Куйбышев шыв усравĕ

«Википеди» ирĕклĕ энциклопединчи материал

«Патшалăх» параметăра тултарман

Куйбышев шыв усравĕ
КоординатсемКоординатсем: [[Категори:Пăлăртаймалла мар патшалăх|]_scale:1000000 53°27′00″ с. ш. 49°10′00″ в. д. / 53.45° с. ш. 49.166667° в. д.(G)[[Категори:Пăлăртаймалла мар патшалăх|]_scale:1000000 53°27′00″ с. ш. 49°10′00″ в. д. / 53.45° с. ш. 49.166667° в. д.(G){{Карттă/Кс/[|2|Шаблон:Карттă, координатсемпе/200000}}
Шыв усравĕ Чĕмпĕр патĕнче
Шыв усравĕ Чĕмпĕр патĕнче
Тăршшĕ 500 км
Анлăшĕ 35 км
Лаптăк 6,5 пин км²
Калăпăш 58 км³
Кĕрекен юханшывсем Чулман Атăл, Сĕве, Хусан, Аслă Çарăмсан
Шаблон:Геокар/Позкартти
Commons-logo.svg Куйбышев шыв усравĕ Викиампарта

Куйбышев шыв усравĕАтăл çинчи чи пысăк шыв усравĕ.

1955—1957 çулсенче Атăла Шукăль тăвĕ тĕлĕнче Ставрополь-Атăл-çинчи (халĕ Тольятти) хули патĕнче пӳлсе Атăл ГЭС-не тунă хыççăн пулса тăнă.

Тавралăхĕ[тӳрлет]

Шыв усравĕн вăрăммăшĕ 500 çухрăм ытла, чи сарлака вырăнĕ Чулман Атăл кӳлмекĕнче — 35 çухрăм, шыв тĕкĕрĕн лаптăкĕ — 6,5 пин çм² (юханшывсем хушшинче — тĕнчере пĕрремĕшĕ), пĕтĕм шывĕ — 58 çм³, вĕсенчен 34 çм³ — усăлли. Пӳлнĕ шывăн çӳллĕшĕ — 29 м. Унăн чикки Атăл тăрăх Шупашкар тĕлне, Чулман АтăлпаЧуллă Çыр патне çитет. Чулман Атăл, Сĕве, Хусан тата ытти юханшывсен айлăмĕсене йышăнать.

Хуçалăхри усăллăхĕ[тӳрлет]

Шывуправĕн тĕп ĕçĕ — электроэнерги туса кăларасси. Ккунта пăрахутсене çӳреме питĕ лайăх, çаплах хулана шывпа тивĕçтересси, уй-хире шăварасси ĕçшĕн çав тери ансат. Унсăр пуçне, шыв пулă пуянлăхне ӳстерме пулăшать.

Микроклимат[тӳрлет]

Шыв усрав Атăлăн юхăмне питĕ улăштарнă: çуркунне шыв сахалтарах сарăлма пуçланă, çуллапа хĕлле — хăпарнă та. Хусан патĕнче шыв çӳллĕшĕн вылянăвĕ халĕ 5—6 м, малтан, шыва пӳличчен, 10—11 м пулнă. Ку вырăнти шыв халĕ 3-5 кун маларах шăнса ларать, çурхи пăртан вара каярах тасалать. Шывуправăн 3-6 çухрăм таврашĕнчи микроклимачĕ, тĕпĕнчи тата çыран хĕррисенчи пулăмсем улшăннă, абрази тата çыран арканăвĕсем вăйланнă, çĕр ишĕлни самайланнă. Шыври тата шыв çумĕнчи флорăпа фауна питĕ вăйлă улшăннă.

Каçăсем[тӳрлет]