Ксенон
Перейти к навигации
Перейти к поиску
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Сĕлтĕ металлĕсем | Сĕлтĕ çĕр металлĕсем | Куçăмлă металсем | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Çăмăл металсем | Çурри металсем | Сипетлĕ газсем | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ксенон / Xenon (Xe) | |
|---|---|
| Атом номерĕ | 54 |
| Ахаль япалалăхăн тĕсĕ | Тĕссĕр, тутăсăр тата шăрсăр пархатарлă газ |
| Атом пахалăхĕсем | |
| Атом масси (моль масси) |
131,29 а. е. м. (г/моль) |
| Атом радиусĕ | ? (108)[1] пм |
| Ионизаци хăвачĕ (пĕрремĕш электрон) |
1 170,0 (12,13) кДж/моль (эВ) |
| Электрон конфигурацийĕ | [Kr] 4d10 5s2 5p6 |
| Хими пахалăхĕсем | |
| Ковалент радиусĕ | 140[1] пм |
| Ион радиусĕ | 190[1] пм |
| Электроçуклăх (Полинг шучĕпе) |
2,6 |
| Электрод потенциалĕ | 0 |
| Йӳçĕклев степенĕсем | 0, +1, +2, +4, +6, +8 |
| Ахаль япалалăх термодинамика пахалăхĕсем | |
| Тачăлăхĕ | 3,52 (при −109 °C) г/см³ |
| Ăшă удель калăпăшĕ | 20,79[2] Дж/(K·моль) |
| Теплопроводность | 0,0057 Вт/(м·K) |
| Ирĕлӳ температури | 161,3 K |
| Ирĕлӳ ăшăлăхĕ | 2,27 кДж/моль |
| Вĕрев температури | 166,1 K |
| Пăслав ăшăлăхĕ | 12,65 кДж/моль |
| Моль калăпăшĕ | 42,9 см³/моль |
| Ахаль япалалăх кристалл чĕнтĕрĕ | |
| Чĕнтĕр тытăмĕ | кубла енĕпе центьăрланă |
| Чĕнтĕр тапхăрĕ | 6,200 Å |
| c/a танлашăнни | — |
| Дебай температури | n/a K |
| Xe | 54 |
| 131,29 | |
| 5s²5p6 | |
| Ксенон | |
Тупмалли
Тĕпчесе уçнин историйĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]
Элемента 1898 çулта акăлчан тĕпчевçисем — У. Рамзай тата М. Треверс криптон çумĕнчи пĕчĕк хутăш тесе (грек чĕлхипе ксенос - ют).
Тупăçлани[тӳрлет | кодне тӳрлет]
Ксенона металлурги завочĕсенче ксенон-криптон концентратне пуçтарса, ректификацилесе тупăçлаççĕ.
Усă курни[тӳрлет | кодне тӳрлет]
Хаклă пулин те, ксенона улăштарма май çук:
- Ксенона хĕртмелли лампăна, хăват газоразряд тата импульс çутăн (лампăсен колбинчи газ атомĕн пысăк йывăрăшĕ вольфрам хĕртмелли çип çийĕнчен тарма чарать) çуткуçĕсене тултараççĕ.
- Радиохастар изотопĕсемпе (127Xe, 133Xe, 137Xe, тата ыттисем) применяют в качестве источников излучения в радиографие и медицинăра диагностика енĕпе, вакуумлă хатĕрсене сывлăш кĕмест-и тесе тĕрĕслеççĕ.
- Ксенонăн фторичĕсемпе металсене сӳрĕклетес (пассиваци) тĕллевĕпе усă кураççĕ
Хими пахалăхĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]
«Сӳрĕк газсенчен» çак газа пĕрремĕш хими элеменчĕсемпе çыхăнтарнă.
Изотопĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]
Физиологиллĕ ĕçĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]
- Ксенон газĕ сиенсĕр, анчах та наркоза кĕртме пултарать, ытлашши концентрациллĕ чух (80 % ытла) сывлăш çитмесĕр пăвăну (асфикси) пулать.
- Ксенон фторичĕсем наркăмăшлă, сывлăшри ПДК — 0,05 мг/м³.
Асăрхатарусем[тӳрлет | кодне тӳрлет]
- ^ 1, 2 тата 3 Size of xenon in several environments (акăлч.). www.webelements.com. Тĕрĕсленĕ 6 Çурла уйăхĕн 2009.
- ^ Редкол.:Кнунянц И. Л. (гл. ред.) {{{пуçелĕк}}}. — Советская энциклопедия. — Т. 2. — 100 000 экз.
Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]
- Ксенон Webelements çинче
- Ксенон Хими элеменчĕсен халăх валли вулавăшĕнче
- Ксенон — анестетик тата сиплĕх япали
- Ксенон автомобиль индустринче
Ксенонăн геохимийĕ
