Урал (юханшыв)

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Урал
пушк. Яйыҡ

, казах. Жайық

Ural river.jpg
Пахалăх
Тăршшĕ 2428 км
Бассейн  лаптăкĕ  237 000 км²
Шыв тăкакĕ 400 м³/ç
Шыв юххи
Шыв пуçламăшĕ
 • Çӳллĕшĕ 760 м
 • Координатсем 54°42′10″ с. ш. 59°25′05″ в. д. / 54.702778° с. ш. 59.418056° в. д. (G)
Шыв вăрри Каçпи тинĕсĕ
 • Çӳллĕшĕ -28 м
 • Координатсем Координатсем: 46°53′02″ с. ш. 51°37′01″ в. д. / 46.883889° с. ш. 51.616944° в. д. (G)46°53′02″ с. ш. 51°37′01″ в. д. / 46.883889° с. ш. 51.616944° в. д. (G)
Вырнаçу
Ural river basin.png
Патшалăх Flag of Russia.svg Раççей
Регион Пушкăрт Республики, Челепи облаçĕ, Ăренпур облаçĕ, Хĕвеланăç Казахстан облаçĕ, Атырау облаçĕ
Урал (юханшыв) (Раççей)
Blue 0080ff pog.svg
Blue pog.svg
шыв вăрри
Blue 0080ff pog.svg — шыв пуçламăшĕ, Blue pog.svg — шыв вăрри

УралХĕвел тухăç Европăри юхан шыв. Раççей, Казахстан çĕрĕсем витĕр чупать.

Авалхи ячĕ Ейĕк (хальхи пушк. Яйыҡ , казах. Жайык) Казахстанра официаллă шутланать, çаплах Пушкăртăстанра та усă кураççĕ.

Тавралăхĕ[тӳрлет]

Кăнтăр Уралтан (Уралтау хысакĕ) пуçланать, Каспи тинĕсне юхса кĕрет. Юпписем: Сакмара, Чаган (сылтăммисем); Орь, Илек (сулахаййисем).

Юхăмĕ[тӳрлет]

Ӗлĕкхи карттăсенче Урала Rhymnus fluvius ятпа тĕл пулма пулать. Унăн пуçĕ Ăренпур кĕпĕрнин Троица уесĕн Хуратăш кăнтăр отрогĕсенче Кăлкан тăвĕнчен (Уралăн кайри хысакĕ), 2082 фут çӳллĕшĕнче, 54°42' ç. а. тата 59°25' х. а. в. айĕнче Малтан Урал çурçĕртен кăнтăралла юхать, Кăркăс çеçенхирĕнчи Орск хули патĕнчи çӳллĕ тӳрем сăрта çитсе, хăвăрттăн çурçĕр-анăçалла çаврăнать, Ăренпуртан иртсен вара кăнтăр-анăçалла юхать, Урал çарĕн çĕрĕсенче анăç енне Рассыпнойпа (Оренбургски) Урал çарĕн Мухрановский посёлокĕ хушипе юхса иртет, Уральск хули патĕнче кăнтăр енне çивĕччĕн пăрăнса, çак тĕп тĕллипе, анăçалла-тухăçалла явкаланса, 46°18' ç. а. тĕлĕнче Каспи тинĕсне çурçĕр енчен юхса кĕрет. Урал анат кӳлмекĕнче темиçе юхăма пайланать, тарăнăшĕ чакать.

Урал айлăмĕн вăрманĕсенче пăши, хир сысни, кашкăр, тилĕ, мулкач тĕл пулать. Анăç Казахстан облаçĕнчи Котельниково патĕнче ӳсен-тăран витĕмĕ те шыв малалла тăмлă пушхире юхса кĕрет.

Кун-çулĕ[тӳрлет]

Пугачёв çĕр ĕçлекенĕсен пăлхавне пусарнă хыççăн 1775 çулта Екатерина II хушавĕпе Урал çине куçарнă (пăлхава ейĕк хусахĕсем пуçарса янă).

Тавралăхĕ[тӳрлет]