Математика

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Математика — тытăмсене, йĕркене тата çыхăнусене палăртакан ăслав. Шутлас, виçес, ăнлантарас кирлĕлехсене кура историре (пурнăçра) йĕркеленнĕ.

Математика кун-çулĕ çинчен (кĕскен)[тӳрлет | кодне тӳрлет]

А. Н. Колмогоров академик математика историне çапла кăтартнă:
  1. Математика çуралнă тапхăрĕ, çак вăхăтра чылай ĕç пĕлӳ-хăнăхăвне пухнă;
  1. Элементарлă математика тапхăрĕ, пирĕн эрăччен VI—V ĕмĕрсенче пуçланса, XVI ĕмĕр вĕçĕнче вĕçленет.
  1. Улшăнуллă ăнкайсен математикин тапхăрĕ, XVII—XVIII ĕмĕрсем, «ăна çаплах тепĕр сăмахпа „аслă математика“ тапхăрĕ теме пулать»;
  1. Хальхи математика тапхăрĕ —XIX—XX ĕмĕрсем

Математикăн тĕп темисем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

ХисепсемПурлăх хисепĕсемТулли хисепсемВаклă хисепсемЧăн хисепсемТытăмлă хисепсемгипертытăмлă хисепсемКватернионсемОктонионсемСеденионсемГиперчăн хисепсемСюрреаллă хисепсемp-адикăлла хисепсемМатематика константисемХисепсен ячĕсемВĕçсĕрлĕхНикĕссем

Хисепсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

«Хисеп» паллă малтан пурлăх хисепĕсем шутне кĕрет. Кайран çак палăрту ваклă хисепсем, чăн хисепсем, тытăмлă хисепсем тата ытти хисепсем çине те сарăлать.

Пурлăх хисепĕсем Тулли хисепсем Ваклă хисепсем
Чăн хисепсем Тытăмлă хисепсем Кватернионсем

Улăштармасăр урăхлатни (Трансформацилени)[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Integral as region under curve.svg Vector field.svg
Арифметика Дифференциаллă тата Интеграллă шутлав Векторла анализ Анализ
Limitcycle.svg LorenzAttractor.png
Дифференциаллă танлăхсем Динамикăллă системăсем Пăтрашу теорийĕ
АрифметикаВекторла анализАнализВиçе теорийĕДифференциаллă танлăхсемДинамикăллă системăсемПăтрашу теорийĕТивĕçсен шучĕсем

Структурăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Йышсен теорийĕАбстрактлă алгебраУшкăнсен теорийĕАлгебрăллă структурăсемАлгебрăллă геометриХисепсен теорийĕТопологиЛинилле алгебраУниверсаллă алгебраКатегорисен теорийĕУмлă-хыçлăх теорийĕ

Уçлăхла тытăмсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Pythagorean.svg 128px Osculating circle.svg Torus.jpg Koch curve.svg
Геометри Тригонометри Дифференциаллă геометри Топологи Фракталсем

Дискретлă математика[тӳрлет | кодне тӳрлет]

DFAexample.svg Caesar3.svg 6n-graf.svg
Математикăлла логика Шутланаяслăх теорийĕ Криптографи Графсен теорийĕ
КомбинаторикаЙышсен теорийĕЧĕнтĕр теорийĕМатематикăлла логикаХисепсен теорийĕКриптографиДискретлă функционаллă системăсен теорийĕГрафсен теорийĕЛогикăлла шутлавсен теорийĕсем

Пĕлӳлĕх сайчĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Математика энциклопедийĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Математикăн халăх валли кĕнекисем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Ф. Клейн. Элементарная математика с точки зрения высшей.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Пĕлӳсен классификаци системин кодĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]


Ăслăх пайĕсем
Гуманитари | Пĕрлĕх | Çутçанталăк | Техника | Хушма

Математика | Физика | Хими | Географи | Астрономи | Геологи | Биологи | Истори| Чĕлхе пĕлӳлĕхĕ | Филологи | Философи | Психологи | Социологи | Антропологи | Экономика | Информатика