Кĕнеке

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Disambig gray.svg Çак терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, Кĕнеке (пĕлтерĕшсем) пăхăр.
Давид Тенирс. Натюрморт

Кĕнеке, — этемлĕх культурин çитĕнĕвĕсен чи пахаллă пайсенче пĕри, нумай ĕмĕр хушшинче çынсен информацине пухса сыхласа хăварма пулăшакан япала. Çырăва кĕнекесенче нумай чухне йĕркелесе çыраççĕ. Татăшах кĕнекене ӳкерчĕксемпе капăрлатаççĕ.

Кĕнеке — темиçе пĕлтерĕшлĕ термин:

  1. уйрăм брошюрăпа пичетрен кăларма хатĕрленĕ литература е ăслăлăх ĕçĕ[1];
  2. полиграфире — пичет продукци тĕсĕсенчен пĕри: брошюрăланă хут çулçисемпе (страницăсемпе) е тетрадьсем çине типограф е алçырав меслечĕпе текстлă тата графиллĕ (капăрлатуллă) информацие кĕртнĕ, 48 страницăран ытла калăпăшлă, хытă хуплашкаллă, тапхăрпа тухакан мар кăларăм[2];
  3. çырса пымалли («çыру кĕнеки», «ампар кĕнеки») пĕрлехи хуплашкари хут çулçисене пĕрлештернĕ, çаплах литература темиçе пысăк ĕçĕсен пĕри[3].

kъniga праславян сăмахĕ авалхи пăлхар (чăваш) чĕлхинчен пулса тухать, темелле; авалхи пăлхар-чăваш-kenege, кун кĕнеки, йĕкене кунсерен çырни; дунай-болгар *küiniv; уйгур kuin, kuinbitig) Китай чĕлхи kΏüen — свиток (Фасмер пăхăр).

Кĕнеке тытăмĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Кĕнеке тĕсне илсен (энциклопеди, сăмахсар, вĕрнӳ кĕнеки, монографи т. ыт.), унăн тытăмĕ улшăнма пултарать, çапах та яланхилле[4] унта çак пайсем пур:

  1. Суперхуплашка
  2. Хуплашка (çемçĕ е хытă, унта кĕнеке ятне, авторне кăтартаççĕ, хăш чухне, капăрлатусене кĕртеççĕ)
  3. Форзац
  4. Корешок
  5. Титул пичĕ (кĕнеке çĕлĕкĕ, авторĕ тата пиктограмма)
  6. Аннотаци (кĕске ăнлантару) тата рецензи (пулмасан та юрать)
  7. Умсăмах
  8. Хăй кĕнекен тексчĕ — кĕнеке блокĕ
  9. Нахзац
Геркулес Сегерс. Кĕнекесем. 1615 тата 1630 çç. хушшинче.

Кун-çулĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Аваллăх[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Аваллăхра кĕнекесем вырăнне свитоксем, пергаментсем, е ытти манăçа тухнă çыру япалисене усă курнă. Вăтам ĕмĕрсен пуçламăшĕнче Европăра алçырăвлă кĕнекесем сарăлнă. Кĕнеке кăларасси Европăра кĕнеке пичетлессине (1440-мĕш) шутласа кăларнăранпа вăйлă аталантарса кайнă. Пĕрремĕш пичĕтленсе тухнă кĕнекесене инкунабулсем тенĕ.

Свитоксем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Авалхи алçыравсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Вăта ĕмĕрсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Кивĕ кĕнекесем

Алçыравĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Хальхи самана[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Кĕнеке палăкĕ. Берлин

Управ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Кĕнекесен пухăмĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Тĕп статья: Вулавăш


Кĕнекесен классификацийĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Тĕнчере кĕнекесен классификацисен темиçе системи пур: ББК, УДК, ISBN.

Электронлă кĕнеке[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Аудиокĕнеке[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Тĕп статья: Аудиокĕнеке


Кăсăклă фактсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Тĕнчере чи пысăк кĕнеке — Гигас кодексĕ (Codex Gigas), XIII ĕмĕрĕн пуçламăшĕнчи çав тери пысăк алçыравлă пухăм (640 (624) страница, хуплашка калăпăшĕ — 92 см çӳллĕш, 50 см анлăшĕ; хулăмĕш — 22 см, йывăрăш — 75 кг).

Тенчере чи пĕчĕк кĕнеке[5] — "Хамелеон" А.П.Чехова размером 0,9 х 0,9 мм. Унта кашни 30 страницăра 11 йĕрке, 3 сăрăллă капăрлату. Кĕнекене А.И.Коненко 1996 ç. Омск хулинче пичетлесе пуçтарнă.

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Паллă кĕнекесем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Лопатин В. В., Лопатина Л. Е. Русский толковый словарь : около 35 000 слов. — 4-мĕш кăл. — М.: Русский язык, 1997. — 832 с. — (Библиотека словарей русского языка). — 15 000 экз. — ISBN 5-200-02420-X
  2. ^ Книга // Стефанов С. И. Реклама и полиграфия: опыт словаря-справочника. — М.: Гелла-принт, 2004. — 320 с.
  3. ^ Книга // Толковый словарь русского языка: В 4 т. / Под ред. Д. Н. Ушакова. — М.: Гос. ин-т «Сов. энцикл.»; ОГИЗ; Гос. изд-во иностр. и нац. слов., 1935—1940.
  4. ^ Глоссарий полиграфических терминов | Вся полиграфия — Print Base|
  5. ^ Книга рекордов Гиннесса

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Шаблон:Link FA

Шаблон:Link FA Шаблон:Link GA