Планета
Планета (грек. astèr planétes — çĕтсе çӳрекен çăлтăр) — çăлтăр тавра орбитăпа çаврăнакан пысăк йывăрăшлă тӳпери кĕлеткесем, вĕсен ăшĕнче термотĕшĕллĕ реакцисем пулса иртмеççĕ.
Истори [тӳрлет]
Ӗлĕк-авалах тӳпере çăлтăр евĕр пилĕк çутăллă япала тупнă, вĕсем вара кунран-куна куçса çӳренĕ: Меркури, Венера, Марс, Юпитер, Сатурн. Çапах çакна каламалла: пысăк çутăллă япаласем — Хĕвелпе Уйăх та— çăлтăрсеннипе танлаштарсан хăйсен вырăнĕсене улăштарсах тăраççĕ.
XVI ĕмĕрчен пур планета Çĕр тавра çаврăнаççĕ тесе шутланă. Николай Коперник хăйĕн ĕçĕсенче Уйăх çех Çĕр тавра, планетăсем Хĕвел тавра çаврăннине кăтартать. Çапла вăл Хĕвелпе Уйăха планетăсен картинчен кăларать.
Çĕнĕ тата Çĕнĕрех Саманара тепĕр виçĕ планета уçнă:
1995 çулта Çĕртен 50 çутă çул инçе вырнаçнă Хĕвелтен аякри пĕрремĕш планетăна тупса палăртнă.
Халĕ космослăх уçлăхĕнче планетăсен шучĕ икçĕртен ытла.
Çавăн пекех пăхăр [тӳрлет]
Каçăсем [тӳрлет]
- Хĕвел аяккинчи планетăсен каталогĕ
- НАСА сайчĕн ӳкерчĕкĕсем
- ВЗГЛЯД: Хĕвел систем сарăлать (статья, çурла, 17, 2006 с.)
- ВЗГЛЯД: Плутона «хупни» (статья, çурла, 21, 2006 ç.)
- Планетăсене мĕнле уçăмлă-тĕплĕ йĕркелесе хурас е Астрономине Линнейсем кирлĕ
 |
Ку статьяна çырса пĕтермелле, е анлăрах ăнлантарса памалла. Эсир ăна тӳрлетсе, хыпара хушса çырса пулăшма пултаратăр. |
|
|
|
|---|---|
 |
|
| Хĕвел | |
| Планетăсем тата карлик планетăсем: Меркури • Венера • Çĕр • Марс • Церера • Юпитер • Сатурн • Уран • Нептун • Плутон • Хаумеа • Макемаке • Эрида | |
| Первоочередные кандидаты в карликовые планеты: Седна • Орк • Квавар • 2007 OR10 | |
| Мăн планета спутникĕсем: Уйăх • Каллисто • Ганимед • Европа • Ио • Титан • Энцелад • Мимас • Япет • Тефия • Диона • Рея • Оберон • Титания • Ариэль • Умбриэль • Миранда • Тритон • Протей • Харон | |
| Спутниксем/ункăсем<!—планетăсен тата карлик планетисен-->: Çĕрĕн • Марсăн • Юпитерăн/∅ • Сатурнăн/∅ • Уранăн/∅ • Нептунăн/∅ • Плутонăн • Хаумеа • Эридăн | |
| Кĕçĕн кĕлеткесем: метеороидсем • астероидсем/вĕсен спутникĕсем (çĕр çумне килекен • тĕп тăрăхĕнчи • троянсем • кентаврсем) • транснептун (КТ (плутино • кьюбивано) • РД) • дамоклоидсем • кометăсем (ОО) | |
| Астрономи объекчĕсем • Шаблон:Icon Портал:Астрономи • Шаблон:Icon Проект:Астероидсем |
