Контент патне куҫ

Кӑнтӑрти Шетланд утравӗсем

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Кӑнтӑрти Шетланд утравӗсем (акӑл. South Shetland Islands) — Атлантика океанӗнчи Антарктика ҫурутравӗнчен ҫурҫӗрелле вырнаҫнӑ архипелаг.

Тавралӑх[тӳрлет | кодне тӳрлет]

1819 ҫулхи нарӑсӑн 19-мӗшӗнче уҫнӑ Уильямс сӑмсахӗ

Архипелаг кӑнтӑр-анӑҫран ҫурҫӗр-тухӑҫалла тӑсӑлать, Антарктика ҫурутравӗнчен Брансфилд тинӗс пырӗпе, Кӑнтӑр АмерикӑранДрейк тинӗс пырӗпе уйрӑлса тӑрать. Архипелагра нумай утрав вырнаҫнӑ, анчах вӗсенчен чылайӑшӗ лаптӑкӗпе пӗчӗк. Архипелаг лаптӑкӗ — 3 687 ҫм².

Утравсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Кӑнтӑрти Шетланд утравӗсем Аслӑ Британин Фолкленд утравӗсен пӑхӑнуллӑ территоррийӗ пек
Утрав (чӑвашла) Утрав (акал.) Лаптӑк,[1]
км²
Чи ҫӳллӗ вырӑн,
м
Координатсем
1 Аитчо Aitcho Islands 62°24′48″ ю. ш. 59°46′12″ з. д.HGЯO
2 Бриджмен Bridgeman Island 240 62°04′ ю. ш. 056°44′ з. д.HGЯO
3 Уотчкипер The Watchkeeper 62°18′ ю. ш. 59°49′ з. д.HGЯO
4 Рожнова (Гиббс) Gibbs Island 22 520 61°28′ ю. ш. 055°34′ з. д.HGЯO
5 Гринвич (Березина) Greenwich Island 174 625 62°31′ ю. ш. 59°47′ з. д.HGЯO
6 Десепшен (Тейля) Deception Island 137 576 62°58′37″ ю. ш. 60°39′00″ з. д.HGЯO
7 Десолейшен Desolation Island 3,12 62°27′27″ ю. ш. 60°20′48″ з. д.HGЯO
8 Иди Eadie Island 61°28′ ю. ш. 55°57′ з. д.HGЯO
9 Кинг-Джордж (Ватерлоо) King George Island 1384 655 62°02′ ю. ш. 58°21′ з. д.HGЯO
10 Корнуэллс (Михайлов) Cornwallis Island 61°04′ ю. ш. 54°28′ з. д.HGЯO
11 Ливингстон (Смоленск) Livingston Island 974 1700 62°36′ ю. ш. 60°30′ з. д.HGЯO
12 Лоу Low Island 181 63°17′ ю. ш. 62°09′ з. д.HGЯO
13 Мордвинов (Элефант) Elephant Island 558 853 61°08′ ю. ш. 55°07′ з. д.HGЯO
14 Нельсон (Лейпциг) Nelson Island 192 62°18′ ю. ш. 59°03′ з. д.HGЯO
15 Пингвин Penguin Island 180 62°06′ ю. ш. 57°56′ з. д.HGЯO
16 Хаф-Мун Half Moon Island 0,51 101 62°35′30″ ю. ш. 59°55′15″ з. д.HGЯO
17 Роберт (Полоцк) Robert Island 186 62°24′ ю. ш. 59°30′ з. д.HGЯO
18 Роуэтт Rowett Island 61°17′ ю. ш. 55°13′ з. д.HGЯO
19 Руггед Rugged Island 10,4 256 62°38′ ю. ш. 61°15′ з. д.HGЯO
20 Смит (Бородино) Smith Island 206 2105 63°00′ ю. ш. 62°30′ з. д.HGЯO
21 Сноу (Кӗҫӗн Ярославец) Snow Island 154 62°47′ ю. ш. 61°23′ з. д.HGЯO
22 Тейбл Table Island 1,12 150 62°20′34″ ю. ш. 59°48′29″ з. д.HGЯO
23 Тюлени (Сил) Seal Islands 60°58′ ю. ш. 55°24′ з. д.HGЯO
24 Шишков (Кларенс) Clarence Island 162 1924 61°12′ ю. ш. 054°05′ з. д.HGЯO

Истори[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Архипелагӑн анӑҫри пайӗн топографи картти

Кӑнтӑрти Шетланд утравӗсене 1819 ҫулхи нарӑсӑн 19-мӗшӗнче британ тинӗсҫӳревҫи Уильям Смит (акӑл. William Smith) «Williams» бригпа Монтевидеоран Вальпараисона ишнӗ чухне уҫнӑ. Вӑлах 1819 ҫулхи юпан 16-мӗшӗнче Кинг-Джордж утрав ҫине аннӑ, ҫапла май Антарктика ҫӗрӗ ҫине ура ярса пуснӑ пӗрремӗш ҫын пулса тӑнӑ. 1820 ҫулхи кӑрлач-нарӑс уйӑхӗсенче утравсене пуринчен те малтан Эдвард Брансфилд тӗпчесе картографиленӗ. Тепрехинче утравсене 1821 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗнче Фаддей Беллинсгаузен ертсе пынӑ пӗрремӗш вырӑс антарктика экспедицийӗ вӑхӑтӗнче тӗпченӗ, вӑл вӑхӑтра утравсене вырӑсла ятсем парса тухнӑ.

Архипелаг ятне (малтанхи вӑхӑтра «New South Britain» ятпа усӑ курнӑ) Шетланд утравӗсен ячӗпе панӑ. 1908 ҫултанпа Фолкленд утравӗсен шутне кӗнӗ, 1962 ҫултанпа — Британин антарктика территорийӗн пайӗ пулса тӑнӑ.

1940 тата 1943 ҫулсенче Чилипе Аргентина та утравсенче хуҫаланасшӑн пулни пирки пӗлтернӗ. 1961 ҫултанпа Антарктика килӗшӗвӗпе ҫӗрсене пайланӑ чухне сиксе тухакан мӗнпур ыйтусене татса парассине вӑхӑтлӑха чарнӑ.

Халӑх йышӗ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Хьюрон пӑрлӑхӗ ҫинчи «Академи» лагерӗ
Ҫавӑн пекех Кӑнтӑрти Шетланд утравӗсенчи полярлӑ станцисен карттине пӑхӑр.

Архипелагра вуннӑ ытла антарктика станцийӗ вырнаҫнӑ, ҫав шута Кинг-Джордж утравра тӑракан Раҫҫейӗн «Беллинсгаузен» станцийӗ те кӗрет.

Ҫавӑн пекех пӑхӑр[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асӑрхаттарусем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ South Shetland Islands - Wolfram|Alpha. çăлкуçран архивланă 8 Раштав уйӑхӗн 2014. Тĕрĕсленĕ 1 Пуш уйӑхӗн 2013.

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Шетландские Южные острова, архипелаг в Южном полярном океане // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

Карттӑсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ку статьяна Википедин Вырӑс уйрӑмӗнчи Южные Шетландские острова статьяна чӑвашла куҫарса хатӗрленӗ.