Калем

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Different types of pens

Калем — мĕнле те пулин çий çинче йĕр хăварса текст çырмалли хатĕр[1].

Калемĕн тĕп тĕсĕсем çаксем:

  • Шариклĕ калемсем
  • Пероллă калемсем
  • Автокалемсем
  • Хуртĕк евĕрлĕ калемсем

Тата ыттисем те.

Терминпа истори[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ҫыруҫӑсен тӗкӗсене пирӗн эрӑчченхи 3000 ҫултанпа паллӑ пулнӑ, хӑмӑш тунинчен касса кӑларнӑ. Акӑлчансен "рen" (ручка, кайӑк тӗкӗ) латинла "penna" (вӗҫен кайӑк тӗкӗ) сӑмах пулнӑ, мӗншӗн тесен тымар патӗнчи хур тӗкӗсем пысӑк сарӑлнӑ. Пирӗн эрӑчченхи VI ӗмӗртен пуҫласа тӗксем пин ҫул ытла цивилизаци вӑхӑтӗнче усӑ курнӑ. Чи лайӑх тӗслӗхсене акӑшсен, индюксен тата хур тӗкӗсен ҫунаттисенчен чи пысӑк виҫесен ҫуначӗсенчен тунӑ. Археологсем Помпейсен ишӗлчӗкӗсене бронза вариантсем кӗртеҫҫӗ, анчах ТА ВӖСЕМ XVIII ӗмӗр вӗҫнелле кӑна анлӑ сарӑлнӑ. Ҫӗр ҫул иртсен авторучкӑсем килсе тухрӗҫ, вӗсене валли Л.Е. Утерман (L. e. Waterman), нью-йоркри канцеляри таварӗсем сутуҫи.

Биро ятлӑ венгр 1944 ҫул Тӗлнелле Плакатсемпе Ҫӳренӗ Bir Плакат Ҫӳренӗ), машинӑсемпе хӗҫпӑшалсем Валли мрамор Шариклӑ канал ҫумне шариклӑ механизм хушса Пӗтӗм тӗнчене шариклӑ ручка панӑ.

Вырӑсла "ручка" термин вара (алӑ сӑмахӗнчен пулса иртнӗ) чи малтан ҫыракан хатӗрӗн — мӗш пайӗн перещателӗ ҫеҫ пӗлтернӗ, ӑна ҫыракан тыткӑч аври (тимӗр перо аври) пӗтӗмӗшле пӗлтерӗшпе "ручка" сӑмахӑн "ручка"сӑмахӑн пӗр — пӗр пайне-" унӑн алли е алли тытса тӑма палӑртса хунӑ пӗр-пӗр япалан пӗр пайне " пӗлтерет. Унтан "ручка" сӑмах ҫаврӑнӑшӗпе кирек мӗнле конструкципе те усӑ курма пуҫларӗ, анчах перо улшӑннӑ ӗнтӗ.

Инструментсен эволюцийӗ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Шутласа кӑларать 6000 ҫул ытла, технологисемпе тата ҫырусен мелӗсене улӑштарнипе палӑрать, кӗскен те ҫапла курӑнать:

