Контент патне куҫ

Орбан Виктор

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Орбан Виктор
(венг. Orbán Viktor Mihály)

Трамппа 2025 ҫулхи тӗл пулура
Ҫуралнӑ вӑхӑт: 1963 ҫ. ҫӑвӑн 31[1][2]
Ҫуралнӑ вырӑн ВХР, Секешфехервар
Элтешлӗх: Венгри Венгри
Парти: Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ
Ӗҫлев тӗсӗ: политика, шуралӑх, Венгри премьер-министрӗ
http://www.miniszterelnok.hu/

Виктор Михай Орбан (венг. Orbán Viktor Mihály; 1963 ҫ. ҫӑвӑн 31 ҫур., Секешфехервар, ВХР) — венгр политикӗ тата юрисчӗ, 1998-2002 ҫ. тата 2010-2026 ҫ. Венгри премьер-министрӗ ӗҫӗнче пулнӑ. 1993-2000 ҫ. тата 2003 ҫултан Орбан Фидес партийӗн президенчӗ пулнӑ. Фидес партийӗ христианлӑ-национализмлӗ[3], консерватизмлӗ[4] тата питӗ сылтӑм[5] политикӑллӑ парти шутланать.

1990 ҫулта Орбан пӗрремӗш хут Патшалӑх пухӑвне суйланнӑ, вӑл Фидесӗн парламентри ушкӑнӗн пуҫлӑхӗ 1993 ҫулччен пулнӑ. Унӑн пӗрремӗш премьер-министр срокӗн тата консеватизмлӗ коалициллӗ ерсте пыру пуҫлӑхӗн вӑхӑтӗнче 1998-2002 ҫ. инфляципе бюджет дефицичӗ пӗчӗкленнӗ, Венгри Ҫурҫӗр Атлантика килӗшӗвӗн организацине кӗнӗ. Суйлаври выляса янинчен 2002-2010 ҫ. Орбан оппозици партийӗн лидерӗ пулнӑ. 2010 ҫулта премьер-министр ӗҫне ҫӗнетсе суйланнӑ тата унтан 2014, 2018, 2022 ҫулсенчи суйлавра питӗ нумайрахӑш сасӑ илнӗрен премьер-министр ӗҫӗнче юлнӑ. 2020 ҫулхи чӳк уйӑхӗн 29-мӗшӗнче Венгри историнчи премьер-министр ӗҫӗнче Орбан чи вӑрӑм пулакан пулса тӑнӑ.

2010 ҫулта влаҫа таврӑнса Орбан ертсе пырӑвӗ конституци тата институци улӑштарӑвӗсем тунӑ: 2013 ҫулхи Венгри конституцине тӳрлетнисем, судсене тӗрӗслекен суд системин реформисем, МИХе тӗрӗслекен ятарлӑ органсене туни. Европа комиссипе «Freedom House» пек йӗркеленӳсем кун пек улшӑнусем — суд влаҫӗн никамран тата нимӗнтен пӑхӑнманлӑхне тата МИХ плюрализмӗн вӑйсӑрлатӑвӗ, демократирен вӑрах тухни — каланӑ. Орбан ертсе пырӑвне Европа Пӗрлешӗвӗн укҫипе патшалӑх контракчӗсемпе ҫыхӑннӑ коррупци тесе айӑпа кӗртнӗ[6][7][8]. 2019 ҫулхи пуш уйӑхӗнче Фидес партийӗ Европа Пӗрлешӗвӗн Христианлӑ-демократиллӗ партинчен, Европа халӑх партинчен (ЕХП) кӑларнӑ[9]. 2021 ҫулхи пуш уйӑхӗнче Фидес ЕХП-рен тухнӑ, мӗншӗн тесен унӑн тӗп саккунӗнче тивӗҫ-ирӗк аслӑлӑхӗ ҫинчен тӳрлетӳсем тунӑ[10].

