Фридрих Горенштейн

Фридрих Наумович Горенштейн
Ӳкерчĕк:Fridrix.jpg
Вилнĕ	Берлин, Германи

Фри́дрих Нау́мович Горенште́йн (пуш, 18 1932, Кейӳ — пуш, 2 2002, Берлин) — вырăс çыравçи тата сценарист.

Кун-çулĕ

Горенштейн ашшĕне, политэкономи профессорне, 1935 çулта аресленĕ, вăл лагерьте пуçне хурать. Вăрçа вăхăтĕнче пĕчĕк ачаллă амăшĕ эвакуацине каять, çул çинче вилет. Горенштейн Бердичеври ача-пăча çуртне лекет, ачалăхĕ унтах иртет. Тĕрлĕ ахаль ĕçпе тертленет, Днепропетровск ту-ĕç институтĕнче вĕренет, 1961 çулчен инженер пулса ĕçленĕ, каярах Мускавра Аслă сценари курсĕсенче пĕлӳ пухнă. Фильмсем валли вунçичĕ сценари çырнă, пиллĕккĕшне лартнă. Вĕсем хушшинче — «Солярис» (реж. Андрей Тарковский), «Раба любви» (реж. Никита Михалков), «Седьмая пуля» (реж. Али Хамраев), «Комедия ошибок» (реж. Вадим Гаузнер). Темиçе ĕç çырнă пулин те, СССР пĕр калав çех 1962 çулта «Юность» журналра «Дом с башенкой» пичетрен тухать.

«Метрополь» альманахра ĕçленĕ (1979), унта вăл «Ступени» повеçе çутта кăларать. Çакăн хыççăн СССР-тан эмиграцине кайма тивет. 1980 çултанпа Венăра пурăнать, кайран Анăç Берлина куçать. Хăйĕн ĕçĕсене Çĕнĕ-Йоркăн «Слово» издательствинче, эмигрантсен «Континент», «Синтаксис», «Грани», журналĕсенче, Берлинри «Зеркало Загадок» журналĕнче пичетлет.

Икĕ хут авланнă, икĕ ывăлĕ пурăнать.

Берлинра 2002 çулхи пуш, 2 йывăр чирленĕ хыççăн, 70 çула темиçе кун çитеймесĕр куçне хупать. Weissensee ватă еврей çави çине пытарнă.

Пултарулăх ĕçĕсем

СССР тапхăрĕнче «Зима 53-го года», «Ступени» повеç, «Споры о Достоевском», «Бердичев» пьесăсем, «Искупление» (1967), «Псалом» (1975), «Место» (1976) романсем, ют çĕрте — «Яков Каша», «Куча», «Улица Красных Зорь», «Последнее лето на Волге» повеçсем, «Детоубийца» пьеса, «Товарищу Маца — литературоведу и человеку, а также его потомкам», « На крестцах. Хроника времен Ивана IV Грозного» калавсем çырнă.

Вуламалли

• Мина Полянская, «Я — писатель незаконный…», Çĕнĕ Йорк, СловоWord, 2004.
• Мина Полянская, «Плацкарты и контрамарки». Санкт-Петербург, Янус, 2006.

Каçăсем

• Фридрих Наумович Горенштейн
• Немецкая жизнь Фридриха Горенштейна
• Сценарист "Соляриса" и наследник Достоевского. Эссе о Ф.Горенштейне
• Анатолий Ромов. В поисках "Дома с башенкой"
• Лазарь Лазарев. "Теперь мои книги возвращаются..." (о Фридрихе Горенштейне)