Витерев

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Витеревçĕ тата унăн вĕренекенĕсем

Витеревачана тĕллевлĕн пăхса ÿстерес тесе пурнăçлакан технологисен комплексĕ. Çывăх ăнлавсоциализаци. Витерев ĕçĕпе тăрăшакан çынна витеревçĕ теççĕ.

Сăмах пулăвĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

"Витерев" ăнлав витер- глаголтан пулнă. Ку глаголăн пĕлтерешĕ ак çапла[1]:

2.
пронимать, действовать, воздействовать
Сăмах витмен çынна чĕн пушăпа витерес çук. — посл. Если на человека не действуют слова, то кнутом на него не воздействуешь.

Витер- глагол çумне -ев аффикс хушсан япала ячĕсен шутне кĕрекен "витерев" сăмах пулать. Çак юлашкинчен асăннă сăмахпа мĕн таран анлăн усă курни паллă мар.

Кунсăр пуçне кулленхи пурнăçра витерӳ сăмах пуррине те шута илме тивет. Сăмахсара та[2] кĕнĕ:

ç.с. Витерме, ăша тивертме пултарни; витĕм, вăйăм. Диалога витерӳ, витĕмлĕх хатĕрĕ пек усă курнă. Г.Федо-ров, 1994, 15 с. Акупунктура витерĕвĕ. С-х, 2000, 13 /, 1 с.

Тата тепĕр çывăх тĕслĕх[3]:

прил. 1. внушительно нареч. витĕмлĕ, витермелле, ăса тивмелле; внушительно говорить ăса тивмелле кала <...>

Тĕрлĕрен текстсенчи ытти тĕслĕхсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Çуралнисене пурне те йĕркесĕр ĕçсем витернĕ, вĕсен туп-тулли çылăх, вĕсем усал ĕçсен айне пулнă[4].
  • Чĕрене витермелле сăмахсемпе хăртнă Наçтука Алюш[5].
  • Вӗсем ҫинчи кашни ҫиппе туйăмлăх, асамлăх, тӗнчене урăх куҫпа курма пӗлни витерет[6].

Сăмахпа усă курнин витĕмĕ пирки[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Г.Н.Волков академик, Митта Ваçлейĕ пирки аса илнĕ май, акă мĕн тенĕ[7]:

Хăшпĕр çыравçăсем çинчен: "Начар çырса чăваш çырулăхĕнчен пистереççĕ, — тетчĕ.— Илемлĕ литературăра "воспитани" тесе çыракантан мĕнле пархатар кĕтме пулĕ?"

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Чăвашла-вырăсла словарь (1982)
  2. ^ Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ.
  3. ^ Русско-чувашский словарь (1972)
  4. ^ Чăвашла Библи, Ездрăн Виççĕмĕш Кĕнеки, 68-мĕш сăвă.
  5. ^ Кириллова, Валентина. Анне чĕри. Калав.
  6. ^ Молаев, Герман. Чăваш тĕрри. — Тăван Ен (хаçат), 2015, ноябрь, 20, 45№.
  7. ^ Волков, Геннадий. Чăваш юнлĕ, Çеçпĕл чунлĕ сăвăç./ Митта Ваçлейĕ. Пурнăçĕпе пултарулăхĕ. Г.Юмарт пухса хатĕрленĕ. Шупашкар, 1974. — 57-59 С.