2026 ҫулхи ака уйӑхӗн 12-мӗшӗнче парламент суйлавне Орбан питӗ выляса янӑ, Тиса партийӗ тата унӑн лидерӗ Петер Мадьяр ҫӗнтернӗ, ку суйлавра питӗ пысӑк пыни пулнӑ[11]. Унтан Орбан, вӑл ҫӗнӗ парламенте кӗмест, анчах Фидес лидерӗ юлать, каланӑ[12].

Тулаш тата социаллӑ политикӑра Орбан ЕП-н миграциллӗ политикине тата йӑлаллӑ мар ҫыхӑнтарӑва хирӗҫ пулнӑ. Виктор Орбан христианлӑ национализме[3] пулӑшнӑ. Вӑл хӑйӗн политикӑллӑ моделе «иллибераллӑ патшалӑх»[13][14] ят панӑ. Вӑл евроскептицизм, либераллӑ демократие хирӗҫӳ тата Китайпа, Раҫҫейпе, Турципе юнашартарах экономикӑллӑ ҫыхӑнтарусем килӗшнӗ[15]. Орбан ертсе пырӑвне клептократи ятлӑччӗ[16][17]. Орбанӑн Венгрине тӗрлӗрен сӑнарланӑ: гибридлӗ тытӑм, доминацилекен парти системи, мафи патшалӑхӗ[18][19][20][21].

Яшлӑх (1963–1988)

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Виктор Михай Орбан 1963 ҫулхи ҫу уйӑхӗн 31-мӗшӗнче Секешфехерварта ҫуралнӑ. Унӑн икӗ шӑллӑм пур: Дьёзо (1965 ҫултан ҫуралнӑ) тата Арон (1977 ҫулта ҫуралнӑ). Ашшӗ енчен вӗсен асатте Михай Орбан докер тата вӑрҫӑ ветеранӗ пулнӑ, ял хуҫалӑхӗнче тата ветеринарире пулӑшакан пек ӗҫленӗ. Вӑл Фейер вармедйин Альчутдобозра ӗҫленӗ. Виктор Орбан унта пурӑннӑ (1963-1973). 1973 ҫулта кил-йыш кӳршӗ хулана, Фельчута пурӑнма килнӗ. Орбан ашшӗ кунта ял хуҫалӑх кооперативӗнчи машина тӑвакан уйрӑмра ӗҫленӗ[22]. Фельчутра та, Вертешачӑра вӗреннӗ[23][24]. 1977 ҫулта кил-йыш Секешфехервара кайнӑ. Унта Орбан паллӑ Бланка Телеки шкулӗнче вӗренет[22]. Пӗрремӗш ҫулсенче вӑл Венг ҫамрӑк коммунисчӗсен лигин вырӑнлӑ ертӳҫи пулнӑ, университете вӗренес тесе ку лигӑна кӗмеллеччӗ[25][26][27] .

1981—1982 Венгрин хӗҫ-пӑшаллӑ вӑйӗсенче ҫар хӗсмечӗнче пулнӑ[22]. Унта вӑл Лайош Шимичкӑпа туслашнӑ. Дисциплинӑна пӑснирен Виктор тӗрмере лартнӑ, пӗр хут 1982 ҫулхи тӗнчери футбол чемпионачӗн вӑхӑтӗнче вӑл хӗсмете кайман[22]. 1981 ҫулта Польшӑри вӑрҫӑ йӗрки ӗҫе янине Лайош Шимичка критикленӗ[22], Орбан вара мобилизаци патне хатӗрленнӗ[28]. Ҫар хӗсмечӗ Орбанӑн политикӑллӑ шухӑшлӑхне улӑштарнӑ, "коммунизм тытӑмне" вӑл пулӑшман ӗнтӗ[27][26][29].

