Кивĕ Халал

"Кивĕ Халал, вăлах Еврей Библийĕ (Танах), — иуда тĕнĕпе христос тĕнĕн пĕрлехи Таса Çырăвĕ.

Çак статьяра халала христос йăлиллĕ çырса кăтартнă. Еврей йăлиллĕ çырни "Танах" статьяра.

Кивĕ Халал кĕнекисем

Кивĕ Халал кĕнекисем

Вырăс ячĕ	Латтин ячĕ	Грек ячĕ	Вырăс.	Акăлч.	Тĕп ячĕ
Пиллĕк кĕнеке
Пуçламăшлăх кĕнеки	Genesis	Γένεσις	Быт.	Gen	בְּרֵאשִׁית
Тухса кайни кĕнеки	Exodus	Ἔξοδος	Исх.	Ex	שְׁמוֹת
Левит кĕнеки	Leviticus	Λευϊτικòν	Лев.	Lev	וַיִּקְרָא
Хисеп кĕнеки	Numeri	Ἀριθμοὶ	Чис.	Num	בְּמִדְבַּר
Иксаккунлăх	Deuteronomium	Δευτερονόμιον	Икс.	Deut	דְּבָרִים
Иисус Навин кĕнеки	Iosue	Ἰησοῦς	Нав.	Josh	יְהוֹשֻׁעַ
Израиль Тӳррисен кĕнеки	Iudicum	Κριταὶ	Суд.	Judg	שׁוֹפְטִים
Руфь кĕнеки	Ruth	Ροὺθ	Руф.	Ruth	רוּת
1-мĕш Патшалăхсен кĕнеки	I Samuelis	Βασιλειων Α'	1Цар	1Sam	שְׁמוּאֵל א׳
2-мĕш Патшалăхсен кĕнеки	II Samuelis	Βασιλειων Β'	2Цар	2Sam	שְׁמוּאֵל ב׳
3-мĕш Патшалăхсен кĕнеки	I Regum	Βασιλειων Γ'	3Цар	1Kings	מְלָכִים א׳
4-мĕш Патшалăхсен кĕнеки	II Regum	Βασιλειων Δ'	4Цар	2Kings	מְלָכִים ב׳
1-мĕш Паралипоменон	I Paralipomenon	Παραλειπομένων Α'	1Пар	1Chron	דִּבְרֵי הַיָּמִים א׳
2-мĕш Паралипоменон	II Paralipomenon	Παραλειπομένων Β'	2Пар	2Chron	דִּבְרֵי הַיָּמִים ב׳
Ездра кĕнеки	Esdrae	Ἒσδρας	Езд	Ezra	עֶזְרָא
Нееми кĕнеки	Nehemiae	Νεεμιας	Неем	Neh	נְחֶמְיָה
Есфирь кĕнеки	Esther	Ἐσθὴρ	Есф	Esther	אֶסְתֵּר
Иова кĕнеки	Iob	Ἰῶβ	Иов	Job	אִיּוֹב
Псалтăрь	Psalmorum	Ψαλμοὶ	Пс / Псал	Ps	תְּהִלִּים
Соломон притча кĕнеки	Proverbiorum	Παροιμιαι	Прит	Prov	מִשְׁלֵי
Екклесиаст кĕнеки	Ecclesiasticus	Ἐκκλησιαστὴς	Екк	Eccles	קֹהֶלֶת
Соломон юррисен юрри	Canticum Canticorum	ᾎσμα	Песн	Song	שִׁיר הַשִּׁירִים
Исай Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Isaiae	Ἠσαΐας	Ис / Исаи	Is	יְשַׁעְיָהוּ
Иереми Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Ieremiae	Ιερεμίας	Иер	Jer	יִרְמְיָהוּ
Иереми йĕни	Lamentationes	Θρῆνοι	Йĕни	Lam	אֵיכָה
Иезекииль Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Ezechielis	Ἰεζεκιὴλ	Иез	Ezek	יְחֶזְקֵאל
Даниил Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Danielis	Δανιὴλ	Дан	Dan	דָּנִיֵּאל
Оси Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Osee	Ὡσηὲ	Ос	Hos	הוֹשֵׁעַ
Иоиль Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Ioel	Ἰωὴλ	Иоил	Joel	יוֹאֵל
Амос Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Amos	Ἀμὼς	Амос	Amos	עָמוֹס
Авди Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Abdiae	Ἀβδιοὺ	Авд	Obad	עֹבַדְיָה
Иона Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Ionae	Ἰωνᾶς	Иона	Jon	יוֹנָה
Михей Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Michaeae	Μιχαίας	Мих	Mic	מִיכָה
Наум Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Nahum	Ναοὺμ	Наум	Nahum	נַחוּם
Аввакум Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Habacuc	Αμβακοὺμ	Авв	Hab	חֲבַקּוּק
Софони Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Sophoniae	Σοφονίας	Соф	Zeph	צְפַנְיָה
Аггей Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Aggaei	Ἁγγαῖος	Агг	Hag	חַגַּי
Захари Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Zachariae	Ζαχαρίας	Зах	Zech	זְכַרְיָה
Малахи Пӳлĕхçĕ кĕнеки	Malachiae	Μαλαχίας	Мал	Mal	מַלְאָכִי

