Пуэр

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Пуэр

Пуэр ( акăл. Pu-erh tea ) - хуралла усравланă китай чейĕ. Пуэр усравланă самантра хăйĕн туттине ӳстерет. Пуэра Юньнань провинцинче калчаласа янă. Паянкуна пуэр тĕммине Китайăн кăнтăр провинцисенче те, Вьетнамра та, Лаосра та лартаççĕ. Производство ятарлӑ технологийӗпе уйрӑлса тӑрать: пуҫтарнӑ ҫулҫӑсем симӗс чей шайне ҫити сапаланса выртаҫҫӗ, микроб ферментацийӗн процедурине — хӑй тӗллӗн е искусствӑлла (хӑвӑртлатнӑ) процедурӑна йӗркелеҫҫӗ. Ферментаци Aspergillus acidus, пӑнтӑхнӑ кӑмпа айӗнче пулса иртет[1].[2]

Пуэрсен тӗп уйрӑмлӑхӗ-ферментаци стадийӗ, вӑл тӗрлӗ вӑхӑтра йышӑнса тӑма пултарать. Унта хутшӑнакан микроорганизмсем хими составне тата чей пахалӑхӗсене палӑрмаллах улӑштараҫҫӗ.

Автотранспорт киличчен чейне вӑрах транспортировка тумалли тата чей упрамалли процесра пулса иртрӗ, чей потребитель патне ҫул ҫинче пиҫсе ҫитме ӗлкӗрчӗ. XX ӗмӗрӗн иккӗмӗш ҫурринче тавар ыйтӑвне ӳстерес тата вӑхӑта кӗскетес тӗлӗшпе потребителе чей кирлӗ таран ӳстерме (ферментациленме) ӗлкӗреймен, ҪАВӐНПА XX ӗмӗрӗн ҫитмӗлмӗш ҫулӗсенче искусствӑлла хӑвӑртлатакан ферментировани технологийӗ туса хатӗрленӗ (чей листи купа пулса тӑрать, шыв юхать, кайран купа ӑшӗнчи температура ӳссех пырать, ферментаци процесне хӑвӑртлатать). Ҫапла майпа шэн пуэр (кит) паллӑ технологипе туса хатӗрленӗ икӗ тӗп сӑнар пулса тӑчӗ. Сӑмахран,пиньинь sh грек .g-нӳрлӗ, ӗҫлемен, "симӗс") тата шуу пуэр (кит. Ҫук, пиньинь she — пиҫсе ҫитнӗ, таптаннӑ, "хура").

Пуэр ферментацине пула хӑйсен ушкӑнне чайсем уйӑрса параҫҫӗ. Шуу пуэр хӑш-пӗр чухне хӑмӑр ҫулҫӑсем тата хура-хӗрлӗ настя тӗсӗ пирки хура чей подвочӗ тесе йӑнӑш шутлаҫҫӗ.

Унӑн тутлӑ енӗсем ҫине пуэр ҫулӗсем витӗм кӳни тавлашуллӑ ыйту шутланать. Пуэр вӑхӑт иртнӗҫемӗн тутлӑрах та лайӑхрах пулса пырать тесе ҫырнӑ заявленисене час-часах тӗл пулма пулать. Ҫакӑ унӑн производствин технологийӗнчен килет. Шен пуэрсем ферментаци степеньне харпӑр хӑй тӗрӗслесе тӑма май пуррисенчен уйрӑлса тӑраҫҫӗ,ҫавӑнпа чей тути те ҫавӑн пекех. Ҫак процес чылай вӑхӑт кирлӗ: 2-3 ҫултан чей упрама уҫӑ листӑн йӳҫҫипе йывӑрлӑхӗ сирӗлме пуҫлать. Паллӑ ҫынсем шутланӑ тӑрӑх, чей 10-20 ҫул иртсен (тӗрӗс упрамалли условипе) пулса тӑрать. Вӑрахчен упракан шура пуэрсем сахал улшӑнаҫҫӗ, мӗншӗн тесен вӗсен производствин технологийӗ малашнехи чарӑнупа хӑвӑрт ферментаци хатӗрлет. Вӑхӑт иртнӗҫемӗн шуй пуэрсенчен "йӗпе кучер шӑрши" текен ят тухса каять, ҫакӑ вӗсен характеристикине лайӑхлатать.

Унсӑр пуҫне шен пуэрсем 40 ҫул ытла ирӗклӗ суту-илӳре тӗл пулмаҫҫӗ тата коллекцилемелли объектсем пулса тӑраҫҫӗ, шура пуэрсем вара 1973 ҫултан пуҫласа кирлӗ технологи шухӑшласа кӑларнӑ хыҫҫӑн туса кӑларма пуҫларӗҫ.

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]