1983 ҫулта Будапештри Лоранд Этвёш ячӗллӗ университечӗн юридици факультетӗнче вӗреннӗ[30][31]. Унта вӑл социаллӑ пӗлӳсен ятарлӑ колледжне пӗрлешнӗ, унӑн пайташӗсем социализм тулашӗнчи социаллӑ пӗлӳсене вӗренме ирӗклӗ пулнӑ[32][33][28]. Колледжре Орбан Габор Фодорпа тата Ласло Кёверпе паллашнӑ (унӑн пулас политика карьеринче вӗсем паллӑ роль вылӑҫҫӗ)[28][22]. 1984 ҫулта Виктор колледжӑн ӗҫтӑвкомӗн ертӳҫи пулса тӑнӑ (60 студент пӗрлешсе)[22]. 1984-1985 ҫ. тата 1987 ҫулта (Иоанн Павел III римри папа килни вӑхӑтӗнче) хӑй класспа вӗрентӳҫӗпе Тамаш Феллегипе вӑл Польшӑна ик-виҫ хут кайнӑ. Вӗсем Польшӑра Малгожата Тарасевичпе тата Адам Ягусякпа тӗл пулнӑ (1985 ҫулта ку икӗ ҫын «Ирӗклӗхпе тӑнӑҫ» коммунизме хирӗҫхи студент юхӑмӗн пайташӗсем пулса тӑнӑ)[28].

1986 ҫулта Орбан «Пӗршухӑшлӑх» поляк юхӑмӗ ҫинчен магистер диссертацине хӳтӗленӗ, ӑна туса вӑл юхӑм лидерӗсемпе интервью усӑ курнӑ[34][28]. 1986 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче Сольнок хулинче вӑл Анико Левайпа мӑшӑрланнӑ. Полици пӗлӗмӗсем тӑрӑх Орбан венгри диссиденчӗсемпе ҫыхӑннӑ пулнӑ тата вӗсем ВХР-ӑн шалти ӗҫӗсен министрӗпе Иштван Хорват урлӑ патшалӑх шайӗ ҫинчи хӑй пайташсене пулӑшма пултарнӑ. Орбан тӗлӗшпе айӑпа кӗртсен министр пулӑшайӗччӗ[26][29].

1987 ҫулта юриспруденци тухтӑрӗн[35] ҫӳллӗ степеньлӗ Орбан, Сольнокра пурӑнса, ял хуҫалӑхӗпе ҫиме промышленоҫ министрлӗхӗн интитутӗнче социолог ӗҫӗнче ӗҫленӗ[36][37][38]. Чӳк уйӑхӗнче Венгрие 17 анӑҫ ҫӗршывӗсенчен делегатсемпе "Тухӑҫ-Анӑҫ диалогӗ" семинар тунӑ, унта Ҫӗнйӗркелӳ, ятарлӑ шухӑшсем тӑрӑх ҫар хӗсметӗнчен чарни, пан-европа демократи юхӑмӗн пуласлӑхӗ ҫинчен калаҫнӑ[33].

1989 ҫулта Сорос фондӗнче стипенди илнӗрен Оксфордӑн Пембрук-колледжӗнче пӗр ҫул стажировкӑланнӑ[22]. Збигнев Пелчиньскипе европа политикӑллӑ шухӑшӗнчи элтеш пӗрлӗхӗн концепцийӗ ҫинчен ӗҫленӗ[24][39]. Ку вӑхӑтра вӑл Будапештри «Фидес» партин лидерне хӑй кандидатура кӗртнӗ, анчах Фодора выляса янӑ. 1990 ҫулта Венгрин пӗрремӗш коммунизм хыҫҫӑнхи парламенте суйланас тесе Оксфордри ӗҫсем хӑварса Орбан кил-йышпа Венгрие таврӑнать[22].

