Механика

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Механика (грек μηχανική — машина тăвас искусствă ) — физикăн материаллă объектсен механикăлла хусканăвне е хусканманлăхне тата вĕсен хушшинчи çыхăнусене тĕпчекен уйрăмĕ. Классикăлла механика тата квант механики пур . Чĕмсĕрлĕх йĕркипе, "механика" тенĕ чухне шăпах классикăлла механикăна ăшра тытаççĕ.

Механика системи[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Механика тĕпчекен объектсене механикăлла система теççĕ.

Механика пайĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Шаблон:Классикăлла механика Шаблон:Татăлми тавралăхсен механики Шаблон:Квантла механика Шкулта вĕренекен механика пайĕсем: кинематика, статика, динамика, упрану саккунĕсем.

Кинематика[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Динамика[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Динамика Ньютон саккунĕсем çинче никĕсленсе тăрать.

  • Пур çавнашкал пуçлав системисем (вĕсене инерциаллă теççĕ), хăшĕсенче япаларăш пĕрпĕтĕммĕн куçнин хăвăртлăхĕ улшăнмасть, енчен те нимле ытти япалăршсен вăйăмĕ çук е ăна тивекен мĕнпур вăйсем пĕрне-пĕри компенсацилеççĕ.
\vec {F}=0 \Rightarrow \vec v=const

Кунта: \vec {F} — мĕн пур вăйсем, \vec v — хăвăртлăх.

  • Инерциаллă пуçлав системисенче япаларашăн хăвăртланăвĕн пысăкăшĕ мĕнпур вăйсем хушăннин пысăкăшне масса çине пайланипе танлашать; хăвăртланăвăн тата хушăнcан пулнă пĕтĕмĕшле вăйăн тĕллемисем пĕр еннелле.
\vec{a} = \frac{\displaystyle\vec{F} }{m},

Кунта: \vec{a} — хăвăртлану, {m} — масса.

  • Икĕ япаларăш пĕр-пĕрне витерекен вăйсем пĕр йĕр çинче выртаççĕ, тĕллемисем хире-хирĕçле тата пысăкăшĕсемпе пăр тан.
|\vec{F_1}| = |\vec{F_2}|
\vec{F_1}=\vec{-F_2}

Кунта: \vec{F_1} — пĕрремĕш япаларăшăн вăйĕ, \vec{F_2} — иккĕмĕш япаларăшăн вăйĕ.

Тата пăхăр[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Шаблон:ФизикаШаблон:Механика уйрăмĕсем