Çӳç

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску

Çÿç — çыннăн витев тытăмĕн пайĕ. Пуç çинче ÿсекен пĕрчĕсем (чĕлкĕмсем).

Термин ҫӳҫне терминпа турамалла, сайра-хутра ҫеҫ касмалла , ҫыннӑн ҫӳҫӗ ӗҫрен тунӑ стиль ҫине ссылкӑна турамалла, терӗ. Вӑл час-часах социаллӑ маркер пулса ӗҫлет , хальхи вӑхӑтра модӑран, вырӑнтан тата тӗрлӗ контекстран килет.

Ҫак задачӑна пурнӑҫлакан пит-куҫ, пӗтӗмӗшле илсен, ҫӳҫне тураса якатнӑ: уйрӑммӑн парикмахерски, хӗрарӑмсемшӗн парикмахерски, уйрӑммӑн палӑрать.

Чăваш чĕлхинче пуç çинче ÿсекен çавнашкал чĕлкĕмсене çеç çÿç теççĕ. Ытти тĕлте ÿсекеннисене апла каламаççĕ. Çавăн пекех ытти чĕрчунсенни пирки те апла калани çук.[1]

Тытӑм[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ҫӳҫӗн ҫиелти хуппи пӗр-пӗрин ҫине катерин хупписемпе витӗнсе тӑрать. Курӑнаканнине ҫӳҫ пӗрчи тетпӗр. Тирпе витӗннӗ ҫӳҫ пӗр пайне ҫӳҫ тымарӗ (е ҫӑмлӑ сухан) теҫҫӗ. Лукица йӗплӗ михӗпе — фоликулпа хупӑрланнӑ. Фоликул форминчен тип ҫӳҫ килет: тӳрӗ ҫӳҫӗ ҫаврака фоликулран ӳсет, кӑшт явӑнакан — сурӑхран, кӑтра ҫӳҫӗсем — почкӑллӑ.

Сӑран тунӑ хыҫҫӑнхи Схема. Ҫӳҫ пайӑрки те палӑрчӗ.

Кашни ҫӳҫ виҫӗ сийрен тӑрать. Тулашри си, е кутикула, хӳтӗлев ӗҫне пурнӑҫлать тата пӗр-пӗрне ҫивитти тимӗр шапа евӗр ҫинҫе читлӗхсем туса хурать. Кутикул хупписем тачӑ хупӑнса выртсан, ҫӳҫӗ пурҫӑн пек, ҫемҫе те йӑлтӑркка. Кутикулсем ӳт-пӳ е хими тӗлӗшӗнчен сиенленнӗ пулсан, ҫӳҫӗ йӑлтӑртатса тӑмасть, вӗсем хуҫӑлаҫҫӗ те ҫӑмӑллӑн арпашӑнаҫҫӗ.

Кутикул айӗнче вӑрӑм клеткӑсенчен тӑракан кортекс — короклӑ япала пур, вӗсем ҫӳҫ-пуҫа ҫирӗплетеҫҫӗ. Кортексра пигмент мелан пур, вӑл ҫӳҫӗн ҫутҫанталӑк тӗсне палӑртать. Кашни ҫӳҫ варринчен пуҫ мими пур, вӑл ҫемҫе катерин клеткӑсенчен тата сывлӑшри пучахсенчен тӑрать. Ку соля задачи паллӑ мар, анчах та кутикулта тутлӑхлӑ япаласем ун тӑрӑх пурӑнаҫҫӗ тесе шутлаҫҫӗ. Ҫакна чирлесен ҫӳҫ хӑвӑрт улшӑннине ӑнлантарса пама пулать.

Ҫӳҫ ҫутти вӗсен ҫу сӗрнинчен, ҫав шутра антисептик та кӗрет, вӑл ют ҫӗршыв микроорганизмӗсемпе кӗрешме пулӑшать. Ӳт-тирӗнче ҫу тимӗрӗсем пур, вӗсем хӑйсен вӑрттӑнлӑхне ҫӑмлӑ фоликулӑсене уйӑрса параҫҫӗ. Ҫапла сӗрмелли вӑрттӑнлӑх кутикула ҫиелтен якатнипе тата ҫӳҫе нӳрӗк тытса чарма тата пӗр-пӗринпе килӗштерсе пурӑнма пулӑшнипе ҫӳҫ вуллине питӗ лайӑх хӳтӗлет. Кутикул ҫиеле мӗн чухлӗ тикӗсрех, ҫавӑн чухлӗ ҫутӑсем ҫӳҫрен ялкӑшаҫҫӗ, вӗсем ҫуталнӑҫемӗн ҫуталаҫҫӗ. Ҫавӑнпа та явӑнакан ҫӳҫ пайӑркисем тӳрринчен те ытларах йӑлтӑртатма йывӑртарах.

Хӑш-пӗр чухне, сӑмахран, ытлашши шавлӑ хастарлӑхпа, ҫу тимӗрӗсем ытлашши секрет уйӑрнӑ чухне, ҫӳҫӗ самӑрланать. Секрет питӗ сахал пулсан ҫӳҫ типсе пырать.

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Герценштейн Г. М. Волос // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  • Дзержинский Ф. Я., Васильев Б. Д., Малахов В. В. . Зоология позвоночных. 2-е изд. — М.: Издат. центр «Академия», 2014. — 464 с. — ISBN 978-5-4468-0459-7.
  • Жизнь животных. Энциклопедия в 6 тт. Т. 6: Млекопитающие / Общ. ред. Л. А. Зенкевича. — М.: Просвещение, 1971. — 628 с.
  • Толстой Н. И., Усачев В. В. . Волосы // Славянские древности. — Т.1. М., 1995. — С. 420—424.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Side Part арҫын ҫӑмӗ