Ахаль суя мăян

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Melganzenvoet bloeiwijze Chenopodium album
Disambig gray.svg Ку терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, пăхăр Мăян (пĕлтерĕшсем).
Disambig gray.svg Ку терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, пăхăр Суя мăян (пĕлтерĕшсем).

Шурă суя мăян, е Ахаль шурă мăян[1] (лат. Chenopódium álbum) — пĕр çул ÿсекен курăкла ÿсентăран тĕсĕ. Биологири классификаци енчен илсен, вăл Амарант йышшисем (Amaranthaceae) тата Суя мăян (Chenopodium) ретне кĕрет (унччен суя мăян йышшисен) шутне кĕнĕ.

Чăваш халăхĕн кулленхи чĕлхинче «мăян» çав тери анлăн усă куракан сăмахсенчен пĕри шутланать. Çав мăхăтрах мăянăн тĕсĕсем те пайтах. Час-часах мăян, суя мăян, шурă мăян, хура мăян, чăваш мăян, вырăс мăян тата урăхла та каланисене илтме пулать. Вĕсене пурне те ботаника тĕлĕшĕнчи специалистсен йĕркене кĕртсе майлаштарас пулать.

Суя мăян тата мăян тенисене илес пулсан вара, кунта ÿсентăрансен генеалоги енчен çывăх, анчах тĕрлĕ таксонсемпе çыхăннă пĕрлĕхĕсем пирки сăмах пырать.

Асăннă ÿсентăрансем пурте тенĕ пекех çумкурăк пулнăран, ахаль хресчене çавнашкал уйрăмлăхсене пĕлни кирлех те мар темелле. Анчах та хăшпĕрисем çиме юрăхлă шутланаççĕ. Вĕсене, çавна кура, çиме юрахсăррисенчен уйăрма пĕлни кирлĕ. Çакă уйрăмах выçлăх çулĕсенче (1921, 1922 тата ытти те) пысăк пĕлтерĕшлĕ пулнă.

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Литература[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Ильин М. М. Марь — Chenopodium // Флора СССР : в 30 т. / гл. ред. В. Л. Комаров. — М. ; Л. : Изд-во АН СССР, 1936. — Т. 6 / ред. тома Б. К. Шишкин. — С. 41. — 956, XXXVI с. — 5200 экз.