Челепи облаçĕ

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Челепи облаçĕ
Челябинская область '
Челепи облаçĕн ялавĕ Челепи облаçĕн гербĕ
Челепи облаçĕн ялавĕ Челепи облаçĕн гербĕ
Челепи облаçĕ Раççей карти çинче
Тĕп хули Челепи
Лаптăкĕ

- Пĕтĕмпе
- шыв пайĕн %.

39

87900 км²
0,3%

Халăх йышĕ

- Пĕтĕмпе
- Йышлăх

9

3603339 патнелле(2002)
40.4/км² патнелле

Федераци тăрăхĕ Уралçи Федераллă Округĕ
Экономика регионĕ Уралçи экономика районĕ
Регион номерĕ
Патшалăх чĕлхисем вырăс
Кĕпернатăр Сумин Пётр Иванович
Премьер-министр
Госсовет председателĕ
Гимн Челепи облаçĕн гимнĕ
Вăхăт тăрăхĕ ГВ +0500

Челепи облаçĕРаççей Федерацийĕн субъекчĕ, Уралçи Федераллă округне кĕрет. Тĕп хули — Челепи. Облаçе 1934 çулхи кăрлачăн 17-мĕшĕнче йĕркеленĕ.

Çурçĕрте Свердловск, тухăçра Курган, кăнтăрта Оренбург облаçĕпе, анăç ĕнче Пушкăрт Республикипе, кăнтăр-тухăçĕнче Казахстанпа чикĕ тытать.

Тавралăхĕ[тӳрлет]

Челяба облаçĕ — Уралăн кăнтăр пайĕ.

Челяба облаçĕн çĕр лаптăкĕ — 88,5 пин тв. çм. Çурçĕртен кăнтăралла çитме — 490 çм. Анăçран тухăçалла — 400 çм.

Административлă пайĕсем[тӳрлет]

Ял-хула[тӳрлет]

10 пин çын ытла пурăнакан ял-хула
2008 çулхи кăрлачăн 1-мĕшĕ тĕлне
Челепи 1092,5 Бакал 21,6
Магнитогорск 409,0 Куса 19,1
Златоуст 188,8 Катав-Ивановск 18,8
Миасс 152,6 Касли 18,1
Копейск 137,2 Пласт 17,4
Озёрск 86,9 Карабаш 15,5
Троицк 82,4 Сим 15,4
Снежинск 50,1 Роза 14,6
Сатка 46,2 Красногорский 14,0
Чебаркуль 43,4 Юрюзань 13,2
Кыштым 40,2 Нязепетровск 13,0
Южноуральск 38,5 Долгодеревенское 11,0 (2006)
Коркино 38,5 Первомайский 10,7
Трёхгорный 34,6 Увельский 10,7 (2003)
Тури Уфалей 33,0 Бреды 10,5 (2003)
Аша 31,6 Верхнеуральск 10,3
Еманжелинск 29,8 Миньяр 10,3
Карталы 28,8 Аргаяш 10,2 (2003)
Усть-Катав 24,5

Халăхĕ[тӳрлет]

Челепи облаçĕ пурăнакан йышĕпе (Шаблон:Çынна яхăн) Урал тăрăхĕнче 3-мĕш, Раççейре 9-мĕш вырăн йышăнать (2005).

2002 çулта ирттернĕ халăх çыравĕпе облаçре наци тĕслĕхĕ çакăн пек:

Халăх 2002 çулхи йышĕ, % (*)
Вырăссем 82,3 %
Тутарсем 5,7 %
Пушкăртсем 4,6 %
Украинсем 2,14 %
Казахсем 1 %
Нимĕçсем 0,8 %
Белоруссем 0,56 %

Çутçанталăкĕ[тӳрлет]

Çĕр пичĕ (рельефĕ)[тӳрлет]

Челепи облаçĕн çĕр пичĕ тĕрлĕ евĕрлĕ. Вăл миллион çул хушши улшăнса аталаннă. Облаç çĕрĕ айлăм, сăрт тата 1000 м çӳллĕшлĕ ту хырçа чылай.

Радиохастар вараланăвĕ[тӳрлет]

"Химкомбинат «Маяк»" радиохастар каяш пăрахакан Теча юханшывĕ Челепи облаçĕн çĕрĕпе юхать. Юханшыв çыранĕнче радиохастар фонĕ нумай хут хăватлă. «Маяк» çинче 1957 çулта сиксе тухнă авари хăрушуллăхĕ тĕшĕллĕ энергетикăра Чернобыльри хыççăн тĕнчери иккĕмĕш вырăнта шутланать, ăна Кăштăм трагедийĕ тесе палăртаççĕ.

«Маяк» тупăш пĕрлешĕвĕ радиохастар материалĕсене хатерлес енĕпе раççейĕн калăплă тĕпĕ пулса тăрать. Çак пĕрлешӳ Коль, Çĕнĕ Воронеж тата Белояр атомлă станцисем валли хатĕр çунăклă япала тăвать, çаплах атăмлă шывай киммисен тĕшĕллĕ çунăк япалалăхне йӳнеçтерет.

Челепи облаçĕн радиохастар тасамарлăхĕ пирки калаçăва темиçе хут та тапратнă, анчах та "Химкомбинат «Маяк»" çав тери стратегиллĕ кирлĕ пулнипе çак лару-тăрăва ниепле те улăштарайман.

Халĕ «Маяк» химкомбинат районĕ (Озёрск хули), экспертсен тишкерĕвĕпе, планета çинчи радиациллĕ чи хăрушă вырăн шутланать. Пурăнакан халăх çак ĕç-хĕле çапла палăртать: Урала тĕнчери радиохастар каяш купи туса хунă.

Вуламалли[тӳрлет]

  • Левит А. И. Южный Урал: география. Учебное пособие, 2007.

Каçăсем[тӳрлет]


Челепи облаçĕн ялавĕ Челепи облаçĕн районĕсем Челепи облаçĕн гербĕ

Акап районĕ · Аргаяш районĕ · Аша районĕ · Бредни районĕ · Варна районĕ · Еткуль районĕ · Картали районĕ · Касли районĕ · Катав-Иван районĕ · Кизил районĕ · Корки районĕ · Красноармейски районĕ · Кунашак районĕ · Кус районĕ · Нахайпак районĕ · Нязепетровски районĕ · Октябрьски районĕ · Пластов районĕ · Сатка районĕ · Троица районĕ · Тури Урал районĕ · Увель районĕ · Уй районĕ · Хыр районĕ · Чăпаркуль районĕ · Чесма районĕ · Яманçели районĕ