Политикӑллӑ ҫӗкленӳ (1988–1998)

[тӳрлет | кодне тӳрлет]
1997 ҫулта оппозици лидерӗ пек Виктор Орбан

1988 ҫулхи пуш уйӑхӗн 30-мӗшӗнче Социаллӑ пӗлӳсен юрист колледжӗнче Штумпфпа, Фодорпа, Кёверпе тата ытти 32 студентсемпе тата пултарулӑхҫӑсемпе пӗрле — Викор Орбан Ҫамрӑк демократсен альянсӗ, кӗскерен — Фидес партийӗ (венг. (Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ)) йӗркеленӗ. Ку либераллӑ-националистлӗ ҫамрӑксен юхӑмӗ, чи малтан вӑл Венгри ҫамрӑк коммунизм лигине хирӗҫ туса хунӑ пулнӑ[22][28]. Колледжри журнал «Századvég» («Ӗмӗр вӗҫӗ») Джордж Сорос пулшӑнипе партин печетлӗ органӗ пулса тӑнӑ[40][34][41][22].

1989 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн 16-мӗшӗнче Будапештӗн Паттӑрсен лаптӑкӗнче Имре Надӗн тата Венгр революцийӗн ытти нациллӗ паттӑрӗсен ҫӗнетсе вилӗ пытарӑвӗнче Виктор Орбан каланӑ сӑмах питӗ популярлӑ пулса тӑнӑ. Вӑл ирӗклӗ суйлав тума тата Венгрирен Совет ҫарӗсем тухмалла чӗннӗ. Ку вӑйлӑ сӑмаха пула вӑл паллӑ пулса тӑнӑ тата «Фидес» юхӑмӗ пӗр ятлӑ парти туса хуни пурнӑҫланӑ[22].

1990 ҫулта ҫӗршыври коммунизм хыҫҫӑнхи пӗрремӗш суйлавра Виктор Орбан Пешт вармедйинчен парламент депутачӗ пулса тӑнӑ[22]. Вӑл парламентри Фидес партийӗн лидерӗ пек йышӑннӑ тата ку ӗҫре вӑл 1993 ҫулхи ҫу уйӑхӗччен пулнӑ[42].

1993 ҫулхи ака уйӑхӗн 18-мӗшӗнче Фидес партийӗн коллективлӗ тытса пырӑвӗ вырӑнне Виктор Орбан партин пӗрремӗш президенчӗ пулса тӑнӑ. Орбанӑн ертсе пынийӗпе Фидес — либераллӑ студент йӗркелӗвӗнчен сылтӑм-консервативлӗ парти пулса тӑнӑ[43].

1993 ҫулта Орбанпа Габор тӗл пулӑвӗ

Парти пайташӗсем хушшинче кун пек консервативлӗ улшӑнусем пурне те мар килӗшнӗ. Темиҫе ҫынсем партирен тухнӑ, вӗсенчен Петер Мольнар, Габор Фодор тата Жужанна Шеленьи. Унтан вӗсем либераллӑ партие Ирӗклӗ демократсен альянсне (ИДА) пӗрлешнӗ. Малтан ИДА Фидеспе пӗрлешӳҫӗ пулнӑ, анчах унтан политикӑллӑ тӑшман пулса тӑнӑ[44].

1994 ҫулхи парламент суйлавӗнче Фидес аран 5%-лӗ пусахаччен ҫитнӗ[45]. Орбан партин регионаллӑ ят-йышӗпе Фейер округӗнчен депутат ӗҫне суйланнӑ[42]. 1994-1998 ҫ. вӑл Европа интеграцийӗн ӗҫӗсен комитечӗн ертӳҫи пулнӑ[42]. 1995 ҫулта вӑл Иммунитет, килӗштерейменлӗх, ӗҫсем комитечӗн пайташӗ нумай мар вӑхӑт пулнӑ[42]. 1995 ҫулта Фидес хӑй ятне «Венгр элтеш партийӗ» (Magyar Polgári Párt) ячӗччен пӗчӗклетнӗ. Политика спектрӗн сылтӑм енче ертсе пыракан Венгр демократиллӗ форумӗ вырӑнне Фидес ҫирӗпленнӗ[45]. 1996 ҫулхи ака уйӑхӗнчен пуҫласа Орбан Ҫӗнӗ атлантика пуҫарӑвӗнчи Венгр нациллӗ комитечӗн ертӳҫи пулнӑ[46].

