет]

Тавралăхĕ[тӳрлет]

Юханшывсем[тӳрлет]

Мордва Республикинче 114 юханшыв юхать. Пысăккисем:

Халăхĕ[тӳрлет]

Халăх йышĕ — 840 400 çын (2008)(856 800 çын 2006) (866 600 — 2005). Йышлăхĕ — 32,2 çын/çм² (2008)(32,7 çын/çм² 2006), хулара пурăнакансем —59,8 % (2008)(59,2 % 2006) (58,9 % — 2005).

Наци шучĕпе[тӳрлет]

Халăх Йышĕ, 2002 çулта, пин
Вырăссем 540 717 (60,8 %)
Мордвасем 283 861 (31,9 %)
Тутарсем 46 261 (5,2 %)
Украинсем 4 801 (0,5 %)
Урăххисем 13 126 (1,5 %)

Мордвасем, — экзоэтноним, çак палăртупа [Мордва Республики]]нче пурăнакан халăхсене кăтартаççĕ. Тĕрĕссипе, республикăра пурăнакан халăх мăкшăсем ирçесем çине пайланать.

Кашни йышĕн хăйĕн чĕлхи пур, хăйĕн йăли-йĕрки тата ытти уйрăмлăхĕсем. Вĕсем хушшинче тата икĕ пĕчĕк юшкăн пур. Ку терюхансем тата каратайсем. Пĕрремĕшсем XIX ĕмĕртех вырăс чĕлхине вĕреннĕ хыççăн вырăссем хушшинче çухалнипе пĕрех. Теприсем Тутарстанра Атăлăн сылтăм енчи çыран хĕрринчи виçĕ ялта пурăнаççĕ, тутарла тата вырăсла калаçаççĕ.

Халăх йышĕ 1970 çулхи халăх çыравĕпе 1 263 пин çынна танлашнă. Кун чухне мăкшăпа ирçене уйăрман, пĕрле шутланă. 2002 çулхине Раççейре пурĕпе 843,4 пин мордва халăхĕ пурăннă. Мăкшасем 49,6 пин çын пулнă, ирçесем — 84,4 пин çын.

Вуламалли[тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет]



Финн-укăр патшалăхĕсемпе автономисем
Венгри | Финлянди | Эстони | Раççейре: | Карели | Коми | Мари Эл | Мордови | Удмурти | Хантă-Манси — Югра |