Эрьзя, Степан

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Степан Дмитриевич Эрьзя
Портрет
Çуралнă чухнехи ят: Нефёдов Степан Дмитриевич
Ĕçлев тĕсĕ: скульптор
Çуралнă вăхăт: 1876, юпа, 21
Çуралнă вырăн: Баево,
Улатăр уесĕ,
Чĕмпĕр кĕперни,
Раççей империйĕ
Гражданлăх: Раççей империйĕFlag of Russia.svg Раççей империйĕ
Flag of the Soviet Union.svg СССР
Вилнĕ вăхăт: 1959, чӳк, 24
Вилнĕ вырăн: Мускав, СССР

Степа́н Дми́триевич Э́рьзя (паспортри хушамачĕ — Нефёдов; 1876 çулхи юпан 27-мĕшĕнче (Чӳк, 8) Баево ялĕ, Улатăр уесĕ Чĕмпĕр кĕперни, (халĕ Мордва Республикине кĕрекен Ардат районĕ1959 чӳкĕн 24-мĕшĕнче, Мускав, РСФСР) — раççей тата совет ӳкерçи, ирçĕ, ваятель, йывăç кӳлепи ăсти, модерн стилĕпе ĕçленĕ. Суя ячĕ ӳкерçĕ ирçĕ этнос йышне кĕнине палăртать. Вил тăпри Саранск çăви çинче.

Кун-çулĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Степан Нефёдов 1876 çулхи юпан 27-мĕшĕнче (Чӳк, 8) Баево ирçĕ ялĕнче çĕрĕçтеш çемьинче çуралнă. Ӳнер хевтелĕх пĕрремĕш хăтланăвне Улатăрпа Хусанти турăш çырав ăста лаçсенче туптанă.

1902 - 1906 çулсенче МУЖВЗ, С. М. Волнухинпа П. П. Трубецкой патĕнче ăсталăха туптанă.

19061914 çулсенче скульптор Италире тата Францире пурăннă.

19181920 çулсенче С.Д. Эрьзя Уралта, Мраморское ялĕнче тата Екатеринбургра пурăннă.

19201926 çулсенче ытларах Кавказра тата СССР-н урăх кăнтăр регионĕсенче ĕçленĕ. 1926 çулта вăл курава Францине каять те унтах чылай вăхата юлать.

19271950 çулсенче скульпторăн пурнăçĕ Аргентинăра иртет.

1950 çулта совет ертӳлĕхĕ ăна Совет Союзне таврăнма ирĕк панă. 1951 çулта хăйĕн ĕçĕсене (180 йывăç, гипс, бронза мрамор кӳлепине — пĕтĕмĕшле 175 тоннă йывăрăш) илсе тăван çĕр-шыва килет.

1956 çулта Эрьзяна Ĕçлĕх Хĕрлĕ Ялав орденĕпе чысланă.

Ӗçĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • «Норвежская женщина» (1910)
  • Портрет балерины Федоровой (1915)
  • «Эрзянка» (1915)
  • «Калипсо» (1917)
  • «Иоанн Креститель» (1919)
  • «Мечта» (1919)
  • «Спокойствие» (1919)
  • «Ева» (1919, мрамор),
  • «Спокойствие» (1919, мрамор),
  • «Голова Карла Маркса» (1919, мрамор),
  • «Памятник уральским коммунарам» (1920; гипс, железо),
  • «Памятник великому кузнецу мира» (1920, гипс),
  • «Памятник освобожденному труду» (1920, мрамор).
  • «Мордовка» (1917)
  • «Народный трибун» (1920)
  • «Актриса» (1922)
  • «Шепот» (1922)
  • Людвиг ван Бетховен (1929)
  • Мать с ребенком (1929)
  • «Обнаженная» (1930)
  • «Ассирийка» (1931)
  • Женщина из Индокитая (1931)
  • Портрет секретаря Рабиндраната Тагора (1931)
  • «Моисей» (1932)
  • «Елена» (1934)
  • «Боливиец» (1933)
  • Аргентинец (1934)
  • Пламенный (1934)
  • Аргентинка (1935)
  • Спящая мать (1937)
  • Портрет мордовки (1938)
  • Француженка (1938)
  • Портрет матери (1940)
  • Монашенка (1941)
  • Казак (1942)
  • Парагвайка (1941)
  • Испанка (1942)
  • Чилийка (1943)
  • Старик-мордвин (1943)
  • Тоска (1944)
  • Боливиец (1945)
  • Портрет русской женщины (1948)
  • Женский портрет (1949)
  • Москвичка (1953)
  • Любовь (1955)
  • «Портрет студентки» (1954)

Асăнмалăх[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Мордовире Мордва республикин С.Д.Эрьзя ячĕллĕ ӳнер музейĕнче ӳкерçĕн чылай хайлавĕ упранать.

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Сутеев Г. О. Биографические заметки и воспоминания. Саранск, 1968;
  • Баранова М. Н. Степан Дмитриевич Эрьзя (Нефедов). Саранск: Мордовское издательство, 1981;
  • С. Д. Эрьзя. Альбом. Автор-составитель М. Н. Баранова. Изд. 2-е. Саранск, 1989;
  • Блинов В. А. Недорисованный портрет. Саранск, 1991.
  • Скульптор Эрьзя. Биографические заметки и воспоминания. Саранск, 1995

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]