1992 ҫулхи авӑн уйӑхӗнче Виктор Орбан Либераллӑ интернационалӑн вице-ертӳҫи суйланнӑ[22]. Анчах, 2000 ҫулхи чӳк уйӑхӗнче Фидес партийӗ Либераллӑ интернационалтан тухнӑ тата Европа халӑх партине (ЕХП) пӗрлешнӗ. Ку вӑхӑтра Орбан Венгрири сылтӑм-центризм либераллӑ-консерватизмлӗ партисене пӗрлештерме питӗ тӑрӑшнӑ. 2002 ҫулхи юпа уйӑхӗнче Эшторилти ЕХП пуххинче Орбан вице-президент ӗҫне суйланӑ, ку ӗҫре вӑл 2012 ҫулччен пулнӑ[47].

Пӗрремӗш премьерлӗх (1998–2002)

[тӳрлет | кодне тӳрлет]
1999 ҫулта Романо Продипе Виктор Орбан

1998 ҫулта Венгр демократиллӗ форумӗпе, Пӗчӗк хуҫасен пӑхӑнман партийӗпе пӗрле Виктор Орбан коалици йӗркеленӗ[47]. 1998 ҫулхи парламент суйлавӗнче ку коалици 42%-пе ҫӗнтернӗ. Ку партисем Орбанӑн пӗрремӗш ертсе пырӑвне кӗнӗ. Орбан Венгрин иккӗмӗш (Хегедюш Андраш хыҫҫӑн) чи ҫамрӑк (35 ҫулта) премьер-министрӗ тата Сивӗ вӑрҫӑ вӗҫленӗренпе Тухӑҫ тата Вӑта Европӑри коммунист партийӗн пайташӗ пулман пӗрремӗш ертсе пыру пуҫлӑхӗ пулса тӑнӑ[48].

Нарӑс уйӑхӗнчи ертсе пыру йышӑнӑвӗпе Патшалӑх пухӑвӗн пленарлӑ пуххисем виҫӗ эрнере пӗр хут кӑна ирттермелле[49]. Оппозици партийӗсем ку йышӑнӑва питӗ хирӗҫ пулнӑ[50][51][52], вӗсен шухӑшпа кун пек йышӑну парламентӗн саккун кӑларакан ӗҫ-хӗлне тата ертсе пырӑва унӑн тӗрӗсленине сахаллать[53]. Пуш уйӑхӗнче ертсе пыру Патшалӑх пухӑвӗнчи абсолютлӑ нумайрахӑш вырӑнне ахаль нумайрахӑш тума тӑрӑшнӑ, анчах Конституци сучӗ ҫакна конституциллӗн мар йышӑннӑ[54].

Унӑн президенчӗсем: Арпад Гёнц, Мадл Ференц пулнӑ.

1998-2002 ҫ. Венгри хӑй нациллӗ идентлӗх ҫирӗпленнӗ тата анӑҫ политикӑллӑ тытӑмлӑхне кӗнӗ.

Пӗрремӗш премьерлӗх пӗтӗмлетӗвӗсем
  • Инфляци ӳкни, ШПП шайӗ ӳсни, тӳллевсӗр вӗренӳ, йӑлаллӑ кил-йыша пулӑшу.
  • Влаҫ централизацийӗ.
  • 2000 ҫулта венгр патшалӑхлӑхӗн 1000 ҫул уявӗ.
  • НАТО-на кӗни.
  • ЕП-а кӗнин хатӗрлевӗсем.
  • Кӳршӗ патшалӑхсенчи венгри сахалрахӑшӗсене пулӑшу.
  • Косово конфликтӗнчи хутшӑнни.

