Талиев Петр Иванович

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Перейти к навигации Перейти к поиску
Disambig gray.svg Талиев хушаматлă урăх çынсем çинчен Википедире статьясем пур.
Талиев Петр Иванович
Талиев Петр Иванович
Ĕçлев тĕсĕ: педагог, вĕрентевçĕ, çуттатуртавçă, куçаруçă, сăваплăхçă
Çуралнă вăхăт: 1778-мĕш çул
Çуралнă вырăн: Чиркӳллĕ Тутарань, хальхи Муркаш районĕ, хальхи Чăваш Ен)
Гражданлăх: Раççей
Вилнĕ вăхăт: 1832 çулхи чӳкĕн 4-мĕшĕ
Ашшĕ: Иван Михайлов
Амăшĕ: паллă мар

Талиев Петр Иванович (1778-1832) — çуттатуртавçă тата педагог. Хальхи Чăваш Республикине кĕрекен Муркаш районĕнчи Тутарань ялĕнче çуралса ÿснĕ. Талиев Даниил Иванович (1784-1837) генералăн тата çар тухтăрĕн пиччĕшĕ.

Пурнăçĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

Ăçта вĕренни[тӳрлет | кодне тӳрлет]

XIX ĕмĕр пуçламăшĕнче Хусанти тĕн академийĕ, унтан тĕн семинарийĕ пулнă çурт

Ăçта ĕçлени[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Хусанти тĕн академийĕнче ĕçленĕ (1818-мĕш çулта академие хупиччен).
  • 1818-мĕш çул хыççан — вĕрентĕшсене пăхса тăраканĕ тата Хусанти тĕн семинарийĕн вĕрентевçи.
  • Вĕрентевçĕ пулнипе пĕрлех П.И.Талиев тĕрлĕ çĕрте сăваплăхçă ĕçĕсене те туса пынă.

Ĕçĕсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • «Святой Евангель» (Хусан, 1820). // Чăвашла куçару, корректорĕ тата редакторĕ П.И.Талиев
  • «Краткий катехизис» (Пичиксе катехизис, Мускав, 1804). // Чăвашла куçару, кăна та П.И.Талиев ертсе пынипе хатĕрлесе кăларнă. 1807-мĕш çулта вăл тепĕр хут тухнă. Виççемĕш хут — 1852-мĕш çулта.

П.И.Талиев ячĕпе çыхăнтаракан чăваш букварĕ[тӳрлет | кодне тӳрлет]

«Краткий катехизис» кĕнекен вĕçĕнче чăваш букварĕ пур (1804-мĕш тата 1807-мĕш çулхи кăларăмсенче, 1852-мĕш çулхи каларăмра хайхи букварь çук)[1]. Вăл букваре тивĕçлипех П.И.Талиев ячĕпе çыхăнтармалла.

Вуламалли[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  • Гусаров Ю.В. Талиев Пётр Иванович — электронла чăваш энциклопедири статья.
  • Петров Н.П. Чăваш литература чĕлхин историйĕ: Яковлевченхи тапхăр. Ш., 1978;
  • Сергеев Л.П. Кивĕ чăваш çырулăхĕ. Ш., 1988.
  • Петров Н.П. Дояковлевская чувашская письменность — электронла чăваш энциклопедири статья.
  • Петров Н.П. О личности переводчика «Сокращенного катехизиса», изданного в 1804 г. на чувашском и русском языках // Известия НАНИ ЧР.- 1997.- N 1.- С. 96-103.
  • Петрова Т.Н. Учебники Рожанского и его учеников // Проблема письменности и культуры.– Чебоксары, 1992.– С. 75.
  • Исламов Ф.Ф. Роль Казани в просвещении народов Поволжья // Из истории народного образования и просветительства в Среднем Поволжье.- Йошкар-Ола, 1993.- С. 89.
  • Семенова П.А. Первые книги на чувашском языке и количественная характеристика изданий конца XIX - начала XX в. // Çулталăк кĕнеки=Календарь года: 2003.- Чебоксары, 2002.- С. 220.
  • Благовещенский Александр Афанасьевич. История старой Казанской духовной академии, 1797-1818 г. / сост. учитель казанской духовной семинарии А. Благовещенский. - Казань : в Университетской тип., 1875 (обл. 1876). - 207 с. ; 23 см .

Асăрхавсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]

  1. ^ Революцичченхи чăваш литератури. Текстсем. 1-мĕш том. Шупашкар, 1984, С.402.

Каçăсем[тӳрлет | кодне тӳрлет]