Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ
| Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ | |
| Fidesz – Magyar Polgári Szövetség | |
| | |
| Лидер: |
Виктор Орбан Мате Кочиш (парламентри лидер) |
|---|---|
| Йӗркелекен: |
Виктор Орбан Габор Фодор Ласло Кёвер Иштван Байкаи Жольт Байер Тамаш Дойч Жольт Немет Йожев Сайер |
| Йӗркеленӗ вӑхӑт: | 1988 ҫ. пушӑн 30 |
| Штаб-хваттер: | Visi Imre utca 6, 1089, Будапешт |
| Идеологи: |
Христиан национализмӗ[1] Иллиберализм[2] Авторитаризм[3] Национал-консерватизм Сылтӑм популизм[4] |
| Нациллӗ пайташлӑх: | Фидес — ХДХП |
| Тӗнчери пайташлӑх: |
Тӗнчери демократи пӗрлешӗвӗ (2000-2024) Центризм демократиллӗ интернационалӗ (2024-хальхи) |
| Европа политикӑллӑ партийӗ: |
Европа халӑх партийӗ (2009-2024) Patriots.eu (2024-хальхи) |
| Европарламентри ушкӑн: |
Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ (2009-2024) Европӑшӑн патриотсем (2024-хальхи) |
| Патшалӑх пухӑвӗ: |
44 / 199 |
| Европа парламенчӗ: |
10 / 21 |
| Округ пухӑвӗсем: |
227 / 381 |
| Будапешт тӗп пухӑвӗ: |
10 / 33 |
| Тӗн: | Католик чиркӗвӗ[5] |
| Сайт: | fidesz.hu |
Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ (венг. Fidesz – Magyar Polgári Szövetség, /ˈfidɛs ˈmɒɟɒr ˈpolɡaːri ˈsøvɛt͡ʃːeːɡ/), кӗскерех Fidesz (Фидес) пек паллӑ (венг. Fidesz, /ˈfidɛs/) — Венгрири христиан-национализмлӗ[1], питӗ сылтӑм[4] политикӑллӑ парти. Унӑн лидерӗ Виктор Орбан.
Католик чиркӗвӗ Фидес — ХДХП ертсе пырӑвӗнчен пулӑшу илет, ҫавӑнпа партипе чиркӳ питӗ ҫыхӑннӑ[5]. Авторитарлӑ[3] тата либераллӑ мар парти шутланать[2].
1988 ҫулта «Ҫамрӑк демократсен альянсӗ» (венг. Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ) пек йӗркеленӗ. Марксизм-Ленинизм ерсте пырӑвне хирӗҫ сулахай-ценризм либераллӑ юхӑмччӗ. 1990 ҫулта политикӑллӑ парти пек регистрациленӗ, ҫав вӑхӑтран парти лидерӗ Виктор Орбан пулса тӑнӑ. 1990 ҫулхи парламент суйлавӗ хыҫҫӑн парти Патшалӑх пухӑвне кӗнӗ. 1998 ҫулхи суйлав хыҫҫӑн парти сылтӑм-центризм ертсе пырӑвӗ туса хунӑ. 2000-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнче вӑл национализм шухӑшлӑхне йышӑннӑ тата коррупци хыркашӑвӗсене пула унӑн популярлӑхӗ ӳкнӗ. 2002-2010 ҫ. оппозицире пулнӑ, 2006 ҫултан вара Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗпе (KDNP е ХДХП) коалици тунӑ.
2010 ҫулхи суйлавра Фидес партийӗ питӗ ҫӗнтернӗ тата национал-консерватизм йышӑннӑран евроскептицизмпе сылтӑмрах пулса тӑнӑ. 2011 ҫулта ҫӗнӗ конституци йышӑннӑран Фидес влаҫӗ вӑйланнӑ. 2014 ҫулхи суйлав хыҫҫӑн Патшалӑх пухӑвӗнчи нумайрахӑш сыхланӑ, миграциллӗ кризисе пула антииммигрант шухӑшлӑхне усӑ курма пуҫланӑ.
