Утюг

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Disambig gray.svg Ку терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, пăхăр Утюг (пĕлтерĕшсем).
Кăвар утюгĕ. XIX ĕмĕрĕн вĕçĕ — XX ĕмĕрĕн пуçламăшĕ.

Утюг — тăхăнмалли тум тата тĕрлĕ пир-авăрĕ çинчи хутланчăксене якатмалли кулленхи техника элеменчĕ.[1]

Утюг кунçулĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Утюга тахçанах ăслайланă. Пирĕн эрăччен IV ĕмĕрте Авалхи Грецире пир тум-тирне хĕрӳ металл патакĕпе плиссе тумалли меслете шутласа кăларнă.

Пӗрремӗш ӗмӗрте ҫав япала ҫинчен асӑннӑ чухне ҫапла каланӑ: "акӑ мӗнле — тимӗр калакӗсем, вӗсемпе тумтир варрине ӑшалама тата якатма усӑ кураҫҫӗ".

XVIII—XIX ӗмӗрсенче утюгсем хальхи вӑхӑтра ҫывӑх тӑракан формӑллӑ металран тунӑ хатĕрсем пулнӑ. Утюгсене газпа е кӑмакара ӑшӑтнă.

Утюгсене хута кӗртиччен Раҫҫейре поляксемпе литвасен кăтрашкаллă тумтирĕ якалман. Йӗтӗн пир-авăртан ҫӗлетнӗ йӗтӗн пиртен кӗпе-йӗме ҫусан типĕтмелле пулнӑ. Ҫакна хӑйне евӗрлӗ майпа тунӑ. Кӗпе-йӗме хысак ҫине чӗркенӗ, вара темиҫе хут та "рубель" — аялти ҫиелти аяк пӗрчиллӗ вӑрӑм йывӑҫ плашкапа тата вӗҫне авӑрлӑ авӑрпа-тӗплӗн "рубель" тунӑ. Рубель, характерлӑ шаккаса, тутӑрне тӳнтере-тӳнтере ярать, аяк пӗрчисене вара пир сӳсӗлет. Ҫак хатӗре "ребрак", "янравка", "пральник" тата урăхла та каланӑ. Çак япала XX ӗмӗрĕн вӗҫнелле хӑш-пӗр çĕрсенчи ялсенче пулнӑ.

Ҫавӑн пекех "гавриксемпе" те усă курнă — вӗри шыв тултарнӑ кантăк кӗленчесем. XVIII ӗмӗр варринелле утюга шал енчен ҫунса тӑракан кӑвара хума тытăннă. Чи анлӑ сарӑлнӑ хӗрӳ утюгсене — кӑмакана лартса ӑшӑтнă. XIX ӗмӗрти спиртлӑ утюгсем унран чылай хаклӑрах пулнӑ-и — [ сурӑхсен пӗчӗк кӗтӗвӗ.] Электрохĕртнипе тунӑ утюг XIX ӗмӗрĕн вӗҫӗнче килнĕ.

Ĕçлев принципĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Хĕрӳ утюг хăйĕн йывăрăш пуçамĕпе тата вĕри температурăпа тумтире кирлĕ çĕрте якатаççĕ.

Çавăн пекех[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Утюг // Краткая энциклопедия домашнего хозяйства. — М.: Государственное Научное издательство «Большая Советская энциклопедия», 1959.
  • Е. В. Кузина, О. В. Ларина, Т. В. Титкова, О. А. Щеглова. Энциклопедия открытий и изобретений человечества. ООО «Дом Славянской книги», 2006, с. 695
  • Богомолець. О. «Замок-музей Радомисль на Шляху Королів Via Regia». — Київ, 2013

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Утюг тасатмалли майсем