Хĕвел системи

Википедири материал

Хĕвел системи — Хĕвелтен тата планетăсен системинчен тăракан çăлтăр системи, унăн йĕркине çутçанталăкри хĕвел тавра çаврăнакан космос объекчĕсем: планетăсемпе планетăсен спутникĕсем, карликлă планетăсемпе спутникĕсем, çаплах Хĕвел системин пĕчĕк кĕлеткисем — астероидсем, метеороидсем, кометăсем, космослах тусанĕ кĕреççĕ.

Тупмалли 1 Шучĕсем 2 Хĕвел системи йĕркеленсе кайни 3 Хĕвелпе планетăсем 3.1 Планетăсен орбитăллă куçăмĕсем 3.2 Планетăсен талăкри çаврăнăвĕсем 3.3 Планетăсен тĕп параметăрĕсене танлаштарни 4 Хĕвел системине «уçни» тата тĕпчени 4.1 Геотĕпĕллĕ тата гелиотĕпĕллĕ системăсем 5 Галактикăри орбита 6 Çавăн пекех пăхăр 7 Каçăсем

[тӳрлет] Шучĕсем

• Хĕвел
• Планетасемпе спутникĕсем
  1. Меркури
  2. Венера
  3. Çĕр
     • Уйăх
  4. Марс
     • Марс спутникĕсем
  5. Юпитер
     • Юпитер спутникĕсем
  6. Сатурн
     • Сатурн спутникĕсем
     • Сатурн ункисем
  7. Уран
     • Уран спутникĕсем
  8. Нептун
     • Нептун спутникĕсем

• Карлик планетисемпе спутникĕсем
  • Церера (малтан астероид шутĕнче пулнă)
  • Плутон (унчен Хĕвел системин тăххăрмĕш планета шутланнă)
    • Плутон спутникĕсем
  • Эрида
    • Дисноми

• Хĕвел системин пĕчĕк кĕлеткисем
  • Астероидсем
  • Койпер ярăмĕсем
    • Квавар
    • Иксион
    • Орк
  • Оорта пелĕчĕсем
    • Седна
  • Кометăсем
    • Галлей комети
  • Метеорлă кĕлеткесем

[тӳрлет] Хĕвел системи йĕркеленсе кайни

Хальхи тĕпчевлĕ курăмсемпе, Хĕвел системи 5 миллиард çул каялла газлă-тусанлă пĕлĕтлĕх пăчăртаннипе пулса тăнă.

[тӳрлет] Хĕвелпе планетăсем

[тӳрлет] Планетăсен орбитăллă куçăмĕсем

[тӳрлет] Планетăсен талăкри çаврăнăвĕсем

[тӳрлет] Планетăсен тĕп параметăрĕсене танлаштарни

Пур параметăрĕсене Çĕрпе танлаштарса кăтартнă :

^* Абсолютлă палисене Çĕр çтатьяра кăтартнă.
^** Талăкăн çуклă палли планета хăй тĕнĕлĕ тавра çаврăнни орбита çаврăнăвĕпе хирĕçле пулнине пĕлтерет.
^*** 1930 çулта уçсанах Плутона планета тесе Тенчери Астрономиллĕ Пĕрлĕх çирĕплетет. Хальхи тĕпчев ĕçĕсене шута илсе Плутонран çак статуса туртса илнĕ.

Планета	Экваторлă диаметр (çĕр диаметрĕсем)	Йывăрăш (çĕр йывăрăшĕ)	Орбиталлă радиус (а. в.)	Орбиталлă тапхăр (çул)	Талăк (çĕр талăкĕ)	Спутниксем
Меркури	0,382	0,06	0,38	0,241	58,6	çук
Венера	0,949	0,82	0,72	0,615	−243**	çук
Çĕр*	1,00	1,00	1,00	1,00	1,00	1
Марс	0,53	0,11	1,52	1,88	1,03	2
Юпитер	11,2	318	5,20	11,86	0,414	63
Сатурн	9,41	95	9,54	29,46	0,426	60
Уран	3,98	14,6	19,22	84,01	−0,718**	27
Нептун	3,81	17,2	30,06	164,79	0,671	13
Плутон***	0,24	0,0017	39,5	248,5	−6.5**	3

[тӳрлет] Хĕвел системине «уçни» тата тĕпчени

[тӳрлет] Геотĕпĕллĕ тата гелиотĕпĕллĕ системăсем

[тӳрлет] Галактикăри орбита

[тӳрлет] Çавăн пекех пăхăр

• Тициус-Боде тĕрĕс йĕрлĕхĕ
• Планета евĕр объектсем
• Гипотезăллă çалтăр Немезида

[тӳрлет] Каçăсем

• Информация по Солнечной системе
• Солнечная система в цифрах

Ку статьяна çырса пĕтермелле, е анлăрах ăнлантарса памалла. Эсир тӳрлетсе, хушса ăна çырса пĕтермешкĕн пулăшма пултаратăр

Хĕвел системин кĕлеткисем

Хĕвел планетăсемпе карлик планетисем: Меркури (планета)Меркури | Венера | Çĕр | Марс | Церера | Юпитер | Сатурн | Уран | Нептун | Плутон | Хаумеа | Макемаке | Эрида вĕсен спутникĕсем/кăшăлĕсем: Çĕрĕн |Марсăн | Юпитерăн/∅ | Сатурнăн/∅ | Уранăн/∅ | Нептунăн/∅ | Плутонăн | Хаумеа | Эрисем пĕчĕк кĕлеткесем: метеороидсем | астероидсем/вĕсен спутникĕсем (Çĕр çумне килекен астероидсем | тĕп тăрăхĕсем | троянсем | кентаврсем) | транснептун объекчĕсем (КП СД) | дамоклоидсем | кометăсем (Оорт пĕлĕчĕ) Çавăн пекех пăхăр: астрономи обьекчĕсем тата Портал:Астрономи