Керменчӳк историйĕ

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
(Авалхи Керменчук çинчен куçарнă)
Перейти к навигации Перейти к поиску

Керменчук Кермен шывĕ çинче хальхи Вырăс Кермен ялĕ патĕнче, Чулман Атăлтан 11 çухрăм çурçĕртерех ларнă. Керменчук аслă та чаплă хула пулнă. Вăл авалхи Атăлçи Пăлхарăн çурçĕр-хĕвелтухăç чиккинче, Чулман Атăлтан тăвалларах чаплăн сарăлса ларнă.

Истори[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ку вырăна халĕ питĕ лайăх пăхса палăртнă. Ун çинчен А. П. Смирнов хăйĕн «Атăлçи пăлхарсем» кĕнекинче уçăмлă çырса кăтарнă. Кури Вантер «Чăваш халăх историйĕ» кĕнекинче пирĕн асаттесен Керменчук ятлă хули Маматăш уесĕнче пулнă пуль тесе çырать. Керменчук икĕ сăмахран тăрать: «кермен» тата «чук». Ĕлĕк-авал Керменчук авалхи тĕнпе пурăнакан пăлхарсен тĕп кĕлĕ вырăнĕ, чӳк тумалли савăплă вырăнĕ пулнă пулас.

1236 çулта тутар-монголсем Керменчука тытса илсе çунтарса янă. 1239 çулта вырăссем Керменчука çунтарнă. Çапах та хула пĕтмен-ха. Вăл каллех чĕрĕлсе тăнă. Анчах та нумайлăха мар. XIV ĕмĕр вĕçĕнче вырăс ушкуйникĕсем çунтарса янă. Ун хыççăн вара çĕнĕрен аталанса кайман.

Сăмах хыçĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Çавăн пекех, кунчен каланă сăмахсем хыççăн çакна палăртмалла. Украина çĕрĕнче, Полтава хулинчен 100 çухрăмра Кременчук вырнаçнă. Анчахрах каланă тăрăх, çак хула ячĕ те икĕ сăмахран пуçтарăнать: кремен (кермен е карман) тата чук (чӳк): "чӳк тумалли карман" пулать.

Çаплах та Харьковран инçех мар - 60 çухрăмра - Чугуев хули пур. Ăна тимлесе пайласан, вăл чӳк тата уйĕ (чӳк тумалли уйĕ) пулса тăрать.