Çĕнтерӳ кунĕ

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
09.05.2005

Çĕнтерӳ кунĕ, — СССР Тăван Çĕршывăн Аслă вăрçинче 1945 çулта фашистлӑ Германине ҫӗнтернине палӑртакан кун. Çу уйăхĕн 9-мĕшĕнче иртереççĕ, Раççейре канмалли кун шутланать.

Уявăн кун-çулĕ[тӳрлет]

Пĕрремĕш хут чаплăн ăна 20 çул иртсен кӑна палăртнă, Çав çулах куна канмалли уяв кунĕ туса хунă. Кашни çулах халĕ парад иртереççĕ. СССР саланнӑ хыççăн нумай çул парадсене иртермен, 1995 çулта кăна, вăрçăра çĕнтерни 50 çул çитсен, парад иртернĕ. Вăл çул хыççӑн вара кашни çул иртереççĕ.

Çак кун нумай çĕртре вӑрçӑ ветеранĕсем тĕл пулаççĕ, палăксем умне пуç кăшăлĕсем хураççĕ, каç пулттипе салют яраççĕ.

1945 çулта кĕртнĕ, анчах та 1947 çултанпа ĕçлев кунĕ шутланнă: пĕрремĕш хут СССР-та вăл уяв йышне икĕ вуннă çул иртсен кăна кĕрет. Кăçалăклă 1965 çулта Çĕнтерӳ кунне кану кунне куçараççĕ. СССР тапхăрĕнче çар парачĕсене Хĕрлĕ лапамра çăвăн 9-мĕшĕнче пуçтарнă; çулсерен парадсене çăвăн 1-мĕшĕнче тата чӳкĕн 7-мĕшĕнче иртнĕ, çăвăн 9-мĕшĕнче парада кăçалăклă 1965 тата 1985 çулсенче ирттернĕ[1]. СССР аркансан пĕр вăхăт Хĕрлĕ лапамра парад пулман, çак йăлана кăçалаклă 1995 çулта çĕнетнĕ. Ун чухне Мускавра икĕ парад пулнă: Хĕрлĕ лапамра (çуран утса) тата Поклонная тăвĕ çинче (вăрçă техникипе). Çавтанпа Хĕрлĕ лапамра парадсене çулсерен ирттерме тытăннă — анчах та вăрçă техникисĕр. 2008 çултанпа парада каллех вăрçă техникине кĕртеççĕ (Хĕрлĕ лапамри 2008 çулхи çăвăн 9-мĕшĕнчи парад).

Çак кун фронтовиксем тĕл пулаççĕ, Мухтавпа салтак хăюлăхĕн палăкĕсем умне чечек кăшăлĕсене хураççĕ, уяв салючĕ кĕрлет.

Вăрçăн юлашки кунĕсем[тӳрлет]

В апреле 1945 г. советские войска вплотную подошли к границам Берлина.

Райхстага туртса илни[тӳрлет]

Капитуляци хучĕ çине ал пусни[тӳрлет]

(Аудио)
Германи капитуляци йышăнни пирки совет радио пĕлтерни
Текста Ю. Левитан вулать

Кăтартнă чух пулăшни

Хĕрлĕ тӳремри Çĕнтерӳ Парачĕ[тӳрлет]

Тĕп статья: Çĕнтерӳ Парачĕ
Ӳкерчĕк:Marshals.jpg
СССР маршалĕсем Георгий Жуков тата Костантин Рокоссовский Çĕнтерӳ Парадĕнче Мускавра

АПШ-ра, Европăра уявлани[тӳрлет]


Çĕнтерӳ Кунне пехилленĕ орденсем[тӳрлет]

«Çĕнтерӳ» орденĕ

Совет Союзĕ[тӳрлет]

«Çĕнтерӳ» орденĕ
«Çĕнтерӳ» орденĕ

Раççей[тӳрлет]

Медаль «Тăван Çĕршывăн 1941—1945 çç. Аслă вăрçинче Германие çĕнтерни 50 çул»
Тăван Çĕршывăн 1941—1945 çç. Аслă вăрçинче Германие çĕнтерни 50 çул» медалĕ
Тăван Çĕршывăн 1941—1945 çç. Аслă вăрçинче çĕнтерни 60 çул
«Тăван Çĕршывăн 1941—1945 çç. Аслă вăрçинче çĕнтерни 60 çул» медалĕ

Украина[тӳрлет]

Тăван Çĕршывăн 1941—1945 çç. Аслă вăрçинче çĕнтерни 60 çул
«Тăван Çĕршывăн 1941—1945 çç. Аслă вăрçинче çĕнтерни 60 çул» медалĕ

Казахстан[тӳрлет]

Медаль 60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг. (Казахстан)
Медаль «60 лет Победы в Великой Отечественной войне 1941—1945 гг.»

Çĕнтерӳ Кунĕ филателире[тӳрлет]

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет]

  1. ^ История вопроса (Коммерсантъ, 2008 çулхи çăвăн 6-мĕшĕ) (2009 çулхи çу уйăхĕн 10-мĕшĕнче тĕрĕсленĕ.)