  • Пирӗн эрӑчченхи 4000-3000 ҫулсенче-ҫын бронза е шӑмӑ патакпа нӳрлӗ тӑм хӑма чӗрет.
  • Пирӗн эрӑчченхи 3000 ҫул тӗлнелле египет ҫыннисем хӑйсен сочиненийӗсенче ӳкерчӗксемпе усӑ курма пуҫлаҫҫӗ. Папирус чӗркемӗ ҫине ҫӳхе хӑмӑш е тӗксем ҫырса хунӑ.
  • Пирӗн эрӑчченхи 1300 ҫулта римлянсем ӑвӑспа стилос йывӑҫ плиткӑсемпе усӑ кураҫҫӗ. Стилосӑн кайри лаптак е ҫаврака вӗҫӗпе ҫырнине тасатать.
  • 600-1800 ҫ. — европеецсем тӗрленӗ перопа усӑ курни ҫырури (ҫыру) стильне улӑштарнине асӑрханӑ. Малтан вӗсем тӗп саспаллисемпе ҫеҫ усӑ кураҫҫӗ, каярахпа вара хӑвӑртлӑха ӳстермелли йӗркесем те йӗркеленеҫҫӗ. Пирӗн эрӑри 600 ҫултан пуҫласа 1800 ҫ. таран ҫыракан инструментпа (хур тӗкӗ) усӑ курнӑ.
  • 1790-мӗш — грифель карандаш Францире тата Австралире никама пӑхӑнмасӑр шухӑшласа кӑларнӑ.
  • 1800-1850 ҫулсенче тимӗр ручкӑна 1803 ҫулта пичетлесе кӑларнӑ, анчах патентпа коммерци тӗллевӗсемпе усӑ курман. Хурҫӑ тӗксем XIX ӗмӗрте 1830 ҫулсенче ОБЩЕСТВӐЛЛА майпа усӑ курма пуҫланӑ. Хур тӗкӗсемпе 1850 ҫулсенче хурҫӑ алӑсен пахалӑхне лайӑхлатсан, йывӑр шӑранусен наконечӗсене хутӑштарса иридия, родия, осмия хушсан палӑрмаллах чакнӑ.
  • 1884 ҫулта Льюис Эдсон Уотермен[en] Lewis Edson Waterman) пӗрремӗш авторучка шухӑшласа кӑларнӑ.
  • 1888-1916-мӗшӗсенче шарик ручки официаллӑ майпа XIX ӗмӗр вӗҫнелле туса пырать. 1888 ҫулта патент Джон Лауд (John Loud), майӑн 3 — мӗшӗнче 1904 — Джордж Паркер, 1916-Мӗш Ветен Райзберг (Van Vechten Reisberg) илнӗ. Ытти патентсемпе танлаштарсан, вӗсемпе коммерци тӗллевӗсемпе усӑ курнӑ.
  • 1940-мӗш — хальхи мрамор ручка шухӑшласа кӑларасси Йозефа Лас тата Джордж Биро (см.ҫӳлерех) ҫырнӑ. 1943 ҫулхи ҫулла промышленность пӗрремӗш экземпляр туса хатӗрленӗ. Патентсене Британи Парламенчӗпе туяннӑ. Иккӗмӗш тӗнче вӑрҫи вӑхӑтӗнче шариклӑ ручкӑпа усӑ курнӑ, мӗншӗн тесен перопа лайӑхрах та ҫирӗпрех пулнӑ.
  • 1945-мӗш шарик ручки АПШ таварӗсене патент панӑ хыҫҫӑн 57 ҫул иртсен (12,5 доллар тӑнӑ. Ручка "шыв айӗнче ҫыракан пӗрремӗш ручка"пек сутатчӗ. Ӑнӑҫу пуҫ ҫаврӑнакан пулчӗ. Нью-Йоркри шултӑра универмагӑн пӗр пайне ланча вӑхӑтӗнче 1945 ҫулхи октябрӗн 29-мӗшӗнче 10 000 ытла аллине сутнӑ.
  • 1953 — мӗш ҫулсенчи чи хаклӑ ручкӑсем французсен бикине (Bich), BICH, ШАРИК ручкисен производствинче ӗҫлекенскер, технологи процесне лайӑхлатма пулӑшакан тӑкаксене палӑрмаллах чакарма май килнӗ чухне пичетлесе кӑларнӑ.
  • Японире 1962 ҫулта фломастер (см.ҫӳлерех) шухӑшласа кӑларнӑ. 1960-мӗш фломастерсем америка рынокӗнче тухаҫҫӗ те ӑна ярса илеҫҫӗ. Ручкӑсем туса кӑларасси фломастерсен кирек мӗнле модификацине те, ҫав шутра маркерсене те, туса кӑларас енӗпе уйрӑмсем пулса тӑраҫҫӗ.
  • 1963-мӗш япони компанийӗ Ohto Сои Пӗрремӗш ручка-роллер туса хатӗрленӗ. 80-мӗш ҫулсен вӗҫӗнчи технологи прогресӗ 90 — мӗш ҫулсен пуҫламӑшӗ мӗнпур кӑтарту енӗпе роллерсене самаях лайӑхлатрӗ.
  • 1984 — мӗш япони компанийӗ, Sakura Color Products Corporp-гел ручкисем шухӑшласа кӑларнӑ.
  • 1990 — мӗш общество хӑй ҫинчен пӗлтернӗ чухне резинӑланӑ ручкӑсем илеҫҫӗ, вӗсем ручка ҫине пусассине чакараҫҫӗ.

Шариклӑ ручка[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ласла Биро венгр журналисчӗ шухӑшласа кӑларнӑ (Lasslo Biro). Аргентинӑри хулара, нумай ҫул журналист пурӑннӑ ҫӗрте, ҫав алӑсем ӑна "биром" теҫҫӗ, "биро" эпонимлӑ ят Европӑра та сарӑлнӑ.

Чи малтанах Великобританири Король ҫар вӑйӗсем валли йӗркеленӗ, мӗншӗн тесен кулленхи авторучкӑсем самолетсем ҫинче ӗҫлемен.

Шариклӑ икӗ ручка пур-пӗр евӗрлӗ тата сменӑллӑ.

Шариклӑ ручка пысӑк пӗлтерӗшлӗ событисем валли парне пек панӑ (ҫуралнӑ кун, ӗҫре ӳсни, тимлӗх палли тата ыт.те). Ҫавӑн пекех ручка обществӑн хӑш-пӗр пайӗсенче социаллӑ статусӑн кӑтартӑвӗ пулса тӑнӑ. Ҫавӑн пек алӑсем хаклӑ металсенчен тӑваҫҫӗ, ҫавӑн пекех хаклӑ йышши чулсемпе тултараҫҫӗ.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]