Атянин Фёдор Семёнович

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Фёдор Атянин
Çуралнă вăхăт: 1970, çĕртме, 6 (19)
Çуралнă вырăн: Муромка, Анатри Ломов уесĕ, Пенза кĕперни, Раççей империйĕ
Вилнĕ вăхăт: 1975, çурла, 8 (65 çул)
Вилнĕ вырăн: Саранск, РСФСР, СССР
Гражданлăх: Flag of the Soviet Union.svg СССР
Ĕçлев тĕсĕ: раççей, мăкшă çыравçи, раççей, совет, мăкшă ача-пăча çыравçи, драматургĕ, журналисчĕ
Тĕлĕ: проза, поэзи
Жанр: сăвă, юрă, поэма, калав, повеç, юмах, пьеса
Ĕçсен чĕлхи: мăкшă чĕлхи
Дебют: «Тунда» («Çуркунне»; 1938) сăвă

Фёдор Семёнович Атя́нин (6.6.1910, Мордва Муромки, Пенза кĕперни (халĕ — Широкоис ял канашĕ, Мăкшă районĕ, Пенза облаçĕ) — 8.8.1975, Саранск) — мăкшă совет çыравçи, журналисчĕ, драматургĕ.


Биографи[тӳрлет | кодне тӳрлет]

1910 çулхи çĕртмен 6-мĕшĕнче ялта çуралнă. Пĕчĕкренех ашшĕ-амăшĕсĕр тăрса юлнă, тăлăх ачасен çуртĕнче ӳснĕ[1].

Вунтăватă çултанпа атă ăсти патĕнче ĕçленĕ. Портра вăй хунă, 1927—1929 çулсенче — Донбассра шахтăра тăрăшнă[1].

1932 çулта Мордва рабфакĕнче вĕреннĕ, 1939 çулта — Мускаври Подбельский ячĕллĕ çыхăну академинче[2] «вăрçă инженерĕ»[1] ăстаçăлăха алла илнĕ. 1939 - 1944 çулсенче Хĕрлĕ Çарта хĕсметре тăнă[2]. Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче тăван çĕршыва хӳтĕленĕ[3] [4]. Демобилизаци хыççăн А. Луначарский ячĕллĕ театр ӳнерĕн институтĕнче мăкшă чĕлхине вĕрентнĕ. 1948 çулта Саранска куçнă, республикăри «Мокшень правда» тата «Молодой ленинец» хаçатсенче тăрăшнă[1].

1975 çулхи çурлан 8-мĕшĕнче Саранск хулинче вилнĕ[1][5]. Ф. С. Атянин вилтăпри Саранскри 1 № -лĕ çăва çинче, республикăра культура еткерлĕхĕн объекчĕ шутланать[6].

Пултарулăх[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Суйланă хайлăвĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

сăвăлла повеçсем
  • «Шадось ушедсь» («Пăр таранчĕ», 1959)
  • «Варьхмодема ланга» («Шурăмпуç», 1962)
повеçсем
  • «Мзярда кенерихть марьхне» («Панулми пиçсен», 1963)
  • «Крута куцемат» («Чăнкă картлашкасем», 1962—1963)
драма-халап
  • «Атямсь кельги мокшень стирь» («Аслатин çураçнă хĕрĕ», 1965; лартнă - 1967)
кĕнекесем
  • «Мазы пинге» (Асăнмалла самант, 1954)
  • «Сельведь-богатырь» (Паттăр куççулĕ, 1956) — ачасем валли калавсемпе повеçсем
  • «Пусма панчф» (Чечек пуххи, 1956) — ачасем валли калавсемпе повеçсем
  • «Тунда» (Весна, 1958)
  • «Наваждения шобдава» (1970)
вырăсла куçарнисем
  • Чудо над Мокшей. — Саранск, 1958
  • Богатырская трава. — М., 1964
  • Серебряное озеро. — Саранск, 1968
  • В новогоднюю ночь. — Саранск, 1973.

Асăнмалăх[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Литература[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Мордовия. Кто есть кто: Энциклопедический словарь-справочник. — Саранск, 2000.
  • Савин О. М. Атянин Федор Семенович // Пензенская энциклопедия. — М.: Большая Российская энциклопедия, 2001.


Комментарисем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ 1, 2, 3, 4 тата 5 Библиотека мордовской литературы, {{{2}}}
  2. ^ 1 тата 2 Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок бек не указан текст
  3. ^ Память народа
  4. ^ Полежаева А. И Роль музея А. И. Полежаева в сохранении и популяризации военных страниц биографий мордовских писателей и журналистов (выр.). Патриоты Мордовии (2018-04-25). Тĕрĕсленĕ 2 Юпа уйăхĕн 2018.
  5. ^ 1 тата 2 «Куда делась мемориальная доска?» (выр.). Новости Мордовии и Саранска (2011-06-06). Тĕрĕсленĕ 2 Юпа уйăхĕн 2018.
  6. ^ Постановление Совета министров Мордовской АССР от 28.08.1989 г. № 218 «Об улучшении постановки дела охраны, эксплуатации и учета памятников истории и культуры Мордовской АССР» [Реестр объектов культурного наследия Республики Мордовия (выр.). Мегалекции. Тĕрĕсленĕ 2 Юпа уйăхĕн 2018.].
  7. ^ Советская ул. (1918), бывш. Базарная (выр.). Саранск — столица Республики Мордовия. Тĕрĕсленĕ 2 Юпа уйăхĕн 2018.
  8. ^ Самаркина Г. С Юбилейные даты (выр.). Мордовский республиканский объединенный краеведческий музей им. И. Д. Воронина (2010-06-18). çăлкуçран архивланă 3 Юпа уйăхĕн 2018. Тĕрĕсленĕ 2 Юпа уйăхĕн 2018.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]