Y-хромосомăллă Адам

Y-хромосомăллă Адам — Çĕр çинче халĕ пурăнакан çынсен патрилинейлĕ пĕрлехи çывăх еткерне палăртакан археогенетикăри ăнлав. Халиччен Адам 60—90 пин çул каярах пурăннă, тесе шутланă^[1], анчах та паянкун тĕпченисем çак вăхăт тапхăрне чылаях пысăклатаççĕ^[2]^[3]. 2015 çул тĕлне Y-хромосомăллă Адамăн пурнăçне 200 - 300 пин çул тесе хаклаççĕ, çак вара анатомипе хальхи çын тĕнчене килнипе танлашать^[4].

Y-хромосомăллă Адам термина аллегорилле Библири Адама чысласа панă, анчах та вăл хăйĕн вăхăтĕнчи пĕрремĕш е пĕртен-пĕр арçын пулман^[5].

Çын Y-хромосоми ашшĕнчен ывăлне куçакан арлăх хромосоми шутланать, çапла «Адам» Y-хромосоминчен хальхи мĕнпур арçынсен Y-хромосомисем пулмаллă. Y-хромосомăллă Адам пурăннă чухнехи тата унчен пурăннă арçынсен урăх Y-хромосома пулнă, çапах та вĕсен арсен йĕрĕ вăхăт иртңĕçем татăлнă, вара Y-хромосомăллă Адам несĕлĕсем çынсен популяцинче урăх Y-хромосомăллă гаплогруппăсене пĕтернĕ.

Вăхăт рамкисем

Митохондриллĕ Ева

Ҫак категорин тӗп статьи ҫук — Митохондриллĕ Ева. Ӑна ҫырса Эсир проекта пулӑшма пултаратӑр.

Молекулярлă биологире çавăн пекех — «Митохондриаллĕ Ева» — термин пур. Y-хромосома ашшĕнчен ывăлне куçнă пекех, çаплах митохондриллĕ ДНК-хромосома хĕрарăм йĕрĕпе куçăнать. Çавăнпа ăсчахсем унăн амăш йĕрĕнчи пĕрлехи еткерĕ хăçан пулнине палăртнă. ДНК митохондрисен кунçулĕ Y-хромосомăнчен кĕскерех пулать, вăл тăтăшрах мутациленет.

Асăрхавсем

↑ Y-DNA Haplogroup Tree.
↑ Seeing the wood for the trees: a minimal reference phylogeny for the human Y chromosome 2014 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ., Oven M, Geystelen A, Kayser M, Decorte R, Larmuseau M., Human Mutation, Volume 35, Issue 2, pages 187–191, February 2014
↑ Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок Mendez13 не указан текст
↑ (2015) «A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture». Genome Research 25 (4): 459–66. DOI:10.1101/gr.186684.114. PMID 25770088. "we date the Y-chromosomal most recent common ancestor (MRCA) in Africa at 254 (95% CI 192–307) kya and detect a cluster of major non-African founder haplogroups in a narrow time interval at 47–52 kya, consistent with a rapid initial colonization model of Eurasia and Oceania after the out-of-Africa bottleneck. In contrast to demographic reconstructions based on mtDNA, we infer a second strong bottleneck in Y-chromosome lineages dating to the last 10 ky. We hypothesize that this bottleneck is caused by cultural changes affecting variance of reproductive success among males."
↑ Takahata, N. Allelic genealogy and human evolution // Molecular Biology and Evolution : journal. — Oxford University Press, 1993. — Т. 10. — № 1.

Çав. пекех

Тĕнчери халăхсен Y-ДНК гаплогрупписем

Каçăсем

Адам ывăлĕсем Александр Чубенко, «Элементы.ру» проект

Этемĕн Y-ДНК гаплоушкăнĕсен йывăçĕ (Халăхсен Y-ДНК гаплоушкăнĕсем)

|

[1] Y-DNA Haplogroup Tree.

