Пăрçа

Пăрçа
Ăслăлăх классификацийĕ
Патшалăх: Уйрăм: Покрытосеменные Класс: Двудольные Йĕркелĕх: Пăрçа йышшисем Çемье: Пăрçа йышшисем Кĕçĕн çемье: Faboideae Триба: Vicieae Ăрат: Пăрçа
Латин ячĕ
Pisum
[{{fullurl:wikispecies:{{{wikispecies}}}|uselang=ru}} Викитĕссенчи систематика] [{{fullurl:commons:Special:Search/{{{wikispecies}}}|uselang=ru}} Ӳкерчĕксем]

Пăрçа

Пăрçа (Pisum) — пăрçа йышшисен çемьинчи ӳсентăран ăрачĕ.

Çырса кăтартни

Пăрçа чечекĕ

Ака пăрçи

Ака пăрçи (Р. sativum) — чи паллăскер тата сарăлнăскер. Унăн вăрăлăхĕ (пăрçасем) чăмăр евĕр е кăштах лапчăк, анчах та кĕтеслĕ мар, чечекĕсем ялан тенĕ пекех шурă, шупка хĕрли те пулаççĕ. Авалтанах ӳстереççĕ; анчах та ăна икĕпатсем пĕлмен, пулмалла.

Хир пăрçи

Тепĕр тĕсĕ, хир П. (Р. arvense), кĕтеслĕ вăрăлăхлă пулсан та, ăна нумай автор уйрăм тĕс тесе те йышăнмасть. Хĕвеланăç енче, анчах малтанхи тĕсĕнчен сайрарах уйра акса илеççĕ.

Хими шучĕ

Пăрçăра питĕ нумай белок япалалăхĕ (20-26 %).

Экономика

Симĕс пăрçана туса илес енĕпе малта пыракан çĕршывсем — Индипе Китай, типĕ пăрçана Канадăра, Францире, Раççейре тата Китайра туса илеççĕ.

Симĕс пăрçана туса илни, çулсемпе (FAOSTAT) пин тоннă. Патшалăх 1985 1995 2005 Инди 1 380 2 500 3 200 Китай 300 739 2 209 АПШ 1 310 1 112 885 Франци 427 557 428 Аслă Британи 500 447 322 Икĕпат 79 219 290 Бельги 0 0 170 Марокко 25 21 145 Венгри 349 179 100 Испани 55 58 97

Типĕ пăрçана ӳстерсе пухни, çулсемпе (FAOSTAT) пин тоннă. Патшалăх 1985 1995 2005 Канада 169 1 455 3 170 Франци 961 2 701 1 332 Раççей 0 1 212 1 290 Китай 1 670 1 025 1 200 Инди 331 667 800 АПШ 131 269 667 Украина 0 1 376 600 Германи 50 216 464 Австрали 241 530 401 Аслă Британи 215 286 200 Çавăн пекех пăхăр Ясмăк, Ыраш, Шалçа пăрçи, Нимĕç пăрçи, Тулă, Сĕлĕ, Кукурусă, Рапсă, Вир, Хура тулă, Рис, Урпа.