Фортус Мария Александровна

Мари́ Алекса́ндровна Фо́ртус (10.7.1900, Большая Александровка, Херсон уесĕ, Херсон кĕпĕрни, Раçей империйĕ — 22.2.1980, Мускав, РСФСР, ССРП) — совет разведчици, партизанки, виçĕ вăрçăна хутшăннăскер.

Биографи

Чыслани

• Ленин орденĕ (02.11.1937)
• Ленин орденĕ (28.10.1967)
• Хĕрлĕ Ялав орденĕ (03.01.1937)
• Хĕрлĕ Ялав орденĕ (30.12.1956)
• Хĕрлĕ Çăлтăр орденĕ (20.06.1949)
• Хĕрлĕ Çăлтăр орденĕ (Хункăри) (пуш, 1962)

медальсем, çав шутра:

• «Çапăçури хастарлăхшăн» (06.05.1946)
• «Мускава хӳтĕленĕшĕн» (01.05.1944)
• «Будапешта илĕшĕн» (09.06.1945)
• «Венăна илнĕшĕн» (09.06.1945)
• «Белграда ирĕке кăларнăшăн» (09.06.1945)
• «Тăван Çĕршывăн 1941-1945 çç. Аслă вăрçинче Германие çĕнтернĕшĕн» (09.05.1945)

Кинематограф

• Мускаври II кинофестиваленче, 1961 çулта хункăр режиссёрĕ Михай Семеш «Альба Регия» (Alba regia) кинофильмĕнче М. А. Фортус хутшăннă операци пирки кăтартнă. Совет разведчица рольне Татьяна Самойлова вылянă. Фильм Кĕмĕл премие тивĕçнĕ.
• Мария Фортус Иосиф Хейфиц режиссёр 1970 çулта ӳнерленĕ «Салют, Мария!» совет кинофильмĕнчи прототипĕ пулать.

Литература

• «Я вместе с Вами негодовала над сценарием…». Переписка бывших разведчиков А. М. Гуревича и М. А. Фортус о кинофильме «Салют, Мария!» 1969—1971 гг. / Публ. С. Н. Полторака // Исторический архив. — 1999. — № 4.
• Василий Бережков, С. В. Пехтерев. Женщины-чекистки. — М.: ОЛМА Медиа Групп, 2003.
• Кумок В. Н. Мария Фортус: Загадки остаются // Мелитопольский краеведческий журнал. — 2016. — № 8. — С. 10—18.
• Мария Фортус: Подвиг разведчицы. — Киев: Политиздат Украины, 1976 . — 133 с.

Каçăсем

• Мария Фортус: Ненаписанный триллер // chayka.org
• Мария Фортус. Военная разведчица (выр.). Яд-Вашем. Тĕрĕсленĕ 9 Ҫурла уйӑхӗн 2025.
• Елена Горовиц Страсти по шпионке (выр.). Jewish.ru (2023-04-25). Тĕрĕсленĕ 9 Ҫурла уйӑхӗн 2025.