2022 ҫулхи парламент суйлавӗ хыҫҫӑн Патшалӑх пухӑвӗнчи 199 вырӑнсенчен парти 135 илнӗ. 2000 ҫултан Фидес кашни президент кандидатурине суйлама пулӑшать.
2000 ҫулччен Фидес партийӗ Либераллӑ интернационалӑн пайташӗ пулнӑ, анчах унтан Европа халӑх партине пӗрлешнӗ. 2024 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн 30-мӗшӗнче Европӑшӑн патриотсем ушкӑнӗн пайташӗ[6].
2026 ҫулхи суйлавра Петер Мадьярӑн Тиса партийӗн вӑйлӑ хирӗҫӗвӗпе тӗл пулнӑ тата ӑна выляса янӑ. Суйлав пӗтӗмлетӗвӗсем Патшалӑх пухӑвӗнчи Фидесӗн нумайрахӑшӗн вӗҫленчӗ: 199 вырӑнтан Фидес 52 вырӑн илет, Тиса вара 141 вырӑн илет.
Суйлаври пӗтӗмлетӳсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Патшалӑх пухӑвӗ
[тӳрлет | кодне тӳрлет]
| Суйлав | Лидер | Пӗр мандатлӑ округ | Нумай мандатлӑ округ | Вырӑн | +/– | Пӗтӗмлетӳ | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Сасӑсем | % | Сасӑсем | % | |||||
| 1990 | Коллективлӗ лидерлӗх | 235,611 | 4.75 (#6) | 439,448 | 8.95 (#5) | 22 / 386 |
ҫӗнӗ | Оппозици |
| 1994 | Виктор Орбан | 416,143 | 7.70 (#5) | 379,295 | 7.02 (#6) | 20 / 386 |
▼ 2 | Оппозици |
| 1998 | 1,161,520 | 25.99 (#2) | 1,263,563 | 28.18 (#2) | 148 / 386 |
▲ 128 | Коалици (Фидес-FKgP-ВДФ) | |
| 2002 | 2,217,755 | 39.43 (#2) | 2,306,763 | 41.07 (#2) | 164 / 386 |
▲ 16 | Оппозици | |
| 2006 | 2,269,241 | 41.99 (#1) | 2,272,979 | 43.21 (#2) | 141 / 386 |
▼ 23 | Оппозици | |
| 2010 | 2,732,965 | 53.43 (#1) | 2,706,292 | 52.73 (#1) | 227 / 386 |
▲ 86 | Абсолютлӑ нумайрахӑш (Фидес — ХДХП) | |
| Суйлав | Лидер | Суйлав округӗ | Парти ят-йышӗ | Вырӑн | +/– | Пӗтӗмлетӳ | ||
| Сасӑсем | % | Сасӑсем | % | |||||
| 2014 | Виктор Орбан | 2,165,342 | 44.11 (#1) | 2,264,780 | 44.87 (#1) | 117 / 199 |
▼ 110 | Абсолютлӑ нумайрахӑш (Фидес — ХДХП) |
| 2018 | 2,636,201 | 47.89 (#1) | 2,824,551 | 49.27 (#1) | 117 / 199 |
▬ 0 | Абсолютлӑ нумайрахӑш (Фидес — ХДХП) | |
| 2022 | 2,823,419 | 52.52 (#1) | 3,060,706 | 54.13 (#1) | 117 / 199 |
▬ 0 | Абсолютлӑ нумарахӑш (Фидес — ХДХП) | |
| 2026 | 2,215,225 | 36.72 (#2) | 2,458,337 | 38.61 (#2) | 44 / 199 |
▼ 73 | Оппозици | |
Европа парламенчӗ
[тӳрлет | кодне тӳрлет]| Суйлав | Ят-йыш лидерӗ | Сасӑсем | % | Вырӑн | +/− | Европа парламентӗнчи ушкӑн |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 2004 | Пал Шмитт | 1,457,750 | 47.40 (#1) | 12 / 24 |
ҫӗнӗ | ЕХП-ЕД |
| 2009 | 1,632,309 | 56.36 (#1) | 13 / 22 |
▲ 1 | ЕХП (2021-чен) | |
| 2014 | Ильдико Пельцне Галль | 1,193,991 | 51.48 (#1) | 11 / 21 |
▼ 2 | |
| 2019 | Ласло Трочаньи | 1,824,220 | 52.56 (#1) | 12 / 21 |
▲ 1 | |
| NI (2021-рен) | ||||||
| 2024 | Тамаш Дойч | 2,048,211 | 44.82 (#1) | 10 / 21 |
▼ 2 | ЕП |
Ҫавӑн пек пӑхӑр
[тӳрлет | кодне тӳрлет]Асӑрхавсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- 1 2
- John Chin, Mirren Hibbert Hungary and the future of Europe.
