Чăваш Автономиллĕ Социаллă Совет Республики
 |
Статья илемлĕхĕ начар.
Эсир проекта пулăшма пултаратăр. Ӳкерчĕксене тата капăрлатусене Википеди йĕркисемпе татăçуллă хайласа хушса кĕртме пултаратăр.
Капăрлатусене шырас тесен:
|
Чăваш Ен кун-çулĕ  |
|---|
| Авалхи тĕнчере |
| Баланово культури |
| Пура культури |
| Апаш культури |
| Анань культури |
| Хулаш культури |
| Вăтам ĕмĕрсенче |
| Хунсен империйĕ (434 — VI ĕмĕр) |
| Аслă Пăлхар (632 — 671) |
| Атăлçи Пăлхар (X ĕмĕр — 1240) |
| Ылтăн Урта (1240 — 1438) |
| Хусан ханлăхĕ (1438 — 1552) |
| Хусан патшалăхĕ (1452 — 1708) |
| Раççей империнче |
| Хусан кĕперни (1708 — 1920) |
| Чĕмпĕр кĕперни (1796 — 1924) |
| РСФСР-та (СССР) |
| Чăваш автономи облаçĕ (1920 — 1925) |
| Чăваш АССР (1925 — 1990) |
| Чăваш ССР (1990 — 1992) |
| СССР аркансан |
| Чăваш Республики (1992 — 2009) |
| Чăваш Ен хронологийĕ |
| Авалхи чăваш хулисем |
Автономиллĕ Социализмлă Чăваш Совет Республики — РСФСР шутĕнчи республика. 1925 çулхи нарăсăн 21-мĕшĕнче Чăваш автономи облаçне тĕпе хурса йĕркеленĕ.
1990 çулхи авăн уйăхĕнче Чăваш Ен Аслă Канашĕ республикăн суверенитет декларацине йышăннă, Чăваш ССР ята çирĕплетнĕ.
Хальхи Чăваш Республики Раççей Федерацине кĕрет, лаптăкĕ малтанхи Автономиллĕ Социализмлă Чăваш Совет Республикин чиккисемпе тан шутланать.
Тупмалли |
[тӳрлет] Кун-çулĕ
1927 çулта уессене салатнă. Вĕсен вырăнне 17 район йĕркеленĕ: Улатăр, Элĕк, Патăрьел, Вăрнар, Йĕпреç, Канаш, Куславкка, Хĕрлĕ Чутай, Кĕçĕн Елчĕк, Сĕнтĕрвăрри, Пăрачкав, Тутаркасси, Вăрмар, Çĕрпӳ, Шупашкар, Шăмăршă тата Етĕрне.
1929 çулта Шăхăртан тутар наци районне туса хунă.
1935 çулта Мăн Патăрьел районĕ Патăрьел çине, Кĕçĕн Елчĕк — Елчĕк çине куçать. Çав çултах çĕнĕ районсене туса хураççĕ: Ишлей, Кувак, Турхан, Трак, Шăхасан, Çĕмĕрле тата Тăвай. Чылай улшăну 1939 çулта пулса иртет: Патăрьел районĕпе Шăхартан тутар наци районне пăрахăçланă та Калинин, Комсомол, Октябрь, Совет тата Чкалов (1957 ç-па — Патăрьел) районĕсене йĕркеленĕ. Турхан районĕ Первомай, Тутаркасси — Сĕнтĕр районĕ пулса тăрать. Тепĕр çултан Трак районне Красноармейски ята куçараççĕ. 1944 çулта Муркаш тата Чуракач районĕсене туса хунă.
1956 çултан пуçласа район йышĕ сахаланма тытăнать. Пĕрремĕш Калинин, Кувак, Совет тата Шăхасан районĕсене пăрхăçланă. 1959 çулта Ишлей, Муркаш, Октябрь, Первомай тата Чуракчă районĕсене; 1962 çулта — Элĕк, Йĕпреç, Куславкка, Комсомольски, Красноармейски, Хĕрлĕ Чутай, Сĕнтĕрвăрри, Пăрачкав, Сĕнтĕр, Шăмăршă, Елчĕк тата Тăвай районĕсене салатнă.
1964 çулта каллех районсен йышĕ ӳсме тытăнать: чи малтан Муркаш, 1965 çулта Элĕк, Йĕпреç, Куславкка, Комсомольски, Красноармейски, Хĕрлĕ Чутай, Сĕнтĕрвăрри, Пăрачкав, Шăмăршă, Елчĕк тата Тăвай районĕсене çĕнĕрен йĕркеленĕ. Çĕмĕрле районне 1965 çулта салатнă, анчах та 1966 çулта каялла тавăрнă. Çакăнтанпа Чăваш Енре районсене урăх улăштармаççĕ.