Кивĕ Халал канонĕ

Халĕ Кивĕ Халалăн пĕр-пĕринчен йышĕпе те, пулса тухнипе те уйрăмлă виççĕ канон пур:

1. Иудей канонĕ (Танах), иудаизмра пирĕн эрăчченех никĕсленнĕскер;
2. Христиан канонĕ, иудей канонĕн александри версипе (Септуагинта) никĕсленекенскер, Православи тата Католици Чиркĕвĕсенче йышăннăскер;
3. Протестант канонĕ, XVI ĕмĕрте никĕсленнĕ, малтанхи иккĕшĕ хушшинчискер.

Кивĕ Халал канонĕ йĕркеленĕвĕн кун-çулĕнче иккĕ тапхăра уйăраççĕ: иудей хутлăхĕнче канон йĕркеленни тата çак канона христиан Чиркĕвĕ йышăнни.

Иудей канонĕ

Жанр енĕпе тата кĕнекисене хайланă вăхăчĕпе Иудей канонĕ виççĕ пайран тытăнса тăрать.

1. Саккун е Моисейĕн Тора Пиллĕк кенекеллĕхĕ
2. Пӳлĕхçĕсем е пӳлĕхçи кĕнекисемсĕр пуçне истори хроникиллĕ Невиим.

   Невиим хăйĕ виççĕне пайланать.

   • Авалхи пӳлĕхçĕсем: Навин Иисусĕн, Судейĕн, тата Самуилăн 1 тата 2 кĕнеки (1 тата 2 Патшалăхсен) тата 1 тата 2 Патшасен (3 тата 4 Патшалăхсен)
   • Кайранхи пӳлĕхçĕсем, унта «мăн пӳлĕхçĕсен» (Исай, Иереми тата Иезекииль) виççĕ кĕнеки тата «кĕçĕн пӳлĕхçĕсен» 12 кĕнеки кĕрет. «Кĕçĕн пӳлĕхçĕсен» алçыравĕсем пĕр çыхăра пулса пĕр кĕнеке шутланнă.
3. Хайлавсем е Израиль ăсчахĕсен хайлавĕсене тата кĕлĕ сăввисене кĕртнĕ Ктувим.

   Ктувим шутĕнче çулталăк çаврипе татăçуллă синагогăра вуланисене пуçтарнă Юрăсен юррин, Руфь, Иереми йĕрĕвĕн, Екклесиаст тата Есфирь кĕнекисем кĕртнĕ «çырнă пиллĕк çыхă» пухăмĕ уйрăммăн тăрать.

Хайлавăн виççĕ пайĕн (Тора, Невиим, Ктувим) ячĕсен пĕрремĕш сас паллисенчен иудей канонĕн йышĕнче ТаНаХ сăмах пулса вуланать. Иудей йăлипе кĕнекесене тăтăшах вĕсен пĕрремĕш сас паллипе ят параççĕ.

Танаха виççĕ пая уйăрнине пирĕн эрă чикки тапхăрĕнче пурăннă чылай авалхи автор палăртнă. «Саккун, пӳлĕхçĕсен тата ытти кĕнекесем» (Сир.[[:s:ru:Шаблон:Пайпăл/S-Abbr#1:2|1:2]]) пирки асăннине пирĕн эрăччен 190 ç. çырнă Сирах ывăлĕ Иисусĕн ăсчахлăх кĕнекинче Евангели çыравçи Лука хăйĕн Евангелири юлашки пайĕнче Иисусăн сăмахĕсене кăтартать: «Манăн пирки Моисей Саккунĕнче тата Пӳлĕхçĕсем тата Псалăмсенче çырни пурĕ те пулса тухмалла» (Лк.[[:s:ru:Шаблон:Пайпăл/S-Abbr#24:44|24:44]]). Çапах та чылайрахăш чухне евангели çыравçисем «саккун тата пӳлĕхçĕсем» сăмахсемпе палăртнă. Танахăн виççĕ пайĕ пирки Александри Филонĕ (п.эрч. 20 тл. — п.эрч. 50 тл.) тата Иосиф Флавий (п.эрч. 37 — ?) пĕлтерет.

«Кивĕ Халала» тишкерсе йышăнманни

1. Катарсем
2. Молокансем
3. Толстойсем

Çавăн пекех пăхăр

• Тора
• Пиллĕк кĕнеке
• Танах — Еврей Библийĕ.
• Çĕнĕ Халал
• Кивĕ халал чиркĕвĕ

Каçăсем

Тексчĕсемпе куçарăвĕсем

• Подстрочный перевод книг Септуагинты и UBS версии Нового Завета на русский
• "Кивĕпе Çĕнĕ Халал" тексчĕсенче "Богослов" шыравĕ