Планета
Википедири материал
Планета (грек. astèr planétes — çĕтсе çӳрекен çăлтăр) — çăлтăр тавра орбитăпа çаврăнакан пысăк йывăрăшлă тӳпери кĕлеткесем, вĕсен ăшĕнче термотĕшĕллĕ реакцисем пулса иртмеççĕ.
[тӳрлет] Истори
Ĕлĕк-авалах тӳпере çăлтăр евĕр пилĕк çутăллă япала тупнă, вĕсем вара кунран-куна куçса çӳренĕ: Меркури, Венера, Марс, Юпитер, Сатурн. Çапах çакна каламалла: пысăк çутăллă япаласем — Хĕвелпе Уйăх та— çăлтăрсеннипе танлаштарсан хăйсен вырăнĕсене улăштарсах тăраççĕ.
XVI ĕмĕрчен пур планета Çĕр тавра çаврăнаççĕ тесе шутланă. Николай Коперник хăйĕн ĕçĕсенче Уйăх çех Çĕр тавра, планетăсем Хĕвел тавра çаврăннине кăтартать. Çапла вăл Хĕвелпе Уйăха планетăсен картинчен кăларать.
Çĕнĕ тата Çĕнĕрех Саманара тепĕр виçĕ планета уçнă:
1995 çулта Çĕртен 50 çутă çул инçе вырнаçнă Хĕвелтен аякри пĕрремĕш планетăна тупса палăртнă.
Халĕ космослăх уçлăхĕнче планетăсен шучĕ икçĕртен ытла.
[тӳрлет] Çавăн пекех пăхăр
[тӳрлет] Каçăсем
- Хĕвел аяккинчи планетăсен каталогĕ
- НАСА сайчĕн ӳкерчĕкĕсем
- ВЗГЛЯД: Хĕвел систем сарăлать (статья, çурла, 17, 2006 с.)
- ВЗГЛЯД: Плутона «хупни» (статья, çурла, 21, 2006 ç.)
- Планетăсене мĕнле уçăмлă-тĕплĕ йĕркелесе хурас е Астрономине Линнейсем кирлĕ
 |
Ку статьяна çырса пĕтермелле, е анлăрах ăнлантарса памалла. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтермешкĕн пулăшма пултаратăр |
| Хĕвел системин кĕлеткисем |
|---|
| Хĕвел
планетăсемпе карлик планетисем: Меркури (планета)Меркури | Венера | Çĕр | Марс | Церера | Юпитер | Сатурн | Уран | Нептун | Плутон | Хаумеа | Макемаке | Эрида вĕсен спутникĕсем/кăшăлĕсем: Çĕрĕн |Марсăн | Юпитерăн/∅ | Сатурнăн/∅ | Уранăн/∅ | Нептунăн/∅ | Плутонăн | Хаумеа | Эрисем пĕчĕк кĕлеткесем: метеороидсем | астероидсем/вĕсен спутникĕсем (Çĕр çумне килекен астероидсем | тĕп тăрăхĕсем | троянсем | кентаврсем) | транснептун объекчĕсем (КП СД) | дамоклоидсем | кометăсем (Оорт пĕлĕчĕ) Çавăн пекех пăхăр: астрономи обьекчĕсем тата Портал:Астрономи |
