Акăлчансем

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Акăлчансем
21 English people.png
1мĕш рет: Альфред Великий, Оливер Кромвель, Уильям Шекспир, Майкл Пэйлин, Джорджиана Кавендиш, Уолтер Рэли, Стинг,
2мĕш рет: Елизавета I, Бобби Мур, Маргарет Тэтчер, Дэвид Бекхэм, Гарольд II Годвинсон, Кейт Уинслет, Чарльз Диккенс,
3мĕш рет: Адриан IV, Дэниел Крэйг, Исаак Ньютон, Джордж Харрисон, Джейн Остин, Деймон Албарн, Джордж Стефенсон
Тăван ячĕ Englishmen
Хальхи вырнаçăвĕ тата йышĕ

Пурĕпе: 90 млн

АнглиFlag of England.svg Англи 45,265,093 [1]

Flag of the United States.svg АПШ 27,516,394

Flag of Canada.svg Канада 6,570,015

АвстралиFlag of Australia.svg Австрали 6,358,880


Çĕнĕ ЗеландиFlag of New Zealand.svg Çĕнĕ Зеланди 44,202 - 281,895
Чĕлхе акăлчан чĕлхи
Тĕн англиканлăх, католици
Расă тĕсĕ европеоидсем
Пулса кайни анкăлсем, саксем, ютсем, бриттсем

Акăлчансем (акăл. Englishmen, English people) — Аслă Британин тĕп халăхĕ. Вăтам ĕмĕрсенче Аслă Британи утравĕнче анкăл, сакс, фриз тата ют герман тата утраври кельт йăхĕсенчен йĕркеленнĕ халăх.

Акăлчан этносĕнчен пулса тухнă çын, АПШ, Канада, Австрали тата КАР гражданĕсене шута илсен, паянкуна пĕтĕмĕшле тĕнчере 110 мильона яхăн пулать.

Аслă Британири акăлчансен шучĕ 44,7 млн çын. Ыттисем çаплах Канада, АПШ, Австрали, Çĕнĕ Зеланди, КАР, Ĕнчĕ т. ыт. патшалăхсенче пурăнаççĕ. Вĕсем акăлчан чĕлхин британ варианчепе калаçаççĕ; диалекчĕсем: тухăç, çурçĕр, кăнтăр, анăç, кент. Çырулăхĕ латиница никĕсĕпе. Аваллăхра рунă çырăвĕпе усă курнă. Тĕне тытакансем — ытлрахăшĕ протестант-англикансем, çаплах католиксем те.

Кулленхи пурнăç[тӳрлет | кодне тӳрлет]

90 % акăлчан хулара пурăнать. Нуклеарлă çемьесем; ачасăр мăшăрсем чылай. Халăх çиччĕ çав тери пысăк конурбацинче пурăнать, чи пысăкки — Мăн Лондон (7 млн яхăн çын). Хула варринче лапам тата собор (тăтăшах готика тĕслĕ).

Тухăç енче ялсем, анăç енче хуторсем е фермăсем. Çӳллĕ çуртсем, икĕ енлĕ чăнкă тăрăсем, черепицăпа е шиферпа витнĕ. Каркаслă çуртсене чулран, вĕт чултан, акшар плитинчен тунă, çĕнĕреххисене — кирпĕчрен.

Çӳллĕ мар çуртсем, иккĕ этажра вырнаçнă хваттерсем.

Акăлчан архитектурине XVII—XVIII ĕмĕрсенче голландсем чылай сĕм янă. Кунчен, хытă кăмăллă акăлчансем чылай хушă готика тĕсне тытса пынă.

Тумтирĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Акăлчансен тум-тирĕн йăли XIX ĕмĕрте пулса çирĕпленнĕ. Ахаль те çирĕп тĕслĕ йĕрсем, çемçе те тăнăç тонсем. Халĕ спорт тум-тирне тăхăнма юратаççĕ. Вăтам ĕмĕрти тум-тирĕн элеменчĕсене тӳресен, гвардейсен, студентсен, парламентарисен тумĕнче курма пулать.

Апат-çимĕç[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ытларах аш (ростбиф, бифштекс, бекон), пулă çиеççĕ. Çаплах пудинга (вĕсене тĕрлĕ çимĕçрен хатĕрлеççĕ) тата сĕлĕ пăттине кăмăллаççĕ. Франци кухнине танлаштарсан акăлчансен чи тутлă марри шутланать.

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]