Урал (юханшыв)
Википедири материал
Урал — тухăç Европăри юхан шыв. Раççей, Казахстан çĕрĕсем витĕр чупать.
Авалхи ячĕ Яик (хальхи казах. Жайык) Казахстанра официаллă шутланать, çаплах [Пушкăртăстан]]ра та усă кураççĕ.
Тупмалли |
[тӳрлет] Тавралăхĕ
Кăнтăр Уралтан (Уралтау хысакĕ) пуçланать, Каспи тинĕсне юхса кĕрет. Юпписем: Сакмара, Чаган (сылтăммисем); Орь, Илек (сулахаййисем).
[тӳрлет] Юхăмĕ
Ĕлĕкхи карттăсенче Урала Rhymnus fluvius ятпа тĕл пулма пулать. Унăн пуçĕ Оренбург кĕпернин Троица уесĕн Хуратăш кăнтăр отрогĕсенче Кăлкан тăвĕнчен (Уралăн кайри хысакĕ), 2082 фут çӳллĕшĕнче, под 54°42' с. ш. и 59°25' в. д. Малтан Урал çурçĕртен кăнтăралла юхать, Кăркăс çеçенхирĕнчи Орск хули патĕнчи çӳллĕ тӳрем сăрта çитсе, хăвăрттăн çурçĕр-анăçалла çаврăнать, Оренбургран иртсен вара кăнтăр-анăçалла юхать, Урал çарĕн çĕрĕсенче анăç енне Рассыпнойпа (Оренбургски) Урал çарĕн Мухрановский посёлокĕ хушипе юхса иртет, Уральск хули патĕнче кăнтăр енне çивĕччĕн пăрăнса, çак тĕп тĕллипе, анăçалла-тухăçалла явкаланса, 46°18' ç. ш. тĕлĕнче Каспи тинĕсне çурçĕр енчен юхса кĕрет. Урал анат кӳлмекĕнче темиçе юхăма пайланать, тарăнăшĕ чакать.
Урал айлăмĕн вăрманĕсенче пăши, хир сысни, [[кашкăр], тилĕ, мулкач тĕл пулать. Анăç Казахстан облаçĕнчи Котельниково патĕнче ӳсентăран витĕмĕ те шыв малалла тăмлă пушхире юхса кĕрет.
[тӳрлет] Истори
Пугачёв çĕр ĕçлекенĕсен пăлхавне пусарнă хыççăн 1775 çулта Екатерина II хушавĕпе Урал çине куçарнă (пăлхава яик касакĕсем пуçарса янă).
[тӳрлет] Тавралăхĕ
| Раççей юханшывĕсем | |
|---|---|
| Атăл (Ока, Чулман Атăл) | Тан | Урал | Печора (Уса) | Обь (Иртыш (Ишим, Тобол (Тура)), Кеть, Бия, Катунь)
Енисей (Ангара, Подкаменная Тунгуска, Нижняя Тунгуска) | Лена (Вилюй (Марха), Алдан (Амга), Олёкма, Витим) | Индигирка Колыма (Омолон, Большой Анюй, Малый Анюй) | Амур (Шилка (Ингода, Онон), Аргунь, Зея, Бурея) |