Оппозици лидерӗ (2002–2010)

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

2002–2010 ҫ. Фидес ахаль сылтӑм партирен вӑйлӑ нациллӗ-консервативлӗ оппозици юхӑмӗ пулса тӑнӑ. Венгри шалӗнче Орбан хӑйӗн тата Фидесӗн пулӑшни вӑйлатнӑ, митингсем протестсем тунӑ. Ерсте пырӑвӑн татса парӑвӗсене хирӗҫ референдумсем йӗркеленӗ. 2008 ҫулта Раҫҫейӗн Грузие тапӑнса кӗнине хирӗҫ каланӑ. 2010 ҫулхи суйлав патне юнашартарах евроскептицизм шухӑшӗсемпе калама пуҫланӑ. Венгр сахалрахӑшӗсене пулӑшма тата вӗсен кирлӗлӗхӗ малалла пынӑ.

Иккӗмӗш премьерлӗх (2010–2026)

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

2010 ҫулта Фидес конституциллӗ нумайрахӑш илнӗрен вӑл конституци реформи тунӑ. Ӑна пула конституци сучӗн майӗсем пӗчӗкленнӗ, христиан тата нациллӗ хаклӑхсем ҫирӗпленнӗ.

Экономикӑна Орбаномика килнӗ: пасар хатӗрӗсемпе патшалӑх хутшӑнни пысӑк шайччен ӳснӗ.

Ҫураласлӑха пулӑшни, миграцие хирӗҫӳ, алӑра МИХ-е тытни, Раҫҫейпе тата Китайпа экономикӑллӑ ҫыхӑнусем.

2022 ҫ. нарӑсӑн 1-мӗшӗнче Кремльте Раҫҫей президенчӗ Владимир Путин тата Венгри премьер-министрӗ Виктор Орбан

2022 ҫулхи Раҫҫейӗн Украинӑна тапӑнса кӗнине тиркенӗ, анчах хӑй территори урлӑ Кейӗве хӗҫ-пӑшал яма ирӗк памасть.

Ютҫӗрти венгрсем валли Венгри элтешлӗхӗ тытни ахальлетӗвӗнчен кӳршӗ патшалӑхсемпе — Украинӑпа тата Словакипе — хирӗҫӳсем пулса тӑраҫҫӗ.

2026 ҫулта Виктор Орбан Европӑри патшалӑх пуҫлӑхӗсенчен чи вӑрӑм ерсте пыракан пӗри шутланать. 2026 ҫулхи парламент суйлавӗче Орбанӑн Фидес пысӑк оппозици вӑйӗнчен — Петер Мадьярӑн Тиса партийӗнчен — выляса янӑ. Патшалӑх пухӑвӗнчи Фидес 56 вырӑн илнӗ, Тиса 137.

Чыславсем

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ютҫӗррисем

[тӳрлет | кодне тӳрлет]
Патшалӑх Медаль Чыслани ҫулӗ
 Казахстан «Достык» орденӗн I степенӗ2023[55]

