Шаблон:Суйласа илнĕ статья

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал
Шерп килйышĕ.

Ше́рпсем, пĕр. хисепре шерп е шерпа (тиб. ཤར་བ་, вайли shar pa ‘тухăç çыннисем') — Тухăç Непалри, Джомолунгма тăвĕ таврашĕнче, çаплах Индире пурăнакан халăхлăх. Тăван ячĕ — шаркхомбо. Шерпсен чĕлхи — кангпотибет-бирма чĕлхисен кăнтăр турачĕ йышне кĕрет; çапах та ытти Тибет чĕлхисенчен питĕ уйрăлса тăрать.

Ытларахăшĕ Непалăн тухăç регионĕсенче пурăнать; хăшпĕррисем анăçарах, Ролвалинг (Rolwaling) айлăмĕнче тата Катмандуран çурçĕререх Хеламбура вырнаçнă. Непалри шерпсен чи авалхи ялĕ — Тенгбоче.

Шерпсем — вăтам ĕмĕрсенче Тĕп Гималай ту хысакĕнчен кăнтăралла куçса килнĕ тибетçĕсен еткерĕсем.

Шерпсем


Роликлӑ тӑркӑч, 1910 ҫул.

Роликлӑ тӑркӑч (калаҫура ролик тăркăчĕ тени те тӗл пулать) — олимп спорт тӗсӗ, пушмак ҫумне икӗ–пилӗк (сайра хут — улттӑ) кустӑрма вырнаҫтарнӑ хашака ҫыпӑҫтарса хатӗрленӗ ятарлӑ тӑркӑч, унпа усӑ курса хытӑ тикӗс ҫийпе, сайра хутра ҫулсӑр вырӑнпа та, ахаль тӑркӑчпа пӑрпа пынӑ пек хӑвӑрт куҫма май пур.

Роликлӑ тӑркӑчпа пӗрремӗш хут Лондонра усӑ курни пирки 1743 ҫулта асӑнаҫҫӗ. Роликлӑ тӑркӑч ҫине пӗрремӗш патента вара Францире 1819 ҫулта М. Птиблэ (M. Petitbled) илнӗ. Икӗ тупанпа, кустӑрмасене мӑшӑрлӑ вырнаҫнисене пӗрремӗш хут 1863 ҫулта Нью-Йоркра хатӗрленӗ пулнӑ, шутласа кӑлараканӗ Джеймс Леонард Плимптон пулнӑ. Халӑх ярӑнмалли роллердрома пӗрремӗш хут Плимптон пулӑшнипе 1866 ҫулта Ньюпортра уҫнӑ.

Роликлӑ тӑркӑч