Тĕкĕлтура

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Тĕкĕлтура
Тĕкĕлтура
Ăслăх классификацийĕ
Патшалăх:
Тĕс: Членистоногие
Класс: Хурт-кăпшанкăсем
Отряд: Çурхах çунатлисем
Кĕçĕн отряд: Йĕп вăрри хырăмлисем
Йыш ушкăнĕ: Пыл-хурт йышшисем
Йыш: Apidae
Ăрат: Тĕкĕлтурасем
Латинла çырни
Bombus Latreille, 1802
Тĕссем

Ошибка: в первой строке должно быть задано изображение

Викитĕссенчи
систематика

Ошибка: в первой строке должно быть задано изображение

Ӳкерчĕксем

Шаблон:Taxobox ITIS Тĕкĕлтура Биотехнологи информацин
наци центрĕн
(NCBI) сайтĕнче.

Тĕкĕлтурасем, çĕр пыл хурчĕсем (лат. Bombus) — чăн пыл хурчĕсем (Apidae) çемьине кĕрекен çурхах çунатлă хур-кăпшанкăсен ăрачĕ, пыл хурчĕсемпе нумай енчен çывăх шутланать. 300 яхăн тĕкĕлтура тĕсĕ Çурçĕр Евразире, Çурçĕр Америкăра, çурçĕр Африкăра, çаплах урăх регионсен тула çĕрĕсенче тĕл пулать.

Тытăмĕпе физиологи[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Тĕкĕлтуран кĕлетки, пыл хурчĕпе танлаштарсан, кӳпшек те лапсăркка. Пыл хурчĕсен пекех, тĕкĕлтура аçин сăнă çук.

Тĕкĕлтура сивĕ чухне те пурăнать: кăкăр мышцисене хăвăрт хускатса, хăйĕн кĕлеткине кирлĕ 30 °C çити ăшăтма пултарать. Çакна пула вăл ирех, сивĕ сывлăш чухнех, пĕрремĕш нектара пуçтарма ытти хуртсенчен маларах вĕçсе тухать.

Аталану[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Личинкӑсен тӑватӑ стадийӗ. Личинкӑсем 10-14 кунран пуҫласа 14 кун аталанаҫҫӗ, унтан вара пурҫӑн кокон яваҫҫӗ, унта окукленеҫҫӗ. Пукане 14 кун аталанать. Ҫавна пула инфраимагональ стадийӗсене аталантарни 4-5 эрне пырать, тавралӑх температурине тата апат ҫителӗклӗ пулнине кура.

Хӑйсене мӗнле тытни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Шмел-обществӑлла хурт-кӑпшанкӑ. Вӗсен йӑвинчи тӗп ӗҫсене пурнӑҫлакан, ӗрчетекен пысӑк тата пӗчӗк усӑсӑр рабочисем ҫине самоксем пайланаҫҫӗ. Шмел йӑвисенче ялан тенӗ пекех 100-200 уйрӑм пулать.[1]

Шмел-куккук (30-е яхӑн) паразитла пурнӑҫпа уйрӑлса тӑраҫҫӗ тата унччен Уйрӑм ӑрӑва Psithyrus уйӑрнӑ (халӗ Bombus йӑхӗнчи ӑру.

Фотопухăм[тӳрлет | кодне тӳрлет]


Bombus hortorum

Bombus terrestris

Bombus lapidarius

Bombus hypnorum

Bombus pascuorum

Bombus pratorum

Тĕрлĕ йышĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Çут çанталăкра 40 кĕçĕн ăратри 300 яхăн тĕс тĕкĕлтура пурăнать.

Тĕлĕнтермĕшсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

«Аэродинамика енчен пăхсан тĕкĕлтура вĕçме пултараймасть. Анчах та тĕкĕлтура çакна пĕлмест, çавăнпа та вĕçет» текен шухăш пур.

Ку, паллах, халап ĕнтĕ. Самолёта çĕклекен хăвата шутламалли аэродинамика танлаштарăвĕсемпе килĕшӳллĕ, текĕлтура вĕçме пултараймасть. Хурт-кăпшанкă вĕçевĕн механики çав тери кăткăс, çавăнпа та çунатăн пиçĕлĕхне тата унăн çинчи чикĕ сийĕ тăнăç маррине шута илмелле.

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăрхатарусем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Тӗкӗл ҫыртма пултарать-и?