Тулли хисеп

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

Алгебра пахалăхĕсем[тӳрлет]

хушни хутлани
хупăнлăх: a + b   — тулли a × b   — тулли
ассоциативлăх: a + (b + c)  =  (a + b) + c a × (b × c)  =  (a × b) × c
коммутативлăх: a + b  =  b + a a × b  =  b × a
Нейтраллă элемент пурри: a + 0  =  a a × 1  =  a
Хирĕçлĕ элемент пурри: a + (−a)  =  0
хушни çине хутланин дистрибутивлăхĕ: a × (b + c)  =  (a × b) + (a × c)

Нумайлăх теорин пахалăхĕсем[тӳрлет]

\mathbb{Z}йĕрлĕ йĕркеленĕ нумайлăх çӳлтипе аялти чиккисемшĕр. Нумайлăхри йĕркелĕх çакнашкал тытăнса тăрать:

… < −2 < −1 < 0 < 1 < 2 < …

Тулли хисеп пурлă, эхер те вăл нульрен пысăк; çуклă — нульрен пĕчĕк пулсан. Нуль пурлă е çуклă хисеп мар. Тулли хисепсемшĕн çакнашкал çыхăнусем килĕшӳллĕ:

  1. ахăртнех a < b и c < d, вара a + c < b + d.
  2. ахăртнех a < b тата 0 < c, вара ac < bc. (Çакăнтан тӳрех тухать: эхер c < 0, çапла пулать ac > bc.)

Тулли хисепсем шутлав техникинче[тӳрлет]

Тулли тĕслĕ хисеппрограммăламалли чĕлхесенче хыпарсене çырмалли тĕп тĕсĕсенчен пĕри. Çапах та çак «тулли хисепсем» — математикăри \mathbb{Z} классне ăсра кăтартни çеç (иммитаци), мĕншĕн тесен нумайлăх вĕçĕмсĕр те яланах çак компьютер астăвĕнче упранайман тулли хисеп тупăнать. Хыпарсен тулли тĕсĕсем ахаль битсен хытарса çирĕплетнĕ пуçтарăвĕ кăтартать, анчах та кирек епле çырса пырсан та, упрама (хытă лаптак çаврашка çинче) пушă вырăн юлмасть. Тепĕр енчен, цифрăллă компьютерсен теориллĕ моделĕсен уçлăхĕсен вĕçĕмĕ çук, çапах та шутлă хисеплĕ.

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет]

Каçăсем[тӳрлет]