Алтай тăвĕсем

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Белуха — Алтайри чи çӳллĕ ту (4506 м)

Алтай тăвĕсемÇĕпĕрти чи çӳллĕ хырçăсен йĕрки, тарăн айлăмсемпе, юханшывсемпе, ту варринчи/хушшинчи котловансемпе пайланнă.

Тавралăхĕ[тӳрлет]

Алта́й тăвĕсем Çĕпĕрти чи çӳллĕ хырçăсен чăкраш йерки пулаççĕ, кунта тарăн айлăмсемпе юханшывсем, хырçăсене тусен шалти тата тусем хушшинчи шăтăксем (котловины) уйăраççĕ.

Алтай çинче виçĕ тĕслĕ çĕр пичĕ: авалхи пенепленăн каяш çийĕ, альпă пăрлăхлă çӳлту çĕр пичĕ тата вăтам ту çĕр пичĕ.

.....

Алтай çĕр-пичĕн пахалăхлă уйрăмлăхĕ — тусем хушшинчи тĕрлĕ çӳллĕшри котловинăсем анлă сарални. Вĕсем широтные айлăмри грабенсенче вырнаçнă, тектоника енчен анса пыракан çĕрсем шутланаççĕ. Вĕсен шутĕнче Чуй, Курай, Абай çеçенхирĕсем, тусем хушшинчи Джулукуль, Бертек, Самоха, Уймăн, Кан котловинăсем. Хăшĕсем чылай çӳллĕ вырăнта вырнаçнă, çавăнпа та вĕсен тĕпĕсене авалхи пăрлăхсем хырса якатнă, урăххисем аялтарах (вăтам çӳлĕхрисем) вырнаçнă, вĕсенче авлтанах кӳлĕ шывĕсем тулнă.

Ту йĕрки темиçе уйрăма пайланать: Кăнтăр Алтай (Кăнтăр-Анăç), Кăнтăр-Тухăç Алтай тата Тухăç Алтай, Тĕп Алтай, Çурçĕрпе Çурçĕр-Тухăç Алтай, Çурçĕр-Анăç Алтай.

Çĕр пичĕ[тӳрлет]

Вуламалли[тӳрлет]

  • Камбалов Н.А., Сергеев А.Д. Первооткрыватели и исследователи Алтая. Барнаул: Алтайское книжное издательство, 1968.

Каçăсем[тӳрлет]


Азири ту йĕркисем
Алтай | Антиливан | Мăн Кавказ | Баррынга | Тухăç Саян | Гандисышань | Гималай | Гиндукуш | Джугджар | Анăç Саян | Имеон | Кавказ | Каракорум | Копетдаг | Куньлунь | Кĕçĕн Кавказ | Памир | Сихотэ-Алинь | Стан сăртлăхĕ | Тянь-Шань | Урал | Хамар-Дабан | Эльбрус |


Раççейри Пĕтĕм тĕнче кăнарлăхĕ
Европа пайĕ: | Троица-Серги лаври | Коломенскири Вознесени чиркĕвĕ | Дербентăн авалхи çурт-йĕрĕ | Соловки мăнастăрĕ | Курша çивĕчĕ | Ферапонт мăнастăрĕ | Новодевичи мăнастăрĕ | Хусан кремлĕ | Санкт-Петербургăн историллĕ варри | Ярославлĕн историллĕ варри | Аслă Новгородăн историллĕ палăкĕсем | Кижи | Мускав Кремлĕ тата Хĕрлĕ лапам | Струве пĕкки | Коми тĕкĕнмен вăрманĕсем | Анăç Кавказ | Владимирпа Суздалĕн шурă палăкĕсем

Ази пайĕ:| Сихотэ-Алинь | Алтай тăвĕсем | Байкал | Врангель утравĕ | Убсу-Нур шыв-çĕрĕ | Камчатка вулканĕсем