- Rafi Schwartz Why Hungary’s elections matter to the global right (8 April 2026).
- Ethan Magistro Christian Nationalists See Illiberal Hungary As A Model For America (24 June 2021).
- Zachary Basu MAGA's global model faces existential test in Hungary (6 April 2026).
- Carl Rowlands Hungary's rabid right is taking the country to a political abyss (5 February 2013).
- Alexander Faludy ABUSE IN THE CATHOLIC CHURCH: IS THIS HUNGARY’S ‘BOSTON’ MOMENT? (16 December 2026).
- 1 2
- Péter KrekóZsolt Enyedi Explaining Eastern Europe: Orbán’s Laboratory of Illiberalism (July 2018).
- Steven Blockmans The Battle for Europe’s Soul (28 May 2019).
- Viktor Z. Kazai Constitutional Complaint as Orbán’s Tool (1 March 2022).
- Johan Norberg Hungary Is a Laboratory for Illiberal Nationalism. The Results Are In. (6 April 2026).
- Jon Henley Hungary elections: what is at stake and who is likely to win? (3 April 2026).
- Ethan Magistro Christian Nationalists See Illiberal Hungary As A Model For America (24 June 2021).
- 1 2
- Marianne Gros Orbán's Fidesz forming new far-right alliance with Austrian, Czech parties (30 June 2024).
- Grégoire Sauvage How Orban benefits from Hungary's tailor-made election system (30 June 2024).
- Berch Berberoglu . — 1st. — New York and London: Routledge. — ISBN 978-0-367-85437-9
- Jon Henley Hungary elections: what is at stake and who is likely to win? (3 April 2026).
- Michael Levitt, Rob Schmitz, Sarah Robbins Will Hungary's far-right leader Viktor Orban be voted out of power? (5 April 2026).
- 1 2
- Nick Thorpe Hungary's anti-gay law threatens programming of TV favourites (23 June 2021).
- Jonathan Luxmoore Hungarians prepare for crucial election (10 April 2026).
- Jo Harper Hungary's real pedophilia problem has nothing to do with 'gay content' (25 June 2021).
- Shaun Walker Orbán deploys Christianity with a twist to tighten grip in Hungary (14 July 2019).
- Bridget Ryder The Catholic Church in Hungary is deeply politicized—and shrinking (1 March 2024).
- ↑ Hungary's Orban announces plan to form new far-right bloc in EP (акӑлч.) (2024-06-30).
Каҫӑсем
[тӳрлет | кодне тӳрлет]- Fidesz – Hungarian Civic Union 2010 ҫулхи Юпа уйӑхӗн 27-мӗшӗнче архивланӑ. Official website
- Fidesz page on the website of the European People's Party
- Speech delivered by Mr Viktor Orban at the 17th Congress of Fidesz upon his election as president of Fidesz – Hungarian Civic Union, 17 May 2003 (from Google's cache)
- The History of Fidesz (from Google's cache)
- Hungary's PM calls confidence vote