Тӗнлисем

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Урӑхлисем

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вӗрентӳллисем

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ҫавӑн пек пӑхӑр

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асӑрхавсем

[тӳрлет | кодне тӳрлет]
  1. ↑ Viktor Orbán // Brockhaus Enzyklopädie (ним.) — F.A. Brockhaus, 1796.
  2. ↑ Viktor Orban // Munzinger Personen (ним.)
  3. 1 2
  4. ↑ The divisive conservative.
  5. ↑
  6. ↑ What to do when Viktor Orbán erodes democracy.
  7. ↑ (2020) «State of the world 2019: autocratization surges – resistance grows». Democratization 27 (6): 909–927. DOI:10.1080/13510347.2020.1758670. ISSN 1351-0347.
  8. ↑ Kelemen, R. Daniel (2017). «Europe's Other Democratic Deficit: National Authoritarianism in Europe's Democratic Union» (en). Government and Opposition 52 (2): 211–238. DOI:10.1017/gov.2016.41. ISSN 0017-257X.
  9. ↑ Hungary Orban: Europe's centre-right EPP suspends Fidesz (20 March 2019).
  10. ↑ Hungary: Viktor Orban's ruling Fidesz party quits European People's Party (18 March 2021).
  11. ↑ Viktor Orbán concedes defeat in historic Hungary election (12 April 2026).
  12. ↑ Orbán relinquishes seat in Hungary’s parliament (en-GB) (2026-04-25).
  13. ↑ Full text of Viktor Orbán's speech at Băile Tuşnad (Tusnádfürdő) of 26 July 2014, The Budapest Beacon (30 July 2014). «[...] the new state that we are building is an illiberal state, a non-liberal state [...] When I mention the European Union, I am not doing this because I think it is impossible to build an illiberal nation state within the EU. I think this is possible. [...] There is a debate going on between the EU and Hungary, because we changed this system, and the government decided, that whoever decides on these EU funds in the new illiberal state conception has to be employed by the Hungarian state [...]»
  14. ↑ Hungarian PM sees shift to illiberal Christian democracy in 2019 European vote. Reuters (28 July 2018). — «Hungarian Prime Minister Viktor Orban said on Saturday that European parliament elections next year could bring about a shift toward illiberal 'Christian democracy' in the European Union that would end the era of multiculturalism.»
  15. ↑ Kelemen, R. Daniel (2017). «Europe's Other Democratic Deficit: National Authoritarianism in Europe's Democratic Union» (en). Government and Opposition 52 (2): 211–238. DOI:10.1017/gov.2016.41. ISSN 0017-257X.
  16. ↑ How Viktor Orbán's oligarchs reaped billions in public contracts, Financial Times (2026).
  17. ↑ The EU is tolerating – and enabling – authoritarian kleptocracy in Hungary (5 April 2018).
  18. ↑ Autocratization Surges – Resistance Grows: Democracy Report 2020 2020 ҫулхи Пуш уйӑхӗн 30-мӗшӗнче архивланӑ., V-Dem Institute, University of Gothenburg (March 2020).
  19. ↑ (2018) «Orbán's Laboratory of Illiberalism» (en). Journal of Democracy 29 (3): 39–51. DOI:10.1353/jod.2018.0043. ISSN 1086-3214.
  20. ↑ Dropping the Democratic Facade (акӑлч.).
  21. ↑ Hungary Becomes First 'Partly Free' EU Nation in Democracy Gauge (акӑлч.), Bloomberg.com (5 February 2019).
  22. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Lendvai, Paul (2017). Orbán: Hungary's Strongman. Oxford University Press. ISBN 978-0190874865.
  23. ↑ Pünkösti, Árpád. Szeplőtelen fogantatás 7. (венг.) (13 May 2000).
  24. 1 2 Orbán Viktor, Hungary: arlament, 1996, <http://www.parlament.hu/kepviselo/elet/o320.htm>
  25. ↑ Pünkösti Árpád: Szeplőtelen fogantatás. Népszabadság Könyvek, Budapest, 2005, pp. 138–139.
  26. 1 2 3 Amit Orbán Viktor nem tett ki a honlapjára állambiztonsági múltjáról, Kuruc.info, 17 February 2012, <https://kuruc.info/r/9/94946>
