Контент патне куҫ

Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ
Fidesz – Magyar Polgári Szövetség
Лидер: Виктор Орбан
Мате Кочиш (парламентри лидер)
Йӗркелекен: Виктор Орбан
Габор Фодор
Ласло Кёвер
Иштван Байкаи
Жольт Байер
Тамаш Дойч
Жольт Немет
Йожев Сайер
Йӗркеленӗ вӑхӑт: 1988 ҫ. пушӑн 30
Штаб-хваттер: Visi Imre utca 6, 1089, Будапешт
Идеологи: Христиан национализмӗ[1]
Иллиберализм[2]
Авторитаризм[3]
Национал-консерватизм
Сылтӑм популизм[4]
Нациллӗ пайташлӑх: Фидес — ХДХП
Тӗнчери пайташлӑх: Тӗнчери демократи пӗрлешӗвӗ (2000-2024)
Центризм демократиллӗ интернационалӗ (2024-хальхи)
Европа политикӑллӑ партийӗ: Европа халӑх партийӗ (2009-2024)
Patriots.eu (2024-хальхи)
Европарламентри ушкӑн: Европа халӑх партийӗ ушкӑнӗ (2009-2024)
Европӑшӑн патриотсем (2024-хальхи)
Патшалӑх пухӑвӗ:
44 / 199
Европа парламенчӗ:
10 / 21
Округ пухӑвӗсем:
227 / 381
Будапешт тӗп пухӑвӗ:
10 / 33
Тӗн: Католик чиркӗвӗ[5]
Сайт: fidesz.hu

Фидес — Венгр элтеш пӗрлешӗвӗ (венг. Fidesz – Magyar Polgári Szövetség, /ˈfidɛs ˈmɒɟɒr ˈpolɡaːri ˈsøvɛt͡ʃːeːɡ/), кӗскерех Fidesz (Фидес) пек паллӑ (венг. Fidesz, /ˈfidɛs/) — Венгрири христиан-национализмлӗ[1], питӗ сылтӑм[4] политикӑллӑ парти. Унӑн лидерӗ Виктор Орбан.

Католик чиркӗвӗ Фидес — ХДХП ертсе пырӑвӗнчен пулӑшу илет, ҫавӑнпа партипе чиркӳ питӗ ҫыхӑннӑ[5]. Авторитарлӑ[3] тата либераллӑ мар парти шутланать[2].

1988 ҫулта «Ҫамрӑк демократсен альянсӗ» (венг. Fiatal Demokraták Szövetsége, FIDESZ) пек йӗркеленӗ. Марксизм-Ленинизм ерсте пырӑвне хирӗҫ сулахай-ценризм либераллӑ юхӑмччӗ. 1990 ҫулта политикӑллӑ парти пек регистрациленӗ, ҫав вӑхӑтран парти лидерӗ Виктор Орбан пулса тӑнӑ. 1990 ҫулхи парламент суйлавӗ хыҫҫӑн парти Патшалӑх пухӑвне кӗнӗ. 1998 ҫулхи суйлав хыҫҫӑн парти сылтӑм-центризм ертсе пырӑвӗ туса хунӑ. 2000-мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗнче вӑл национализм шухӑшлӑхне йышӑннӑ тата коррупци хыркашӑвӗсене пула унӑн популярлӑхӗ ӳкнӗ. 2002-2010 ҫ. оппозицире пулнӑ, 2006 ҫултан вара Христианлӑ-демократиллӗ халӑх партийӗпе (KDNP е ХДХП) коалици тунӑ.

2010 ҫулхи суйлавра Фидес партийӗ питӗ ҫӗнтернӗ тата национал-консерватизм йышӑннӑран евроскептицизмпе сылтӑмрах пулса тӑнӑ. 2011 ҫулта ҫӗнӗ конституци йышӑннӑран Фидес влаҫӗ вӑйланнӑ. 2014 ҫулхи суйлав хыҫҫӑн Патшалӑх пухӑвӗнчи нумайрахӑш сыхланӑ, миграциллӗ кризисе пула антииммигрант шухӑшлӑхне усӑ курма пуҫланӑ.

2022 ҫулхи парламент суйлавӗ хыҫҫӑн Патшалӑх пухӑвӗнчи 199 вырӑнсенчен парти 135 илнӗ. 2000 ҫултан Фидес кашни президент кандидатурине суйлама пулӑшать.

