Еврей-таджик диалекчӗ

Бухори/Еврей-таджик/Еврейй-бухара
Тӑван ячӗ:	בוכארי / Бухорӣ / Buxori
Патшалӑхсем:	Израиль, АПШ, Европа Пӗрлешӗвӗ, Узбекистан, Таджикистан, Австрали, Раҫҫей тата ы.т.
Регионсем:	Вӑтам Ази, Ҫывӑх Тухӑҫ, Ҫурҫӗр Америка, Европа
Официаллӑ статус:	Карачай-Черкеси Карачай-Черкеси
Калаҫакансен пур йышӗ:	110 000-ран 200 000-ччен Израиль: 80 000 ытла АПШ: 60 000 ытла ЕП: 8 000 Узбекистан: 1500 яхӑн Канада: 1000 ытла Австрали: 1000 ытла Раҫҫей: 500 кая Таджикистан: 50 кая
Классификаци
Категори:	Ностра чӗлхисем
Инди-европа ҫемйи Инди-иран турачӗ Иран ушкӑнӗ Кӑнтӑр-Анӑҫ субушкӑнӗ Таджик чӗлхи Таджик чӗлхин ҫурҫӗр диалекчӗсем
Ҫырулӑх:	кирилл ҫырулӑхӗ латин ҫырулӑхӗ еврей ҫырулӑхӗ
Чӗлхе кочӗсем
ISO 639-1:	—
ISO 639-2:	ira
ISO 639-3:	bhh
Ҫавӑн пекех пӑхӑр: Проект:Лингвистика

Еврей-таджик диалекчӗ е бухори, еврей-бухара диалекчӗ (перс. بخاری — buxārī, тадж. бухорӣ / buxorī) — бухара (вӑтам ази) еврейӗсен чӗлхи, еврей-иран чӗлхисенчен пӗри. Тӗрӗсрех каласан, вӑл таджик чӗлхин ҫурҫӗр диалекчӗсен (самарканд диалекчӗн) калаҫӑвӗ. Еврей-перс чӗлхипе юнашар.

Ҫырулӑх

«Байроки михнат» хаҫатри еврей-таджик алфавичӗ (1930)

Еврей-таджик диалекчӗ еврей ҫырулӑхӗ усӑ курнӑ (Раши ҫырулӑхӗ алӑпа ҫырнинче тата тӑваткал ҫырулӑхӗ пичетре). 1926 ку алфавит ҫапла курӑннӑ:

א

אָ

ב

וו

גּ

ג

ד

ה

ז

ח

י

כּ

ךּ

כ

ך

ל

מ

ם

נ

ן

ס

ע

פּ

ףּ

פ

ף

ק

ר

ש

ת

ג֝

ג֞

יִ

יֵ

וֹ

וּ

1928—1940 ССРП-ри еврей-таджик чӗлхи латин ҫырулӑхӗ усӑ курнӑ. 1928 ҫулхи ака уйӑхӗнче пӗрремӗш латин алфавичӗ пуҫтарнӑтата ҫапла курӑннӑ:

a в d ә l n s r k m h t u x ş f p g o v z ⱨ ƣ q e c ç i j ә̦ ƶ

1930 ҫулта алфавит улшӑннӑ: пысӑк сас паллисем хушнӑ, ә̦ сас палли кӑларнӑ, Ů ů сас палли хушнӑ. 1934 ҫулхи орфографи конференцинче Ⱨ ⱨ сас ралли алфавитрен кӑларнӑ тата Ů ů вырӑнне Ū ū хушнӑ. 1935 ҫулхи нарӑс уйӑхӗн 5-мӗшӗнче Узбек ССР-н халӑх вӗрентӗвӗн комиссариачӗн № 112 хучӗ куна ҫирӗплетнӗ.

Совет тапхӑрӗнчи юлашки латин ҫырулӑхӗ ҫавӑн пек пулса тӑнӑ:

A a, B в, C c, Ç ç, D d, E e, F f, G g, Ƣ ƣ, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, Q q, R r, S s, Ş ş, T t, U u, Ū ū, V v, X x, Z z, Ƶ ƶ, Ә ә

Хальхи вӑхӑтра еврей-таджик диалекчӗлле пичетлӗ литература кирилл ҫырулӑхӗ усӑ курать. Уйрӑмлӑ ӗҫсенче узбек алфавичё пекки ҫырулӑх усӑ курать.

Хальхи кирилл алфавичӗ

А а, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё, Ж ж, З з, И и, Й й, К к, Л л, М м, Н н, О о, П п, Р р, С с, Т т, У у, Ф ф, Х х, Ц ц, Ч ч, Ш ш, Ъ ъ, Э э, Ю ю, Я я, Ғ ғ, Ӣ ӣ, Қ қ, Ӯ ӯ, Ҳ ҳ, Ҷ ҷ

Хальхи латин алфавичӗ

A a, B в, C c, Ch ch, D d, E e, F f, G g, Gh gh, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, Q q, R r, S s, Sh sh, T t, Ts ts, U u, U' u', V v, X x, Y y, Yi yi, Z z, Zh zh'

Пӗр-пӗринчен алфавитсен уйрӑмлӑхӗ тӑпалӗ

Кириллица	Латиница ССРП	Латиница Узбекистан	Еврей ҫырулӑхӗ
А а	A a	A a	א
Б б	B в	B b	בּ
В в	V v	V v	ב
Г г	G g	G g	ג
Д д	D d	D d	ד
Е е	E e	Ye ye	יה
Ё ё	Jo jo	Yo yo	יו
Ж ж	Ƶ ƶ	Zh zh	'ג
З з	Z z	Z z	ז
И и	I i	I i	א
Й й	J j	Y y	י
К к	K k	K k	כּ
Л л	L l	L l	ל
М м	M m	M m	מ
Н н	N n	N n	נ
О о	O o	O o	אָ ,או
П п	P p	P p	פ
Р р	R r	R r	ר
С с	S s	S s	ס
Т т	T t	T t	ת
У у	U u	U u	או
Ф ф	F f	F f	ף
Х х	X x	X x	כ
Ц ц	Ts ts	Ts ts	צ
Ч ч	C c	Ch ch	'צ
Ш ш	Ş ş	Sh sh	ש
Ъ ъ	Ә ә	'	ע
Э э	-	E e	אה
Ю ю	Ju ju	Yu yu	ו'
Я я	Ja ja	Ya ya	ה'
Ғ ғ	Ƣ ƣ	Gh gh	גה
Ӣ ӣ	Ji ji	Yi yi	אײ
Қ қ	Q q	Q q	ק
Ӯ ӯ	Ū ū	U' u'	אה
Ҳ ҳ	H h	H h	ה
Ҷ ҷ	Ç ç	J j	'ג

Вуламалли

• Зарубин И. И. Очерк разговорного языка самаркандских евреев // Иран. — Т. 2. — Л., 1928.

Каҫӑсем

• Learn Basic Bukhori (англ.)
• Электронлă еврей энциклопединче статья пур «Еврей-таджик диалекчӗ»

Wikimedia Incubator

Wikimedia Инкубаторĕнче Еврей-таджик диалекчӗ Википедийĕ тест-уйрăмĕ пур.