Шăнкăрч

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Sturnus vulgaris

Шăнкăрч (Sturnus) — шăнкăрч çемйине кĕрекен юрлакан палеарктикăллă кайăк ăрачĕ. Sturnus ăрачĕ шутне 10 яхăн вăтам калăпăшлĕ кайăксен тĕсĕ кĕрет. Пурнăç сăрă-тĕсĕпе те пĕр пĕринчен ытлах уйрăлса тăмаççĕ. Шăнкăрчсен тӳрĕ вăрăм вăйлă сăмсаллă, вĕçĕ кăштах лаптак, кĕске тӳрĕ хӳрене аялти хуплакани тĕкĕсем çитеççĕ, çуначĕсем шĕвĕр вĕçлĕ, пĕрремĕш сулла тĕкĕ кĕскерех, иккĕмĕшĕ пуринчен те вăрăмрах.

Шăнкăрч тĕсĕсем[тӳрлет]

Çутçанталăкри ĕçĕ-хĕлĕ[тӳрлет]

Çамрăк шăнкăрчсем йăвасенчен вĕçсе тухсан пысăк касăсене пуçтарăнаççĕ; иккĕмĕш хут чĕпĕсене çитĕнтерсе кăларсан вĕсен çумне ваттисем те хутшăнаççĕ. Хĕл каçма шăнкăрчсем Африкăна вĕçсе каяççĕ. Шăнкăрчсен тепĕр тĕсĕ — хура шăнкăрч (Sturnus unicolor), чăпарĕ пач çук; Европăн кăнтăр-анăçĕнче йăва çавăраççĕ, — çамрăк чух шăнкăрчĕсем ахаль çамрăк шăнкăрчсем пекех, кăшт çеç тĕксĕмрех. Çĕпĕрте ахаль шăнкăрч вырăнне çывăх тĕсĕ — Sturnus menzbieri пурăнать. Пуçĕнчи тĕкĕсем йăмăх хĕрлĕ-кăвак ; йăвине вăл Тĕп Азире тăвать; Индире хĕл каçать. Крымра (çаплах Кĕçĕн Азире те) ахаль шăнкăрчăн çывăх тăванĕ — йăмăх хĕрлĕ шăнкăрчĕ (Sturnus purpurescens) чĕпĕ кăларать. Çурăмĕн аялти пайĕ йăмăх хĕрлĕ кăвак, пĕсехинчен аялла пайĕ тĕксĕм хĕрлĕ кăвак. Юлашки, Кавказпа Кавказ лешьенĕнче (çаплах Иранра, кăштах Каçпи леш енче) виççĕмĕш тăван тĕсĕ — кавказ шăнкăрчĕ (Sturnus caucasicus) тĕл пулать. Унăн пуçĕпе пĕсехи йăмăх хĕрлĕн, кĕлеткин аялти пайĕ — йăмăх хĕрлĕ симĕссĕн, çурăмĕ — симĕссĕн ялтăрать.