2000 ҫулччен Фидес партийӗ Либераллӑ интернационалӑн пайташӗ пулнӑ, анчах унтан Европа халӑх партине пӗрлешнӗ. 2024 ҫулхи ҫӗртме уйӑхӗн 30-мӗшӗнче Европӑшӑн патриотсем ушкӑнӗн пайташӗ[6].

2026 ҫулхи суйлавра Петер Мадьярӑн Тиса партийӗн вӑйлӑ хирӗҫӗвӗпе тӗл пулнӑ тата ӑна выляса янӑ. Суйлав пӗтӗмлетӗвӗсем Патшалӑх пухӑвӗнчи Фидесӗн нумайрахӑшӗн вӗҫленчӗ: 199 вырӑнтан Фидес 52 вырӑн илет, Тиса вара 141 вырӑн илет.

Суйлаври пӗтӗмлетӳсем

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Патшалӑх пухӑвӗ

[тӳрлет | кодне тӳрлет]
1998, 2002 тата 2006 ҫ. Фидеспе FKGP (тус-парти, тӗттӗм хӗрлӗ-сарӑ) валли сасӑлакан суйлав округӗсем.
Суйлав Лидер Пӗр мандатлӑ округ Нумай мандатлӑ округ Вырӑн +/– Пӗтӗмлетӳ
Сасӑсем % Сасӑсем %
1990 Коллективлӗ лидерлӗх 235,611 4.75 (#6) 439,448 8.95 (#5)
22 / 386
ҫӗнӗ Оппозици
1994 Виктор Орбан 416,143 7.70 (#5) 379,295 7.02 (#6)
20 / 386
2 Оппозици
1998 1,161,520 25.99 (#2) 1,263,563 28.18 (#2)
148 / 386
128 Коалици
(Фидес-FKgP-ВДФ)
2002 2,217,755 39.43 (#2) 2,306,763 41.07 (#2)
164 / 386
16 Оппозици
2006 2,269,241 41.99 (#1) 2,272,979 43.21 (#2)
141 / 386
23 Оппозици
2010 2,732,965 53.43 (#1) 2,706,292 52.73 (#1)
227 / 386
86 Абсолютлӑ нумайрахӑш
(Фидес — ХДХП)
Суйлав Лидер Суйлав округӗ Парти ят-йышӗ Вырӑн +/– Пӗтӗмлетӳ
Сасӑсем % Сасӑсем %
2014 Виктор Орбан 2,165,342 44.11 (#1) 2,264,780 44.87 (#1)
117 / 199
110 Абсолютлӑ нумайрахӑш
(Фидес — ХДХП)
2018 2,636,201 47.89 (#1) 2,824,551 49.27 (#1)
117 / 199
0 Абсолютлӑ нумайрахӑш
(Фидес — ХДХП)
2022 2,823,419 52.52 (#1) 3,060,706 54.13 (#1)
117 / 199
0 Абсолютлӑ нумарахӑш
(Фидес — ХДХП)
2026 2,215,225 36.72 (#2) 2,458,337 38.61 (#2)
44 / 199
73 Оппозици

Европа парламенчӗ

[тӳрлет | кодне тӳрлет]
Суйлав Ят-йыш лидерӗ Сасӑсем % Вырӑн +/− Европа парламентӗнчи ушкӑн
2004 Пал Шмитт 1,457,750 47.40 (#1)
12 / 24
ҫӗнӗ ЕХП-ЕД
2009 1,632,309 56.36 (#1)
13 / 22
1 ЕХП
(2021-чен)
2014 Ильдико Пельцне Галль 1,193,991 51.48 (#1)
11 / 21
2
2019 Ласло Трочаньи 1,824,220 52.56 (#1)
12 / 21
1
NI
(2021-рен)
2024 Тамаш Дойч 2,048,211 44.82 (#1)
10 / 21
2 ЕП

Ҫавӑн пек пӑхӑр

[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асӑрхавсем

[тӳрлет | кодне тӳрлет]
  1. 1 2
  2. 1 2
  3. 1 2
  4. 1 2
  5. 1 2
  6. Hungary's Orban announces plan to form new far-right bloc in EP (акӑлч.) (2024-06-30).