Хура хăвăл

Çак терминăн урăх пĕлтерĕшсем пур, Хура хăвăл (пĕлтерĕшсем) пăхăр.

«Хаббл» телескоп витĕр сăнанă ӳкерчĕк: Хастар галактика M87. Галактика тĕшшинче хура хăвăл пулма пултарать. Сăн çинче 5 пин çутă çулталакĕ тăршшĕ релятиви юхăвĕ

Шаблон:ОТО Хура хăвăл — çав тери хăватлă гравитаци туртăмĕллĕ уçлăх-вăхăтăн облаçĕ, унăн таврашĕнчен çутă хăвăртлăхĕпе куçакан (çав шутра çутăн хăйĕн кванчĕсем те) объктсем те уйрăлса каяймаççĕ.

Çак облаçĕн чиккисене пулăмсен горизончĕ, унăн пахалăх виçине гравитаци радиусĕ теççĕ. Вăл сфера симметриллĕ хура хăвăлăн ахаль чухне Шварцшильд радиусĕпе танлашать:

$r_s = {2\,GM \over c^2}$ ,

где c — çутă хăвăртлăхĕ, M — кĕлетке йывăрăшĕ, G — гравитаци константи.

Тупмалли

1 Хура хăвăлсем пирки пĕлӳн кун-çулĕ
- 1.1 Мичелăн «хура хăвăлĕ»
- 1.2 Мичелл хыççăн, Шварцшильд патнелле
2 Хура хăвăлсем валли Эйнштейн танлаштарăвесен тупсăмĕсем
3 Термодинамика тата хура хăвăлсем пăсланса пĕтни
4 Хура хăвăла ӳкни
5 Хĕлĕхсен теорин моделĕпе
6 Хура хăвăлсем Çут Тĕнчере
7 Çавăн пекех пăхăр
8 Асăрхавсем
9 Вуламалли
10 Каçăсем

Хура хăвăлсем пирки пĕлӳн кун-çулĕ [тӳрлет]

Пĕлӳ кун-çулĕнче виççĕ тапхăра палăртаççĕ:

Мичелăн «хура хăвăлĕ» [тӳрлет]

Шаблон:Касă

Мичелл хыççăн, Шварцшильд патнелле [тӳрлет]

Хура хăвăлсем валли Эйнштейн танлаштарăвесен тупсăмĕсем [тӳрлет]

Шварцшильд шутлани [тӳрлет]

Тĕп статья: Шварцшильд метрики

Сăнарçă ĕçĕ: хура хăвăл тавра çаврăнакан вĕрӳ плазмăн аккреци дискĕ.

Райсснер — Нордстрём шутлани [тӳрлет]

Керр шутлани [тӳрлет]

Керр — Ньюмен шутлани [тӳрлет]

Тĕп статья: Керр — Ньюмен шутлани

Термодинамика тата хура хăвăлсем пăсланса пĕтни [тӳрлет]

Хура хăвăла ӳкни [тӳрлет]

Хĕлĕхсен теорин моделĕпе [тӳрлет]

Хура хăвăлсем Çут Тĕнчере [тӳрлет]

Çавăн пекех пăхăр [тӳрлет]

Асăрхавсем [тӳрлет]

Вуламалли [тӳрлет]

А. М. Черепащук. Чёрные дыры во Вселенной. — Век 2, 2005. — (Наука сегодня). — 2500 экз. — ISBN 5-85099-149-2
И. Д. Новиков, В. П. Фролов. Чёрные дыры во Вселенной // Успехи физических наук. — 2001. — Т. 131. — № 3. — С. 307—324.

Каçăсем [тӳрлет]