  27. 1 2 Debreczeni, József (2002), Orbán Viktor (in Hungarian), Budapest: Osiris
  28. 1 2 3 4 5 6 Kenney, Padraic (2002). A Carnival of Revolution: Central Europe 1989. Princeton: Princeton University Press. ISBN 0-691-05028-7.
  29. 1 2 C., Ioana (1 April 2022), Viktor Orbán – a "Petrov" of Hungary. The Prime Minister's collaboration with Hungarian security, Informational Warfare and Strategic Communication Laboratory of the Romanian Academy, <https://larics.ro/viktor-orban-a-petrov-of-hungary-the-prime-ministers-collaboration-with-hungarian-security>
  30. ↑ Balogh, Éva S. (27 July 2010), About István Stumpf, a New Judge on the Hungarian Constitutional Court, Hungarian Spectrum, <https://hungarianspectrum.wordpress.com/2010/07/27/about-istvan-stumpf-a-new-judge-on-the-hungarian-constitutional-court>: "Sometimes the youngsters went too far politically and in such cases Stumpf's father-in-law came in handy."
  31. ↑ A Bibó István Szakkollégium, ELTE Faculty of Law, <http://caesar.elte.hu/ajk/html/tudo/bibo/bibo_alt.html>
  32. ↑ Bozóki, András (1985), "Political Science Is Born", Társadalomkutatás Т. 3: 107–117, <https://apps.dtic.mil/sti/tr/pdf/ADA337092.pdf>
  33. 1 2 Orbán, Viktor (1988), "Recapturing Life", Across Frontiers Т. 4: 34–35, <https://www.connexions.org/CxLibrary/Docs/AcrossFrontiers-V4N2-3.pdf>
  34. 1 2 Buckley, Neil & Byrne, Andrew (25 January 2018), "Viktor Orban: the rise of Europe's troublemaker", Financial Times, <https://www.ft.com/content/dda50a3e-0095-11e8-9650-9c0ad2d7c5b5>
  35. ↑ Faculty of Law – website of Eötvös Loránd University
  36. ↑ Curriculum vitae of Viktor Orbán – website of the Hungarian government
  37. ↑ Dr. Orbán Viktor – website of the Hungarian parliament
  38. ↑ Orbán Viktor, Hungary: National Assembly, <http://www.parlament.hu/kepv/eletrajz/hu/o320.pdf>
  39. ↑ Fulbright report, Oxford, United Kingdom, <http://www.rhodeshouse.ox.ac.uk/files/Fulbright_report.pdf>
  40. ↑ Шаблон:Cite magazine
  41. ↑ LeBor, Adam. How Hungary's Prime Minister Turned From Young Liberal Into Refugee-Bashing Autocrat, The Intercept (11 September 2015).
  42. 1 2 3 4 Register. Országgyűlés.
  43. ↑ Hungary under Orbán: Can Central Planning Revive Its Economy?, Simeon Djankov, Peterson Institute for International Economics, July 2015; accessed 20 January 2015..
  44. ↑ Petőcz, György: Csak a narancs volt. Irodalom Kft, 2001 ISBN 963-00-8876-2.
  45. 1 2 . — Gondolat Kiadó, 2011. — С. 346–350. — ISBN 978-963-693-276-3
  46. ↑ Orbán Viktor életrajza, Government of Hungary, accessed 4 April 2020
  47. 1 2 Martens, Wilfried (2009). Europe: I Struggle, I Overcome. Springer. ISBN 978-3540892885.
  48. ↑ Kormányfői múltidézés: a jogászok a nyerők, Zona.hu.
  49. ↑ István Kukorelli – Péter Smuk: A Magyar Országgyűlés 1990–2010. Országgyűlés Hivatala, Budapest, 2011. pp. 47–48.
  50. ↑ A parlamenti pártokat még mindig megosztja a háromhetes ülésezés (3 March 2000).
  51. ↑ Bírálják az új munkarendet. A háromhetes ciklus miatt összeomolhat a törvénygyártás gépezete (4 March 1999).
  52. ↑ Bodnár, Lajos. Marad a háromhetes munkarend. Az ellenzéknek az őszi parlamenti ülésszak idején sem lesz ereje a változtatáshoz (23 July 2001).
  53. ↑ Tamás Bauer: A parlament megcsonkítása. Népszava, 8 February 1999.
  54. ↑ 4/1999. (III. 31.) AB határozat(ĕçлемен каçă)Шаблон:Dead link, Magyar Közlöny: 1999. évi 27. szám and AB közlöny: VIII. évf. 3. szám.
  55. ↑ The Head of State awarded Hungarian Prime Minister Viktor Orban with the Order Dostyk of I degree (2 November 2023).

Каҫӑсем

[тӳрлет | кодне тӳрлет]
«https://cv.wikipedia.org/w/index.php?title=Орбан_Виктор&oldid=873814» ҫӑл куҫ