Нар Урини

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Нар Урини
Çуралнă чухнехи ят: Петрова Ираида Алексеевна
Суя ятсем: Нар Урини
Çуралнă вăхăт: Пуш, 13, 1913
Çуралнă вырăн: Йăлпăлак ялĕ, Ĕпхӳ кĕперни, (халĕ Пушкăрт Республикин Пишпӳлек районĕ, Пушкăртстан) Раççей империйĕ
Вилнĕ вăхăт: Юпа, 4, 1983
Вилнĕ вырăн: Мускав, РСФСР
Пăхăнулăх: Раççей империйĕ, Flag of the Soviet Union.svg
Ĕçлев тĕсĕ: Прозăç, драматург, сăвăç
Тĕлĕ: трагеди, эпос
Жанр: повеç, калав, сăвă
Ĕçсен чĕлхи: чăваш, вырăс

Нар Урини (паспортпа Петрова Ираида Алексеевна, 1913 çулхи пуш уйăхĕн 16-мĕшĕ, Пушкăрт Республикин Пишпӳлек районĕнчи Йăлпăлак ялĕ - 1983 çулхи юпа уйăхĕн 4-мĕшĕ, Мускав) — чăваш çыравçи, драматургĕ, сăвăçĕ[1].

1980 çултанпа СССР ÇП пайташĕ.

Пурнăçĕпе ĕçĕ-хĕлĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Хусанти чăваш педагогика техникумĕнче, Тĕп театр ӳнер текхникумĕнче пĕлӳ пухнă. Хор ушкăнĕсен ертӳçи ĕçне алла илнĕ.

Вăрçă вăхăтĕнче Ленинградри хоспитăльсенче ĕçленĕ.

1983 çулхи юпа уйăхĕн 4-мĕшĕнче Мускавра вилнĕ, Шупашкарта пытарнă.

Пултарулăх ĕçĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Пичетленме XX ĕмĕрĕн 50-мĕш çулсен пуçламăшĕнче тытăннă. Калавсене, автобиографи повеçне («Тятюк») тата «Пурнăç çиппи» сăвăсен пуххине хайланă. Унăн сăввисем çаплах Чăваш кĕнеке издательстви кăларакан «Çеçпĕл çеçкисем» ушкăнла ĕçĕсенче кун сути курнă. Чăваш патшалăх К. Иванов ячĕллĕ академи драма театрĕ драматургăн «Телейпе Илем» пьесине темиçе çул кăтартнă.

«Кун-çул юппинче» сăвăсен, «Телейпе Илем» пьесăн тата «Савпипе Кришна» юмахăн никĕсне автор Атăл Пăлхарĕ тапхăрĕнче пулнисене халапласа çырнă.

Çаплах Ираида Алексеевна чăваш литературипе театр ӳнерне Мускавра кăтартас ĕçе хастар туса пынă.

Кĕнекесем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • «Тядюк» (1969);
  • «Çул юппинче» (1973);
  • «Савпипе Кришна» (1975);
  • «Пурнăç çиппи» (1979);
  • «Телей и Илем» (вырăсла, Телейпе Илем, 1982);

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. Бахмисова, Л. Н. Хĕрарăм–сăвăçсен утăмĕсем / Л. Н. Бахмисова // Ялав. – 2006. – № 5-6. – С. 132-135.
  2. Вериялов, М. «Тăван халăхăма юррăмпа савăнтарăп теттĕм» : Ираида Петрова-Нарс çыравçă пурнăçĕнчи эпир пĕлмен самантсем / М. Вериялов // Тантăш. – 2003. – 11 çĕртме (№ 24). – С. 7.
  3. Михайлов, Н. Ираида Петровăна чикан хĕрарăмĕ пуль тенĕччĕ / Н. Михайлов // Чăваш хĕрарăмĕ. – 2008. – 27-30 раштав (№ 51). – С. 10.
  4. Петров, В. «Пĕчĕк юрă кăна пулса юласчĕ халăх асĕнче...» / В. Петров // Урал сасси. – 1996. – 21 пуш.
  5. Юмарт, Г. Паттăр та çепĕç чун / Г. Юмарт ; В. Исаев сăн ӳкерчӗкӗ // Пике. – 1997. – № 1–2. – С. 6–7.
  6. Юмарт, Г. Пĕчĕк юрă кăна мар / Г. Юмарт // Ялав. – 1983. – № 3. – С. 30.
  7. Юхма, М. Инҫе ҫулта аташас мар тесессӗн / М. Юхма // Хыпар. – 2013. – 20 пуш. – С. 4.
  8. Ялкир, П. Телей шыраса / П. Ялкир // Хыпар. – 1998. – 18 пуш.
  9. Афанасьев, П. Петрова (Нарс) Ираида Алексеевна // Афанасьев, П. Писатели Чувашии / П. Афанасьев. – Чебоксары, 2006. – С. 320–321.
  10. Афанасьева, Е. Р. Петрова (Нарс) Ираида Алексеевна / Е. Р. Афанасьева // Чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2009. – Т. 3 : М-Се. – С. 416.
  11. Eливанова, Г. Пьеса переписывалась, переделывалась / Г. Eливанова // Совет. Чувашия. – 2005. – 9 сент.
  12. Кондратьев, А. Поэтесса Ираида Петрова – наша землячка / А. Кондратьева // Сердцу близкие имена. – Уфа, 1996. – С. 203–208.
  13. Трофимов, Г. Ф. Петрова Ираида Алексеевна (Нарс Урини) / Г. Ф. Трофимов // Краткая чувашская энциклопедия. – Чебоксары, 2001. – С. 323.
  14. Ялгир, П. Петрова (Нар Урини) Ираида Алексеевна) // Ялгир, П. Литературный мир Чувашии / П. Ялгир. – Чебоксары, 2005. – С. 85.

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

ЛИТЕРАТУРНО-ТЕАТРАЛЬНЫЙ ВЕЧЕР, К 100-ЛЕТИЮ СО ДНЯ РОЖДЕНИЯ ИРАИДЫ ПЕТРОВОЙ]