Вăрмана кĕнĕ чух савăнса кĕр (юрă)

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Вăрмана кĕнĕ чух савăнса кĕр
Шăрантаракан "Çавал" ансамбль тата ыттисем
Жанр лирикăлла юрă
Автор фольклорла хайлав (авторĕ паллă мар)

Вăрмана кĕнĕ чух савăнса кĕрXX ĕмĕр вĕçĕнче, XXI ĕмĕрте чăвашсем хушшинче анлă сарăлнă юрăсенчен пĕри. Кам ăсталани, текст тата кĕвĕ вăхăт иртнĕ майăн еплерех аталанса пыни паллă. мар. Эппин, ку хайлава фольклор палăрăмĕ темелле.

Юррăн тексчĕ пирки[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Тетелте "Вăрмана кĕнĕ чух савăнса кĕр" юррăн тексчĕсем пур[1][2]. Фольклор пулнăран çав текстсенчен нихăшне те канонланă япала темелле мар. Ытти вариантсене илес пулсан, уйрăмах юррăн пуçламăшĕ кăсăклă. Ытларах чухне — "Вăрмана кĕнĕ чух шăхăрса кĕр" теççĕ. Анчах та "Вăрмана кĕнĕ чух юрласа кĕр" тени те пур[3]. Петĕр Яккусен сăвăçăн пĕр хайлавĕнче вара, Атнер Хусанкая халалланăскерте, "Вăрмана кĕнĕ чух савăнса кĕр" тенĕ.

Сарлака-и кунçулăмăр сакĕ?
Ан шарла, курăнать, ав, ĕшне.
Вăрмана кĕнĕ чух — савăнса кĕр,
Илсе кĕр пурăну савăшне.[4]

Ахăртнех, çакна чи ăнăçлă вариант темелле пуль. Вара эпир статьяра пахса тухакан юррăн пуçламăшĕ ак çапла курăнать:

Вăрмана кĕнĕ чух савăнса кĕр,
Сарă кайăк тăтăр шăхăрса...

Калас пулать, "сарă кайăк тăтăр тĕлĕнсе..." текен вариант та пур[5].

Юррăн кунçулĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Юррăн кунçулĕ уçăмлах мар. 1960-мĕш çулсен вĕçĕнче çуралнă пуль теме пулать. Хăшпĕр хыпарсем тăрăх, авторĕ Елчĕк районĕнчи Патреккелти халăх хорĕн ертÿçи Геннадий Борисов текенсем те пур. Тен, тĕрлĕ çăлкуçсене шута илсен, кÿнтеленсемпе калаçсан, чăнлăх патне çывхарма май килĕ.

Тутарла вариантсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Çак хайлавăн кĕввипе юрлакан юрăсем тутарсем хушшинче те пур. Сăмахран, Сергач мишерĕсен хушшинче. Ăçтан лекнĕ вăл вĕсен хушшине — каллех паллă мар. Тутарсем чăвашсенчен йышăннă-ши, е тепĕр майлă пулнă — ку ыйтусене никамах та тĕпчемен.

Хайлав — юрăçсен репертуарĕнче[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ку юрра чылай юрăç тата ушкăн хăйсен репертуарне кĕртнĕ. Вăл шутра: "Çавал" ушкăн[6], Алексей Шадриков, Алексей Московский, Николай Ключников[7], Иван Шинжаев, Константин Евруков.

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]