Феликс Кляйн: различия между версиями

Перейти к навигации Перейти к поиску
69 байт добавлено ,  12 лет назад
п
Modify Категори.
п (робот хушрĕ: pms:Felix Klein)
п (Modify Категори.)
'''Феликс Кляйн''' ({{lang-de|Felix Christian Klein}}; [[1849]][[1925]]) — [[Германи|нимĕç]] [[математик]]ĕ.
 
== Кун-çулĕпе ĕçĕ-хĕлĕ ==
Феликс Кляйн [[Дюссельдорф]]ра, чиновник çемйинче çуралнă. Дюссельдорфри гимназирен ăнăçлă вĕренсе тухса, [[Бонн университечĕ|Бонн университетĕнче]] математикăпа физика пĕлĕвĕсене пухнă. Малтан унăн физикăра ĕçлес шухăш пулнă. Çав вăхăтра [[Юлиус Плюккер]] Боннра математикăпа экспериментлă физика уйрăмне ертсе пынă, Кляйн унăн ассистенчĕ пулса тăрать. Çапах та пулин Плюккерăн тĕп кăсăкĕ геометри пулнă. Вăл ертсе пынипе Кляйн [[1868]]|1868 çулта]] ăслăлăх тухтăр тивĕçне илет.
 
[[1868]]: Плюккер çĕре кĕрет. Кляйн Германи тăрăх çӳрет, [[Рудольф Фридрих Альфред Клебш|Клебшпа]] тата урăх вăйлă математиксемпе паллашать. Ăна уйрăмах[[Софус Ли]]н ăс-тăн хевтелĕхĕ илĕртет.
 
== Ăслăлăх ĕçлĕхĕ ==
[[Ӳкерчĕк:Felix Christian Klein.jpg|thumb|<center>Феликс Кляйн</center>|right]]
 
== Ĕçĕсем ==
 
=== Статьисем ===
* ''Felix Klein'', [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D59278 Gesammelte mathematische Abhandlungen], 3 Bde.
* ''Felix Klein'', [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?ht=VIEW&did=D59323 Vergleichende Betrachtungen über geometrische Forschungen, Erlanger Programm 1872]
 
=== Пĕрлĕ ыйту лекцисем ===
* ''Ф. Клейн.'' Лекции о развитии математики в XIX cтолетии. (Нем.: ''[http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D285982 Vorlesungen über die Entwicklung der Mathematik im 19. Jahrhundert]'')
:* [http://ilib.mccme.ru/djvu/klassik/razvitie.htm Том первый]''. М.-Л., ГОНТИ, 1937, 432 с.
:* [http://ilib.mccme.ru/djvu/klejn-2.htm Том второй. Геометрия.], М., Наука, 1987, 416 с.
:* Том третий. Графики функций. Плоские кривые. (Куçарман?)
 
=== Геометрин лекцисем ===
* ''Ф. Клейн.'' [http://ilib.mccme.ru/djvu/klassik/vyshaja.htm Высшая геометрия]. М.-Л., ГОНТИ, 1939, 400 с (нем.: [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D236424 Vorlesungen über höhere Geometrie], mit Wolfgang Blaschke)
* ''Ф. Клейн.'' [http://ilib.mccme.ru/djvu/klassik/neeuclid.htm Неевклидова геометрия]. М.-Л., ОНТИ, 1936, 356 с (нем.: [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D286471 Vorlesungen über Nichteuklidische Geometrie], mit Walther Rosemann)
* ''Felix Klein'', ''[http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=06980001&seq=5 Anwendung der Differential- und Integralrechnung auf Geometrie: eine Revision der Principien]''. Vorlesung, gehalten waehrend des Sommersemesters 1901
 
=== Алгебрăпа хисепсен теорийĕн лекцисем ===
* ''Ф. Клейн.'' Лекции об икосаэдре и решении уравнений пятой степени. М., 1989, 336 с (Нем.: [http://historical.library.cornell.edu/math/math_K.html Vorlesungen über das Ikosaeder])
* ''Felix Klein'', [http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=05180001&seq=5 Ausgewaehlte Kapitel der Zahlentheorie]
 
