Самар (юханшыв)

Самар (юханшыв)
хулинче Самар юханшывĕ хывнă кивĕ кĕпер]] [Самар]] хулинче Самар юханшывĕ хывнă кивĕ кĕпер
Пахалăхĕ
Вăрăммăш	594 яхăн çм
Бассейн лаптăкĕ	46 500 çм²
Шыв пуçламăшĕ	Ăренпур облаçĕн Переволоки районĕ
Шыв вăрри	Саратов шывуправĕ, Самар
• Координатсем	53.166944, 50.06194453°10′01″ с. ш. 50°03′43″ в. д. 53.166944° с. ш. 50.061944° в. д.
Вырнаçăвĕ
Юхав территори	Самар облаçĕ, Ăренпур облаçĕ

Самар юханшыв, — Атăлăн сулахай юппи, Самар облаçĕ тата Ăренпур облаçĕ тăрăх юхать.

Тăршшĕ 594 км, бассейн лаптăкĕ 46,5 пин. км².

Ячĕ пулни

Авалхи ячĕсем: Самур, Ой Су е Хой Су (Пицигани (1367 ç.); фра Мауро (1459 ç.)).

Ячĕ мĕнле пулни пирки халлĕхе пĕр чĕлхе тупман. Темиçе теори пур.

• Арап ĕлчи секретарĕ Ахмед ибн Фадлан (921 ç.) юханшыва Самур (иран.) «хăнтăр, ăтăр». Вырăс тата тĕрĕк халăхĕсен чĕлхипе ку чĕрчунсем ячĕпе çыхăннă юханшыв ячĕсем нумай (Кондузла, Бобровка, Хăнтăрчă).
• М.Фасмер тутар., чувашск. «Самар», калмăк. «Самр», чагатай. «Самар» — мишук, кăркăс. «Сардар» — таз, чӳлмек сăмахĕсемпе çыхăнтарă. Тĕрĕк чĕлхисемпе çак сăмахсемпе юханшыв пăрăнăçне, ун чăнкă вырăнне палăртнă тесе шутланă.
• В. Ф. Барашков монгол челхинчи Самар (мăйăр) самар сăмахпа çыхăнтарнă.
• И.Никольский иран чĕлхинчи «сам» е «шам» тымарпа е венгăрсен «семар» (пушхир, çеçенхир) тата венгăрсен «ар» (çеçенхирти юханшыв) сăмахĕсенчен хирти юханшыв пулнă тесе шутланă.
• монгол сен «samura, samaura» — пăтрантар, хутăштар сăмахĕсенчен.

Ытти авторсем тата çак кариантсене асăннă:

• Ной выăлĕ Сим ячĕпе. Ун айĕнче Атăл тата Самар çыранĕсенчи çĕрсем пулнă имĕш.
• Самарканд хула ячĕнчен. Ăна Шамар (Самар) ятлă патша никĕсленĕ имĕш.
• библири Самарирен.
• арпала «сурра мин раа» — "куракан савăнать". Ĕлĕкхи Аббасид патшалăхĕн (хальхи Иранта) тĕп хули Самарра, Тигр юханшывĕ хĕрринче вырнаçнăскер, çавăн пек этиологиллĕ.
• вырăсла «сама» тата авлхи грек тата авлхи йĕкепит чăлхинчи Атăл ячĕнчен («Ра») Атăл пекех тулли шывлă.
• авалхи вырăс чăлхинчи «самара», «самарка» (вăрăм тумтир) — длиннополая одежда сăмахсенчен.

Пысăк юпписем

• Большой Уран
• Малый Уран
• Ток
• Бузулук
• Боровка
• Большой Кинель

Характеристика

Самар айлăмĕ 10-16 ç сарлакăш. Сылтăм çыранĕсем чăнкăрах, сăртсемпе чикĕленеççĕ. Самар шывĕн минерализацийĕ 500-840 мг/л. Шыв гидрокарбонат классне кĕрет, кальци группине. Анчах сульфат ионăн шайĕ пысăкрах.

Минерализация воды в Самаре составляет от 503,7 до 839,0 мг/л. Вода относится к гидро-карбонатному классу, кальциевой группе, но с повышенным содержанием сульфат-ионов. рН = 7,6. Шыва тĕпрен илсем нитритсем, фенолсем, нефть продукчĕсем, хлорорганикăллă пестицидсем варлатаççĕ.

Вуламалли

• Самара (река в Оренбургской и Куйбышевской обл.) — БСЭ
• Самара в «Словаре современных географических названий»
• Голубая книга Самарской области: Редкие и охраняемые гидробиоценозы. — СамНЦ РАН. — ISBN 5-93424-189-3

Каçăсем

• Происхождение названия реки Самара на сайте Geographer.ru
• О происхождении названия города и реки Самара