п • с • т Çăлтăрсем
Эволюци	Ĕлкĕленӳ • Звёзды до главной последовательности • Тĕп умлă-хыçлăх • Горизонт турачĕ • Гигантсен асимптотика турачĕ • Тăнăçсăрлăх ярăмĕ • Хĕрлĕ сгущение • Планета тĕтрелĕхĕ • Протопланета тĕтрелĕхĕ • Йăмăх кăвак переменные • Вольф — Райе çăлтăрĕ • Псевдосверхновая • Сверхновая звезда • Гиперçĕнĕ çăлтăр • Герцшпрунг-Рассел диаграмми • Звёздное население
Протоçăлтăрсем	Молекула пĕлĕчĕ • Глобула Бока • Çамрăк çăлтăр объекчĕсем • Хербиг — Аро объекчĕ • Хаяси трекĕ • Предел Хаяси • Хеньи трекĕ • Орионовы переменные (T Телец тĕслĕ çăлтăрсем • фуорсем) • Звёзды Хербига (Ae/Be)
Çăлтăрсен тĕсĕсем	Субкарлик • Карликсем (Хĕрлĕ • Сарă • Хĕрлĕ сарă • Кăвак) • Субгигант • Гигантсем (Хĕрлĕ гигант • Кăвак гигант • Йăмăх гигант) • Сверхгиганты (Хĕрлĕ сверхгигант • Сарă сверхгигант • Кăвак сверхгигант) • Гипергиганты (Сарă гипергигант) • Сивĕннĕ кăвак çăлтăрсем • Оболочечная звезда • Углерод çăлтăрĕ (Метин çăлтăрĕ) • Бари çăлтăрĕ • S тĕслĕ çăлтăр • Пекуляр çăлтарĕ • Технеци çăлтăрĕ • Ртуть-марганец çăлтăрĕ • Улшăнуллă çăлтăр
Çăлтăр каяшĕсем	Шурă карлик • Хура карлик • Нейтрон çăлтарĕ (Пульсар: (Радиопульсар • Рентген пульсарĕ) • Магнетар: (Аномальле рентген пульсарĕ • Источник мягких повторяющихся гамма-всплесков) • Великолепная семёрка • Çаврăнан радиотранзиент) • Çăлтăр массин хура хăвăлĕ • Тачă çăлтăр (Экзотика çăлтăрĕ • Кварк çăлтăрĕ • Преон çăлтăрĕ • Q-çăлтăр) • Тимĕр çăлтăр
«Пиçмен çăлтăрсем»	Хăмăр карлик • Хăмăрçум карлик • Планета
Çăлтăрсен тытăмĕ	Çăлтăр тĕшши • Конвекци зони • Пайăрка зони • Фотосфера • Хромосфера • Çăлтăр кăшăлĕ • Çăлтăр çилли • Çăлтăр çиллин хăмпи • Металлăх • Звёздное магнитное поле • Астросейсмологи • Хĕвел евĕр осцилляцисем • Предел Эддингтона
Çăлтăр нуклеосинтезĕ	s-процесс • r-процесс • p-процесс • rp-процесс • Альфа-процесс • Тройная гелиевая реакция • Протон-протон циклĕ • Углерод-азот циклĕ • Гелиевая вспышка • Горение углерода • Углерод детонацийĕ • Горение кислорода • Горение неона • Горение кремния
Çăлтăрсен пахалăхĕ	Спектр класĕ • Эффективлă температура • Çăлтăр кинематики (Харпăр куçăмĕ • Кĕтеслĕ хăвăртлăх) • Микротурбулентлăх • Хĕвел масси • Планетăсен системи • Çăлтăрсен çаврăнăвĕ • Çăлтăрсен системи (Иккĕллĕ çăлтăр • Кратная звезда) • Çăлтăр динамики • UBV-фотометри • Обозначения звёзд • Звёздная величина (Абсолютная звёздная величина)
Çăлтăрсен ят-йышĕ	Çăлтăр ячĕсен ят-йышĕ • Пысăк çăлтăрсен ят-йышĕ • Пысăк мар çăлтăрсен ят-йышĕ • Пысăк çăлтăрсен ят-йышĕ • Чи йăмăх çăлтăрсен ят-йышĕ • Чи хăват çăлтăрсен ят-йышĕ • Çывăхри çăлтăрсен ят-йышĕ • Хăмăр карликсен ят-йышĕ • Çăлтăр астрономин хронологийĕ
Категори:Çăлтăрсем

Хура хăвăл

Тупмалли

Хура хăвăлсем пирки пĕлӳн кун-çулĕ [тӳрлет]

Мичелăн «хура хăвăлĕ» [тӳрлет]

Мичелл хыççăн, Шварцшильд патнелле [тӳрлет]

Хура хăвăлсем валли Эйнштейн танлаштарăвесен тупсăмĕсем [тӳрлет]

Шварцшильд шутлани [тӳрлет]

Райсснер — Нордстрём шутлани [тӳрлет]

Керр шутлани [тӳрлет]

Керр — Ньюмен шутлани [тӳрлет]

Термодинамика тата хура хăвăлсем пăсланса пĕтни [тӳрлет]

Хура хăвăла ӳкни [тӳрлет]

Хĕлĕхсен теорин моделĕпе [тӳрлет]

Хура хăвăлсем Çут Тĕнчере [тӳрлет]

Çавăн пекех пăхăр [тӳрлет]

Асăрхавсем [тӳрлет]

Вуламалли [тӳрлет]

Каçăсем [тӳрлет]

Навигация

Ман хатĕрсем

Пространства имён

Варианты

Пурĕ пăхнă

Действия

Шырав

Меню

Хутшăнасси

Ĕç хатĕрĕсем

Урăх чĕлхесем

	Хура хăвăл Викиампарта^?
	Хура хăвăл Викихыпарта^?