[2] Seeing the wood for the trees: a minimal reference phylogeny for the human Y chromosome 2014 ҫулхи Чӳк уйӑхӗн 26-мӗшӗнче архивланӑ., Oven M, Geystelen A, Kayser M, Decorte R, Larmuseau M., Human Mutation, Volume 35, Issue 2, pages 187–191, February 2014

[Mendez13-3] Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок Mendez13 не указан текст

[bottleneck-4] (2015) «A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture». Genome Research 25 (4): 459–66. DOI:10.1101/gr.186684.114. PMID 25770088. "we date the Y-chromosomal most recent common ancestor (MRCA) in Africa at 254 (95% CI 192–307) kya and detect a cluster of major non-African founder haplogroups in a narrow time interval at 47–52 kya, consistent with a rapid initial colonization model of Eurasia and Oceania after the out-of-Africa bottleneck. In contrast to demographic reconstructions based on mtDNA, we infer a second strong bottleneck in Y-chromosome lineages dating to the last 10 ky. We hypothesize that this bottleneck is caused by cultural changes affecting variance of reproductive success among males."

[Takahata93-5] Takahata, N. Allelic genealogy and human evolution // Molecular Biology and Evolution : journal. — Oxford University Press, 1993. — Т. 10. — № 1.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

п • с • т Генетика
Кӳртĕм • Истори • Çыхăннă темăсем • Йĕркелӳсен ят-йышĕ • Генетика терминĕсен ят-йышĕ
Кирлĕ компонентсем	Хромосома • ДНК • Нуклеотид • РНК • Геном

Генетика пайĕсем	Классика генетики · Консерваци генетики · Экологи генетики · Иммуногенетика · Молекула генетики · Популяцин генетики · Квантитаци генетики

Археогенетика	Çурçĕр тата Кăнтăр Америка · Британ утравĕсен · Европа · Итали · Çывăх Тухăç · Кăнтăр Ази

Çыхăннă темăсем	Генетик · Геномика · Генетика кочĕ • Медицина генетики · Молекулярлă эволюци · Тӳртенлĕ генетика • Генетикăри инженери • Генетикăри тĕрлĕлĕх • Наследственность • Генетикăри мониторинг

п • с • т Адам тата Ева
Персонажсем	Адам тата Ева • Адам • Ева) • Çĕлен • Лилит

Пулнисем	Сотворение человека • Çылăха кĕни • Изгнание из рая

Тĕп ăнлавсем	Эдем пахчи • Дерево познания добра и зла • Пурнăç йывăççи • Запретный плод • Первородный грех

Урăх культурăсенче	Адам тата Хавва • Адам Ришон • Ману • Машйа тата Машйана • Эвенор тата Левкиппа • Аск тата Эмбла

Адампа Ева ачисем	Каин тата Авель (Кабиль тата Хабиль) • Сиф (Шис) • Первое убийство

Ӳнерте	'Бернвард алăкĕсем (1015) • Гобелен творения (XI ĕмĕр) • Изгнание из рая (1426) • Грехопадение (1479) • Страшный суд (1482) • Сад земных наслаждений (1504) • Адам тата Ева (1507) • Çăтмах тата Тамăк (1510) • Сотворение Адама (1512) • Воз сена (1516) • Ева, Çĕлен тата Вилĕм (1525-1530) • Адам тата Ева (1528) • Грехопадение (1550) • Эдемский сад с грехопадением человека (1617) • Грехопадение (1628) • Времена года (1660-мĕшсем) • Картинная Библия Корена (1692–1696) (1692–1696) • Çухалнă çăтмах (XIX ĕмĕр) • Изгнание из Эдемского сада (1828) • Первый траур (1888) • Адам тата Ева (1905) • Ева (1931) • Адам тата Ева (1932) • Çĕлен Адампа Евăна суйлать (1958)

Генетикăра	Y-хромосомлă Адам • Митохондриллĕ Ева