[тӳрлет] Экономика
[тӳрлет] Çурт-йĕр тăваслăх
1961 çулта автономире çĕнĕ хулан, Çĕнĕ Шупашкарăн, никĕсне хывнă.
[тӳрлет] Культура
[тӳрлет] Çавăн пекех пăхăр
[тӳрлет] Вуламалли
[тӳрлет] Асăрхавсем
[тӳрлет] Каçăсем
 РСФСР |
|
|---|---|
| Автономи республикисем (АССР) | |
|
Пушкăрт (1919—1990¹) • Бурят (1923—1990¹) • Туçи-Алтай (1990¹—1991²) • Туçи (1921—1924) • Дагестан (1921—1990¹) • Кабарда-Палкар (1936—1990¹; 1944—1957 Кабарда) • Касак (1925—1936) • Калмăк (1935—1943; 1958—1990¹) • Каракалпак (1932—1936) • Карачай-Черкес (1990—1990¹) • Карел (1923—1940; 1956—1990¹) • Киргиз (1920—1925) / Киргиз (1926—1936) • Коми (1936—1990¹) • Крым (1921—1945) • Мари (1936—1990¹) • Мордва (1934—1990¹) • Атăлçи нимĕçĕсем (1918—1941) • Çурçĕр-Осети (1936—1990¹) • Татарская (1920—1990¹) • Тувинская (1961—1990¹) • Туркестан (1918—1924) • Удмурт (1934—1990¹) • Чечен-Ингуш (1936—1944; 1957—1990) • Чăваш (1925—1990¹) • Якут (1922—1990¹) |
|
| Автономи облаçĕсем | |
|
Адыг (Черкес) (1922—1928) • Адыг (1928—1991) • Бурят-Монгол (1921—1923) • Вот (1920—1932) • Туçи-Алтай (1948—1991) • Еврей (с 1934) • Ингуш (1924—1934) • Кабарда (1921—1922) • Кабарда-Палкар (1922—1936) • Калмăк (1920—1935; 1957—1958) • Карачай-Черкес (1922—1926; 1957—1991) • Карачай (1926—1943) • Коми (Зырян) (1921—1936) • Мари (1920—1936) • Монгол-Бурят (1921—1923) • Мордва (1930—1934) • Аталçи нимĕçĕсем (1918—1924) • Ойрат (1922—1932) / Ойрот (1932—1948) • Çурçĕр-Осети (1924—1936) • Тува (1944—1961) • Удмурт (1932—1934) • Хакас (1930—1991) • Черкес (Адыг) (1922) • Черкес (1928—1957) • Чечен (1922—1934) • Чечен-Ингуш (1934—1936) • Чăваш (1920—1925) |
|
| Автономи тата наци тăрăхĕсем (АТ, НТ) | |
|
Агин Бурят-Монгол НТ (1937—1958) / Агин Бурят АО (1958—2008) • Аргаяшский НО (1934) • Палкар тăрăхĕ (1921—1922) • Витим-Олёкма НТ (1931—1938) • Ингуш тăрăхĕ (1921—1924) • Кабарда наци тăрăхĕ (1920—1921) • Карачай наци тăрăхĕ (1920—1922) • Карел наци тăрăхĕ (1937—1939) • Коми-Пермь (1925—2005) • Коряк (1930—2007) • Ненец (с 1929) • Остяк-Вогул НТ (1930—1940) • Охотск-Эвен НТ (1930—1934) • Çурçĕр-Осети тăрăхĕ (1920—1921) • Сунжа касак тăрăхĕ (1920—1929) • Таймыр (Долган-Ненец) (1930—2006) • Усть-Орда Бурят начи тăрăхĕ (1937—1978) / АТ (1978—2008) • Хантă-Манси НТ (1940—1978) / АТ (с 1978) • Чечен начи тăрăхĕ (1920—1922) • Черкес наци тăрăхĕ (1926—1928) • Чукотка (с 1930) • Эвенк (1938—2007) • Ямал-Ненец (с 1930) |
 |
Ку статьяна çырса пĕтермелле, е анлăрах ăнлантарса памалла. Эсир ăна тӳрлетсе, хыпара хушса çырса пулăшма пултаратăр. |
