Пăлхар чĕлхи

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Пăлхар чĕлхи
Патшалăхсем:
Çухалнă: XIV, чăваш чĕлхи пулса юлнă
Классификаци
Категори: Еврази чĕлхисем
Алтай çемьи
Тĕрĕк турачĕ
Пăлхар ушкăнĕ
Çырулăх: пăлхар рунисем
Чĕлхе кодĕсем
ISO 639-1:
ISO 639-2:
ISO 639-3:
Çавăн пекех пăхăр: Проект:Лингвистика
Болгарин паянхи чĕлхине шырасан полхар чĕлхи статьяна уçса пăхăр

Пăлхар чĕлхи (протопăлхар, прапăлхар, авалхи пăлхарсен чĕлхи, авалхи пăлхар) — темиçе çывăх пĕртăван Балканра, Вăтам Атăлçи тата Çурçĕр Кавказри пăлхар йăхĕсен чĕлхи.

Пăлхарсен чĕлхи хальхи чăваш чĕлхипе пĕрле пăлхар-хасар ушкăнне тĕрĕк çемйине кĕреççĕ.

Кун-çулĕ[тӳрлет]

Малтанхи пăлхар чĕлхи, V ĕмĕрте Азов тинĕсĕн таврашĕнче сарăлнă, хăй хыççăн çыру палăкĕсене хăварман.

Танайçи пăлхар чĕлхи[тӳрлет]

П. Добрев çырса кăтартнă Пăлхар рунисен 132 палли.

VII—X ĕмĕрсенче Балканра саралнă. Унран глоссем юлнă, çаплах вăл хальхи Балкан чĕлхисенче, венгр чĕлхине кĕрсе юлнă.

Атăлçи-пăлхар чĕлхи[тӳрлет]

VIII ĕмĕртенпе Атăлçире атăлçи-пăлхар чĕлхи саралнă. Арап графикипе çырнă XIII—XIV ĕмĕрсенчи эпитафисене Атăлçи Пăлхар çĕрĕсенче тупнă. Çак ротацисăмлă дж-диалект пулать.

Атăлçи-пăлхар сăмахĕ Транслитераци тĕслĕхĕ Хальхи чăваш аналогĕ Хальхи тутар аналогĕ Вырăсла пĕлтерĕшĕ
هیر хир хĕр кыз дочь, девушка
اول авл ывăл ул сын
آیح айх уйăх ай месяц
جال джал çул ел год
تواتو، تواتة туату, туата тăват(тă) дүрт четыре
آلط، آلطی алты, алт улт(тă) алты шесть
جتی، جیات джиат, дж-ти çич(чĕ) җиде семь
سکر с-к-р сак(к)ăр сигез восемь
طحر، طحور т-хур, т-х-р тăх(х)ăр тугыз девять
وان ван вун(нă) ун десять
جیریم، جرم джирим, дж-р-м çирĕм егерме двадцать
ووطر вут-р вăтăр утыз тридцать
جور джур çĕр йөз сто

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

  • Булгарский язык // БРЭ. Т.4. М.,2006.
  • Benzing J. Das Hunnische, Donaubolgarische und Wolgabolgarische (Sprachreste) // PhTF. T 1, 1959
  • Хакимзянов Ф. С. Язык эпитафий волжских булгар. М., 1978
  • Хакимзянов Ф. С. Булгарский язык // Языки мира. Тюркские языки. — М., 1997.
  • Мудрак О. А. Заметки о языке и культуре дунайских булгар // Orientalia et Classica VI, Аспекты компаративистики 1. М., 2005. pdf
  • Inscriptions and Alphabet of the Proto-Bulgarians, by Peter Dobrev

Асăрхавсем[тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет]