Каллисто (спутник)

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
style="font-size:larger;"
Каллисто (спутник)
colspan="2" style="text-align:center; background: #E8AB79;" Каллисто
Орбита пахалăхĕсем
категори
Уçни
уçакан Галилео Галилей
уçнă вырăн
уçнă вăхăт 08.01.1610
Орбита пахалăхĕсем
style="vertical-align:top;" Афели
Перигели
Мăн çуртĕнĕл 1 882 700 км
Орбитăллă эксцентриситет 0,0074
Орбитăллă тапхăрĕ
Сидери тапхăрĕ 16,6890184 кун
Орбитăллă хăвăртлăхĕ 8,204 км/ç
Вăтам аномали
Тайăмĕ 0,192° (Лаплас тӳремçин тĕлне)
Хăпаракан çыххин долготти
Перицентрăн аргуменчĕ
Спутниксем
bgcolor="#E8AB79" colspan="2" Физика пахалăхĕсем
Размер
Экваториаллă радиус
Полярлă радиус
Планета пичĕн лаптăкĕ 7,30Шаблон:Esp км2 (0,143 çĕрĕн)Шаблон:Ref label
Хĕсĕнни
Калăпăшĕ 5,9Шаблон:Esp км3 (0,0541 çĕрĕн)Шаблон:Ref label
Йывăрăшĕ 1,075 938 ± 0.000 137Шаблон:Esp кг (0,018 çĕрĕн)
Вăтам тачăлăхĕ 1,834 4 ± 0,003 4 г/см3
Экватăрти йывăрăшăн вăйĕ 1,235 м/ç2 (0,126 g)Шаблон:Ref label
Иккĕмĕш космос хăвăртлăхĕ

2,440 км/çШаблон:Ref label

Сидерлĕ çаврăнăвăн тапхăрĕ синхронлă (Юпитера пĕр енĕпе çăвăрăннă)
Эквтăрти çаврăну йĕрлĕ хăвăртлăхĕ синхронлă
Çаврăну тĕнĕлĕ эклиптика тайăмĕ нулевой
style="vertical-align:top;" çурçĕр полюсĕнче Тӳррĕн хăпарни
Тайăнни
Альбедо 0,22 (геометри)
Планета пичĕн температури
Чи сивĕ 80 ± 5
Вăтам 134 ± 11
Чи вĕри 165 ± 5
атмосферăн йышĕ
Планета питĕнчи пусăмĕ 7,5 пБар

Каллисто (лат. Callisto; грек Καλλιστώ) — Юпитерăн Галилео Галилей уçнă 4 спутниксенчен пĕри, калăппăшĕпе иккĕмĕш спутникĕ. Ятне авалхи грек мифологири Зевсăн еркĕнне — Каллистона асăнса панă. Ят пама Симон Марийсĕннĕ[1]. Марий ку сĕнĕве Кеплер Иоганн панă тесе каланă[2]. Галилей Галилео 1610-мĕш çулхи кăрлач уйăхĕнче спутника тата Юпитерăн 3 пысăк спутникĕсемпе пĕрле уçнă(Ио, Европой тата Ганимедом)[3] Курăнакан çăлтăр виçи - 5,65 (в хирĕç тăнинче)[4] . Юпитер тавра çăврăнать.

Радиаци фоне сахаллипе тата калăпăшне шута илсе спутник çинче Юпитера санамали станци йĕркелеме сĕнеççĕ[5]. 2015-мĕш çул тĕлне спутник çинчен нумай информаци «Галилео» аппарат çитернĕ; ытти космос аппарачĕсем — «Пионер-10», «Пионер-11», «Вояджер-1», «Вояджер-2», «Кассини» тата «Çĕнĕ горизонтсем» — спутника ытти объектсем патне вĕçнĕ вăхатра тишкернĕ.

Орбита тата çаврăну[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каллисто (аялта тата сулахай), Юпитер (çӳлте тата сылтăм) тата Европа (Пысăк хĕрлĕ пăнчăран аяларах тата сулахайрах ). «Кассини» аппарат тунă фото

Шалти структури[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каллистăн шалти структурин моделĕ. Пăр хуппи, пулма пултаракан шыв океанĕ татапăрпа чулсенчен таракан тĕшĕ

Каллистон çиелти пăр литосфери 80 - 150 км таран пулма пултарать[6][7]. Ун айĕнче 50—200 км тарăнăш тăварлă океан[6][7][8][9]. Океанра аммиак е урах антифирз пулсан океанпулаяслăхе ӳсет[6].

Рельеф[тӳрлет | кодне тӳрлет]

«Галилео» КА тунă фото, унта кратерланă тӳремсем курăнаççĕ
Хар варринчи куполлă кратер. Ӳкерчĕк çинчи темиçĕ сăнчăр сыпăкĕ — Тиндр кратер формăланнин йерĕсем

Каллисто - Хĕвел системинчи кратерсен йышĕпе малтисен шутĕнче [10].

Атмосфера тата ионосфера[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Каллисто тавра магнит уйĕ

Кăмрăк оксиченчен таракан питĕ сайра атмосфера пур[11]. Атмосмера пусăмне 7,5 Шаблон:Esp бар тесе шутлаççĕ.

Çавăн пекех пăхăр[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Simone Mario Guntzenhusano. Mundus Iovialis anno M. DC. IX Detectus Ope Perspicilli Belgici.
  2. ^ Satellites of Jupiter. The Galileo Project. çăлкуçран архивланă 4 Нарăс уйăхĕн 2012. Тĕрĕсленĕ 31 Утă уйăхĕн 2007.
  3. ^ Galilei, G.; Sidereus Nuncius (March 13, 1610)
  4. ^ Classic Satellites of the Solar System. Observatorio ARVAL. çăлкуçран архивланă 4 Нарăс уйăхĕн 2012. Тĕрĕсленĕ 13 Утă уйăхĕн 2007.
  5. ^ Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок HOPE не указан текст
  6. ^ 1, 2 тата 3 Spohn, T.; Schubert, G. (2003). «Oceans in the icy Galilean satellites of Jupiter?». Icarus 161 (2): 456–467. DOI:10.1016/S0019-1035(02)00048-9.
  7. ^ 1 тата 2 Цитатăланă чухнехи йăнăш Неверный тег <ref>; для сносок Kuskov2005 не указан текст
  8. ^ Khurana, K. K.; et al. (1998). «Induced magnetic fields as evidence for subsurface oceans in Europa and Callisto» (PDF). Nature 395 (6704): 777–780. DOI:10.1038/27394. PMID 9796812.
  9. ^ Zimmer, C.; Khurana, K. K. (2000). «Subsurface Oceans on Europa and Callisto: Constraints from Galileo Magnetometer Observations» (PDF). Icarus 147 (2): 329–347. DOI:10.1006/icar.2000.6456.
  10. ^ Zahnle, K.; Dones, L. (1998). «Cratering Rates on the Galilean Satellites» (PDF). Icarus 136 (2): 202–222. DOI:10.1006/icar.1998.6015. PMID 11878353.
  11. ^ Carlson, R. W.; et al. (1999). «A Tenuous Carbon Dioxide Atmosphere on Jupiter's Moon Callisto» (PDF). Science 283 (5403): 820–821. DOI:10.1126/science.283.5403.820. PMID 9933159.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Литература[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Бурба Г. А. Номенклатура деталей рельефа галилеевых спутников Юпитера. — Наука.