=== Функцисен теорийĕн лекцисем ===
* ''Felix Klein'', Лекции по геометрической теории функций. Геттинген, зимний семестр 1880/81
:* Конспект: ''[http://historical.library.cornell.edu/cgi-bin/cul.math/docviewer?did=03220001&seq=5 Einleitung in die geometrische Funktionentheorie]''.
* ''Felix Klein'' [http://dz-srv1.sub.uni-goettingen.de/sub/digbib/loader?did=D286378 Vorlesungen über die hypergeometrische Funktion]
 
=== Механика лекцисем ===
* ''Ф. Клейн.'' Математическая теория волчка. М.-Ижевск, 2003, 69 с.
* ''Felix Klein, Arnold Sommerfeld''. Ueber die Theorie des Kreisels. 1897—19101897–1910. [http://name.umdl.umich.edu/ABV7354.0001.001 Heft 1-2], [http://name.umdl.umich.edu/ABV7354.0003.001 Heft 3-4].
 
== Çавăн пекех пăхăр ==
* [[Кляйн кĕленчи]]
* [[Кляйн ушкăнĕ]]
* [[Кляйн ушкăнĕ]]
 
== Вуламалли ==
* ''Выгодский М. Я.'' Феликс Клейн и его историческая работа. См. в книге: ''Клейн Ф.'' [http://ilib.mirror1.mccme.ru/djvu/klassik/razvitie.htm Лекции о развитии математики в XIX столетии. Том I.] М.-Л., ГОНТИ, 1937, 432 с.
* ''Гиндикин С.'' [http://kvant.mirror1.mccme.ru/1975/12/feliks_klejn.htm Феликс Клейн.] "Квант", 1975, № 12.
* [http://klein.math.okstate.edu/ Klein's Web Pages.]
 
<!--Categories-->
[[Категори:Германи математикĕсем]]
{{DEFAULTSORT:Кляйн, Феликс}}
[[Категори:XIX ĕмĕрти математиксем]]
 
[[Категори:XX ĕмĕрти математиксем]]
[[Категори:Çынсем, алфавит тăрăхĕпе]]
[[Категори:Математиксем, алфавит тăрăхĕпе]]
[[Категори:Геометрсем]]
[[Категори:Математикăн историкĕсем]]
[[Категори:1849 çулта çуралнисем]]
[[Категори:Акан 25-мĕшĕнче çуралнисем]]
[[Категори:Çĕртмен 22-мĕшĕнче вилнисем]]
[[Категори:Гёттингенра вилнисем]]
[[Категори:Математиксем, алфавит тăрăхĕпе]]
[[Категори:Германи математикĕсем]]
[[Категори:XIX ĕмĕрти математиксем]]
[[Категори:XX ĕмĕрти математиксем]]
[[Категори:Математикăн историкĕсем]]
[[Категори:Геометрсем]]
 
<!--Interwikis-->
[[cs:Felix Christian Klein]]
[[de:Felix Klein]]
[[en:Felix Klein]]
[[simple:Felix Klein]]
[[es:Felix Klein]]
[[fr:Felix Klein]]
[[ko:펠릭스 클라인]]
[[it:Felix Klein]]
[[ht:Felix Klein]]
[[hu:Felix Christian Klein]]
[[it:Felix Klein]]
[[ja:フェリックス・クライン]]
[[ko:펠릭스 클라인]]
[[nl:Felix Klein]]
[[ja:フェリックス・クライン]]
[[no:Felix Klein]]
[[nov:Felix Klein]]
[[pl:Felix Klein]]
[[pms:Felix Klein]]
[[pl:Felix Klein]]
[[pt:Felix Klein]]
[[ro:Felix Klein]]
[[ru:Клейн, Феликс]]
[[simple:Felix Klein]]
[[sk:Felix Klein]]
[[sl:Felix Christian Klein]]
975

правок

Навигаци